مرور روزنامه‌های سه شنبه سیزدهم خرداد

دغدغه‌های سیدحسن خمینی در ۴۸ سالگی چیست؟ / آیا زمان به ضرر ترامپ در حال سپری شدن است؟ /امام خمینی و حکمرانی علوی ‏در سرمقاله جمهوری اسلامی

واکنش قضائی به مرگ دو زن، آمار خسارات جانی و مالی اعتراضات آبان پس از هفت ماه، اعتراض‌ها به نژادپرستی در هشتاد شهر ‏ایالات متحده، بزرگداشت امام خمینی در شبکه‌های رسانه ای، چک برگشتی و کاسبان خُرد، رومینا و جهان‌های خیالی ما، ‏عارضه‌های مزمن اقتصاد ایران، ترکمنچای بانکی برای سهام عدالت! سینما بدون سالن، کاهش ۳۴ درصدی قدرت خرید مردم ‏نسبت به سال ۹۰ و روایت بی‌خانمانی با مرگ آسیه پناهی، از مواردی است که موضوع گزارش‌های خبری و تحلیلی روزنامه ‏های امروز شده است. ‏

کد خبر: ۹۸۱۹۵۵

تاریخ: ۱۳ خرداد ۱۳۹۹ - ۰۲:۴۱

به گزارش «تابناک»؛ روزنامه‌های امروز سه شنبه سیزدهم خردادماه در حالی چاپ و منتشر شد که صفحات نخست بیشتر روزنامه ‏های امروز تیترها، یادداشت‌ها و تصاویری را به مناسبت سالگرد ارتحال بنیانگذار جمهوری اسلامی در خود جای داده اند. ‏
اما موضوعات روز مورد توجه روزنامه‌های امروز شامل موضوعاتی با عناوینی همچون گسترش اعتراضات ضدنژادپرستی در ‏آمریکا در ششمین شب به بیش از هشتاد شهر، اعلام آمار کشته شدگان حوادث آبان ماه توسط ذوالنور و روایت صادقی از این آمار ‏و کاهش ۳۴درصدی درآمد ایرانیان در دهه گذشته است. ‏

در ادامه تعدادی از یادداشت‌ها و سرمقاله‌های منتشره در روزنامه‌های امروز را مرور می‌کنیم؛

دغدغه‌های سیدحسن خمینی در ۴۸ سالگی چیست؟

روزنامه شرق در گزارشی با عنوان دغدغه‌های سیدحسن در ۴۸ سالگی و در آستانه سی‌ویکمین سالگرد درگذشت رهبر فقید ‏انقلاب در شماره امروز خود نوشت: دغدغه یادگار امام این روز‌ها چیست؟ در آستانه ۱۴ و ۱۵ خرداد نگاهی داشته‌ایم به مواضع ‏سال‌های اخیر نوه امام خمینی اگرچه در مقایسه با سال‌های پیش، در ماه‌های اخیر کمتر سخنرانی یا مصاحبه‌ای از او منتشر شده ‏است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که کلیدواژه «مردم» بیش از مقولات دیگر در گفتار حسن خمینی پررنگ است. به نظر می‌رسد که ‏او خود را خواسته یا ناخواسته وامدار تفکر و راه بنیان‌گذار انقلاب می‌داند و سعی می‌کند آن بخش از تفکر امام را که به نظرش ‏این روز‌ها مغفول مانده است -در حالی‌ که جزء اهداف اولیه و مهم انقلاب بوده- بیشتر طرح و تبیین کند. او در یک سخنرانی راه ‏برون‌رفت از مشکلات موجود را احیا و تقویت بیشتر وحدت داخلی و هم‌افزایی ملی دانسته و تأکید کرده است که در چنین شرایطی ‏نه تحریم کارگر خواهد افتاد و نه تهدید. ‏

