وقتی همچنان فراموش می کنیم که «کلانتری» محل مناسبی برای ملاقات کودک نیست!

متاسفانه رویه معمول در بحث ملاقات طفل با پدر و مادر خود که از همدیگر جدا شده اند، این است که به دلیل عدم آماده سازی اماکن مناسب برای این گونه ملاقات‌ها، دادگاه به ملاقات در محل کلانتری حوزه اقامت طفل حکم می‌دهد به این نحو که پدر یا مادر متقاضی ملاقات با طفل، با در دست داشتن حکم قضائی (دستور موقت ملاقات فرزند مشترک) به کلانتری حوزه اقامت طفل مراجعه می‌کند و در آن محل، ملاقات صورت می‌پذیرد

کد خبر: ۹۹۰۳۸۹

تاریخ: ۲۴ تير ۱۳۹۹ - ۰۹:۲۰

طلاق و موارد مرتبط با آن، یکی از رایج‌ترین دعاوی موجود در محاکم قضایی کشور است که بر اساس آمار اعلام شده، متاسفانه به علت بروز مشکلات متعدد اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی و... همچنان در حال افزایش است. حضانت و دیدار کودک با والدین هم از جمله موضوعاتی است که پس از طلاق و اعلام حکم توسط محاکم قضایی تعیین تکلیف شده، در صورت اختلاف مشخص می‌شود که فرزند یا فرزندان در کجا و به چه مدت با والدین خود دیدار داشته باشند.

به گزارش «تابناک»؛ ماده ۱۱۷۴ قانون مدنی، در خصوص نحوه ملاقات طفلی که پدر یا مادرش از یکدیگر جدا شده اند بیان می‌دارد: در صورتی که به علت طلاق یا به هر جهت دیگر، پدر و مادر طفل، در یک منزل سکونت نداشته باشند، هر یک از ابوین که طفل، تحت حضانت او نیست، حق ملاقات طفل خود را دارد. تعیین زمان و مکان ملاقات و سایر جزییات مربوط بر آن‌ها در صورت اختلاف بین ابوین با محکمه است.

متاسفانه رویه معمول در بحث ملاقات طفل با پدر و مادر خود که از همدیگر جدا شده اند، این است که به دلیل عدم آماده سازی اماکن مناسب برای اینگونه ملاقات‌ها، دادگاه به ملاقات در محل کلانتری حوزه اقامت طفل حکم می‌دهد؛ به این نحو که پدر یا مادر متقاضی ملاقات با طفل، با در دست داشتن حکم قضائی (دستور موقت ملاقات فرزند مشترک) به کلانتری حوزه اقامت طفل مراجعه می‌کنند و در آن محل، ملاقات صورت می‌پذیرد.

کاملا بدیهی است که کلانتری‌ها به واسطه فضای فیزیکی، افرادی که به آنجا رفت و آمد می‌کنند، محیطی تنش زا و آسیب زا به حساب می‌آید. در کلانتری‌ها که عمدتاً به پرونده‌های کیفری رسیدگی می‌کنند و در برخی موارد تحقیق از متهم، شاکی یا شهود صورت می‌گیرد، محل مناسبی برای ملاقات هر یک از پدر و مادر با طفل نیست.

همگان بر این امر اذعان دارند که حضور طفل در چنین محلی یقیناً واجد آسیب‌های روحی و عاطفی است. دیدن صحنه‌هایی نظیر درگیری فیزیکی، اندام‌های خونین، عربده کشی‌ها و...، علاوه بر آنکه خاطره تلخی از ملاقات طفل با پدر و مادرش بر جای می‌گذارد، موجب می‌شود چنین صحنه‌هایی در ذهن کودک نقش بندد و افزون بر آن که ممکن است در ملاقات‌های بعد، مقاومت طفل را به همراه داشته باشد، موجب آسیب عاطفی و روانی شود.

قانون و آیین نامه ای که هنوز جدی گرفته نشده اند

البته قانونگذار در سال ۱۳۹۱ هنگام تصویب قانون حمایت از خانواده درباره این مشکل تمهیداتی در نظر گرفت؛ بنابراین، قانونگذار در قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱ و به موجب تبصره ۱ ماده ۴۱ بیان می‌دارد: قوه قضائیه مکلف است برای نحوه ملاقات والدین با طفل، ساز و کار مناسب با مصالح خانواده و کودک را فراهم نماید.

در ادامه و به موجب ماده ۶۸ آیین نامه اجرایی قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۳ قانونگذار بیان می‌دارد در اجرای تبصره ماده قانون، رئیس کل دادگستری استان موظف است در هر حوزه قضایی، محل یا محل‌هایی را با فضای فیزیکی متناسب یا روحیات اطفال با همکاری و استفاده از امکانات و منابع انسانی سازمان بهزیستی و ادارات تعاون، کار و رفاه اجتماعی و بهداشت و درمان یا سایر مراکز ذیربط با تعداد کافی مددکار اجتماعی (به ویژه زنان) و در صورت نیاز، مأمور انتظامی جهت ملاقات والدین با اطفال اختصاص دهد؛ بنابراین پیش بینی محل ملاقات فرزندان طلاق و حضانت با والدین آنها، در محیطی فارغ از تنش و آسیب اقدامی است که قانونگذار در تبصره ماده ۴۱ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱ و ماده ۶۸ آیین نامه اجرایی این قانون مصوب ۱۳۹۳ به آن اهتمام ورزیده است.

اما متاسفانه به دلیل برخی از مشکلات اداری یا بی توجهی‌ها و کمبود بودجه این اماکن در همه نقاط کشور ایجاد نشده و همچنان بیشتر ملاقات‌ها در کلانتری‌ها رخ می‌دهد. در همین ارتباط، اخیرا حکمی از دادگاه تجدیدنظر استان مازندران صادر شده که با یادآوری این مشکل بر تعیین محل مناسب برای ملاقات کودک با والدین اشاره می‌کند و مشخص می‌شود، به رغم اینکه چندین سال از تصویب قوانین مرتبط با این موضوع گذشته، متاسفانه همچنان برخی از محاکم همچنان به ملاقات فرزند با والدین در کلانتری‌ها حکم می‌دهند.

در رای دادگاه نخستین به تحویل کودک در کلانتری جهت ملاقات با مادر خود حکم داده شده، اما این قسمت از حکم با اعتراض مادر مواجه می‌شود و دادگاه تجدید نظر استان مازندران بر اساس اسناد داخلی و بین المللی حقوق بشر، از جمله کنوانسیون حقوق کودک ۱۹۸۹ با تاکید بر رعایت مصالح و منافع عالیه کودک تاکید می‌دارد به جای کلانتری این ملاقات باید در اداره بهزیستی (اورژانس اجتماعی) رخ دهد.