یا در یک سخنرانی روایات گوناگون و مثال‌های فراوانی را ذکر کرد که تأکید کند اصل باید مردم باشند و اتحاد حول آنان. مثلا در ‏یک دیدار با رسانه‌ها با بیان اینکه اعتماد به رسانه مصداق و کانال اعتماد به مردم است و اعتماد به رسانه و مردم منجر به تقویت ‏اعتماد عمومی به حاکمیت خواهد شد، بر ضرورت امیدواری به آینده و گذر از مشکلات موجود تأکید کرد و گفت اگر امید وجود ‏نداشته باشد هیچ کاری از دست کسی برنمی‌آید. سیدحسن خمینی همان‌جا اضافه کرد: همه ما باید این باور را درون خود نهادینه ‏کنیم که ایران متعلق به همه ماست و هیچ‌کدام از ما به تنهایی نمی‌توانیم ادعا کنیم که این سرزمین از آن ماست. ‏

یادگار امام در دیداری با برخی مسئولان با تأکید بر اینکه انقلاب یک تلاش همگانی است، افزود: انقلاب وقتی تحقق پیدا می‌کند که ‏قاطبه مردم حضور داشته باشند. او یادآور شد: از روز اول انقلاب هرجا مردم بودند، همه مشکلات حل شده است. در کوره‌راه‌ها و ‏مشکل‌ترین مشکلات وقتی یک انتخابات باشکوه برگزار شده مانند یک سیلاب مطهر هر ناپاکی را برداشته است. ممکن بود ظاهرا ‏به ذائقه برخی افراد خوش نیاید ولی توده جامعه و اراده جامع ملی می‌تواند همه مشکلات را بردارد. ‏
یادگار امام با تأکید بر اینکه زیربنای یک جامعه احساس رضایت مردم است، گفته است: باید قواعد رفتار انسان‌ها و علل سقوط و ‏ثبوت را به دست بیاوریم تا در زندگی رعایت کنیم؛ والا هیچ تضمینی وجود ندارد که ما بمانیم و دیگران بروند. اگر قواعد را ‏رعایت نکنید، عرصه را از شما می‌گیرند. ‏

حسن خمینی در مراسم دیگری با اشاره به اینکه اجتماع بشری براساس وفاق شکل گرفته است، گفته بود: پاره‌پاره‌کردن مداوم ‏جامعه، پخش مکرر کینه، انتشار مرتب نفاق، اینکه افراد در جامعه مجبور شوند شخصیت دوگانه داشته باشند و اینکه تک‌تک ما ‏از صداقت دور شویم از نشانه‌های بداقبالی دولت‌هاست. اگر دیدیم اصول ما از دست رفته و به فروعات می‌چسبیم زنگ خطری ‏است که این جامعه دچار مشکل شده است. ‏

سیدحسن خمینی ادامه داد: در زبان ائمه (علیهم السلام)، «ظلم» به عنوان مشکل اصلی جوامع مطرح شده است. «احساس رضایت ‏مردم»، از اصول جامعه است. مردم به هر ترتیبی باید احساس رضایت کنند و تحمیل جایی در جامعه نداشته باشد. همان‌گونه که ‏قرآن خطاب به پیامبر (ص) با آن شأن و منزلت می‌فرماید «اگر تندخو بودی مردم از اطراف تو پراکنده می‌شدند». ‏
یادگار امام در ادامه سخنان خود با تأکید بر اینکه «کنارزدن یأس از جامعه» یکی از وظایف اصلی ما در ۴۰ سالگی انقلاب است، ‏اظهار کرد: امروز یأس به‌شدت در فضای عمومی جامعه توسط همه پمپاژ می‌شود. البته در اینکه نقاط ضعفی وجود دارد تردیدی ‏نیست، ولی نقاط قوت نیز باید بیان شود. ‏

به اعتقاد حسن خمینی یکی از شروط اصلی وجود امید، این است که مردم احساس کنند اگر باید تغییری دهند، توانایی چنین کاری ‏را دارند؛ اینکه جلوی تغییراتی که به هر علتی خواسته جامعه است -ولو من نمی‌پسندم- گرفته شده و مقابل آن تغییرات، با روشی ‏آمرانه ایستادگی شود، نتیجه‌ای دربر ندارد. ‏
حسن خمینی از تغییر رابطه حاکم و مردم با پیدایش انقلاب گفته و اشاره کرده است که پیدایش «خطابات قانونیه» امام تغییر یک ‏گفتمان بزرگ درون‌فقهی است که تا امروز هم مغفول مانده است. او گفته است: تبدیل رابطه حکومت با مردم از «مولا و عبد» به ‏‏ «قانون و شهروند»، تغییر گفتمان است. اگر دین وارد عرصه حکومت شده که وجه ممیزه ماست، پشتوانه‌ای تحت عنوان خطابات ‏قانونیه دارد که امام در مباحث اصول فقه مطرح می‌کنند. در چارچوب این مباحث امام، رابطه دین و مردم، از موالی و عبید باید ‏به رابطه شهروند و قانون‌گذار تغییر کند. ‏

آیا زمان به ضرر ترامپ در حال سپری شدن است؟

جلال خوشچهره طی در بخشی از سرمقاله امروز روزنامه ابتکار با عنوان ترامپ در برزخ نوشت: اوضاع به کام «دونالد ‏ترامپ» نیست. ماه نوامبر به سرعت نزدیک می‌شود و ترامپ برای رقابت انتخاباتی هر روز با شرایط سخت‌تری دست و پنجه ‏نرم می‌کند. اعتراضات مدنی رنگین‫پوستان در‫پی قتل «جورج فلوید» تنها بخشی از کوه مشکلاتی است که عبور ترامپ را از ‏معرکه انتخابات پیش رو سخت‌تر از چالش مقابله با پیامد‌های کرونا بر پیکر اجتماعی، اقتصادی و سیاسی جامعه آمریکا کرده ‏است. آیا ترامپ تجربه یک‌دوره‌ای شدن ریاست جمهوری را پس از جرج بوش پدر تجربه خواهد کرد؟

شواهد در داخل و خارج ایالات متحده این گمان را تقویت می‌کند که ترامپ به زودی باید از کاخ سفید خداحافظی کند، اما این تنها ‏یک پیش‌بینی است. ممکن است شواهد آدرس اشتباه دهند. مثلی است معروف که سیب هزار بار می‌چرخد تا به زمین افتد. تا ‏نوامبر هنوز راه بسیار است و زمان، آبستن رخداد‌های غیر منتظره. آنچه نباید در تحلیل اوضاع ملتهب کنونی ایالات متحده و تاثیر ‏آن بر انتخابات ریاست جمهوری و کنگره در نوامبر آینده ناظران را دچار خطای تحلیل کند، ناآشنایی با مختصات سیاسی، ‏اجتماعی و فرهنگی مردم آمریکا در بزنگاه انتخابات است. ‏

جامعه آمریکا دو قطبی است. مشارکت کنندگان در انتخابات یا هوادار حزب دموکرات هستند و یا جمهوری‌خواه. برخلاف جامعه ‏ایرانی که دو قطبی اصلاح‌طلب و اصولگرا در هرم قدرت خلاصه شده و اکثریت مردم برحسب انگیزه‌ها و دریافت خود به این و ‏یا آن جناح رای می‌دهند و یا به هیچ‌کدام، رای‌دهندگان آمریکایی، اما به شکل سنتی یا جمهوری‌خواه هستند و یا دموکرات. در‫واقع، ‏مواضع و یا رویکرد بخش بزرگ رای‌دهندگان آمریکایی به ندرت دچار تغییر یا اعوجاج می‌شود. سرنوشت نهایی انتخابات در ‏بزنگاه‌های سخت نیز از سوی بخش خاکستری جمعیت رای‌دهنده تعیین می‌شود. تردید نیست که ۳۸ درصد رای‌دهندگان به ترامپ ‏آری خواهند گفت. آنچه می‌تواند از این شمار بکاهد و بخش حدود ۱۵ درصدی آرای خاکستری را به نفع رقیب ترامپ تغییر دهد، ‏ابتکار‌های ترامپ برای برون‫رفت از تهدید پیامد‌های کروناست. این تهدید شمار بیکاران این کشور را تا ۴۲ میلیون نفر می‌تواند ‏افزایش دهد. چنین وضعی از سال ۱۹۲۸ تاکنون بی‌سابقه و برای مردم آمریکا تحمل‫ناپذیر است. علاوه بر این، دولت ترامپ هم ‏در داخل و هم خارج با مشکلاتی روبه‫رو است که در دوران رئیسان جمهوری سلف او کمتر تجربه شده است. در‫واقع مشکلات ‏جاری دست پخت سیاست‌های متکبرانه و ناکامی در رویکرد «اراده مبتنی بر قدرت» است که حتی متحدان نزدیک واشنگتن را از ‏جمله اسرائیل، عربستان‌سعودی، امارات عربی متحده در خاورمیانه از یک‌سو و نیز دولت‌های اروپایی، آسیایی و نیز روسیه دچار ‏سرخوردگی و یا دوری از سیاست‌های واشنگتن کرده است. ‏

اکنون تنها نقطه امید ترامپ در انتخابات آینده هم‫قسم شدن گروه‌های طرفدار او، محافظه‌کاران و جمهوری‫خواهان ناامید در ایالات ‏متحده است. رای‌دهندگان آمریکایی یا هوادار دموکرات‌ها هستند و یا حزب جمهوری. ترامپ تنها در‫صورت حفظ هوادارانش در ‏جامعه دو‫قطبی آمریکا خواهد توانست نتیجه انتخابات نوامبر را به نفع خود رقم بزند. در غیر این صورت همه شواهد حکایت از ‏احتمال تکرار یک‌دوره‌ای شدن ریاست جمهوری ترامپ پس از بوش پدر دارد. ‏

امام خمینی و حکمرانی علوی ‏در سرمقاله جمهوری اسلامی

مسیح مهاجری، مدیرمسئول روزنامه جمهوری اسلامی در سرمقاله امروز این روزنامه با عنوان امام خمینی و حکمرانی علوی ‏نوشت: از مولای متقیان حضرت علی علیه‌السلام، مطلبی در «غررالحکم» نقل شده که آن حضرت فرموده‌اند علت گرفتار شدن ‏نظام‌های حکومتی به سستی و فروپاشی چهار چیز است؛ زیرپا گذاشتن اصول، چسبیدن به امور فرعی و حاشیه‌ای، به صدر ‏نشاندن افراد کوچک و به حاشیه راندن افراد کاردان «یسْتَدَلُّ عَلَی اِدبارِ الدُّوَلِ بِاَربَعٍ، تَضییعِ الاُصولِ وَ التَّمَسُّکِ بِالفُرُوعِ وَ َتقدیمِ ‏الاَراذِلِ وَ تَاخیرِ الاَفاضِلِ.» ‏

این فرمایش امیرالمومنین، یک منشور کاربردی برای حکمرانی سالم و جاودانه است. سیره امام خمینی نشان می‌دهد ایشان دقیقاً به ‏این منشور عمل می‌کردند بطوری که هرگز اصول را فدای فروع نکردند و هیچگاه حاضر نشدند به حاشیه رانده شدن افراد کاردان ‏و بزرگ را بپذیرند. از بزرگان انقلاب در سال‌های اول بعد از پیروزی انقلاب اسلامی شنیدم که نظر این بود که اولین رئیس قوه ‏قضائیه آیت‌الله سیدمحمدرضا گلپایگانی که از مراجع تقلید بود، باشد و دادستانی کل کشور را نیز آیت‌الله منتظری برعهده بگیرد. ‏هرچند چنین خواسته‌ای عملاً قابل تحقق نبود، ولی نشان‌دهنده نگاه کلان به مسائل حکومتی بود. درنهایت نیز امام خمینی اولین ‏احکام ریاست قوه قضائیه و دادستانی کل کشور را به آیت‌الله بهشتی و آیت‌الله موسوی اردبیلی دادند که هردوی آن بزرگان مرجع ‏بالقوه بودند و اگر آیت‌الله بهشتی در هفتم تیر ۱۳۶۰ به شهادت نرسیده بود، مثل آیت‌الله موسوی اردبیلی به مرجعیت می‌رسید.

در ‏انتصاب امام جمعه تهران و ائمه جمعه مراکز استان‌ها و نمایندگان خود در امور مختلف نیز امام خمینی با همین نگاه کلان عمل ‏کردند و در مواجهه با مسائل کشور نیز توجه به اصول را محور کار خود قرار دادند و هرگز اسیر حاشیه‌پردازی‌ها نشدند و ‏دیگران را نیز از پرداختن به مسائل فرعی برحذر می‌داشتند. تا زمانی که جنگ تحمیلی ادامه داشت، دفاع مقدس را امام بر هر ‏امر دیگری مقدم می‌دانستند و در تزاحم‌هائی که پیش می‌آمد، حق مردم را و در میان مردم نیز حق اقشار ضعیف را بر دیگران ‏مقدم می‌داشتند. ‏

این ویژگی‌های رفتاری را امام در صدور حکم و توصیه کردن‌ها و رهنمود دادن‌ها محدود نمی‌کردند، بلکه با گماشتن افراد مورد ‏اعتماد به عنوان «عیون» خود، چگونگی عملکرد‌ها را نظارت می‌کردند و مانع پیدایش انحراف می‌شدند. جالب است که این روش ‏نظارتی دقیق، موثر و جامع و مانع، هزینه‌ای هم دربر نداشت و بسیار هم کارساز بود. ‏
در بخش مربوط به حمایت از اقشار ضعیف و رعایت حق مردم، شخصاً از نخست‌وزیر دوران دفاع مقدس شنیدم که گفت امام حتی ‏اجازه یک ریال افزایش قیمت نان را به دولت ندادند. سفارش‌های موکد و حمایت‌های عملی امام خمینی از مردم، نمونه‌های فراوانی ‏دارند که برشمردن آن‌ها در این مقاله میسر نیست. روش حکمرانی امام خمینی دقیقاً بر حکمرانی علوی منطبق بود و راز موفقیت ‏امام را نیز باید در همین نکته جستجو کرد. ‏
برای آنکه ارزیابی واقع‌بینانه‌ای از وضعیت امروزمان در بخش حکمرانی داشته باشیم باید میزان پای‌بندیمان به فرمایش ‏امیرالمومنین علیه‌السلام درباره حکمرانی صحیح را مورد بررسی قرار دهیم.

‏
اگر بخواهیم صادقانه در عملکرد خود بنگریم باید اعتراف کنیم که از دوران دولت‌های نهم و دهم، به توصیه امیرالمومنین در ‏زمینه بکار گماردن افراد کاردان و اولویت دادن اصول بر فروع پای‌بندی نشان ندادیم. از همان زمان، دروغ در کشور نهادینه شد، ‏اختلاس و مفاسد اقتصادی به لایه‌های مختلف اجتماعی حکومتی راه پیدا کرد، اختلاف طبقاتی تشدید شد و از همه بدتر اینکه ‏جرات و جسارت برای عبور از خط قرمز‌های اخلاقی، قانونی و شکستن حرمت‌ها به یک راه و رسم مقبول تبدیل شد. این‌ها ‏آژیر‌های خطر برای حکمرانی هستند، همان چیزی که امام خمینی همواره درباره آن هشدار می‌داد. ‏

در کنار این ضعف‌های انکارناپذیر، ما قوت‌های زیادی هم داریم که باید از آن‌ها حفاظت کنیم و مطمئن باشیم که با تصحیح ‏اشتباهات و بازگشت به روش حکمرانی علوی می‌توانیم نظام جمهوری اسلامی را در مسیری که امام خمینی ترسیم کرده است به ‏پیش ببریم. همزمان با سالگرد رحلت بنیانگذار نظام جمهوری اسلامی، اگر مسئولان نظام عزم خود را برای بازگشت به حکمرانی ‏علوی جزم کنند پایداری این نظام مردمی تضمین خواهد شد. ‏