نکاتی که باید درباره فسخ «خرید اشتباهی در فضای مجازی» بدانیم!

فسخ به معنی بر هم زدن عقد، یکی از اسباب سقوط تعهدات هست که در حقوق اسلام و حقوق موضوعه ایران به رسمیت شناخته ‌شده است. فسخ پایان دادن اختیاری قرارداد به ‌وسیله‌ی یکی از دو طرف یا شخص ثالث است. فسخ در قانون مدنی یک حق مالی، قابل‌ انتقال، قابل سقوط و اسقاط است. قانون مدنی ایران در مواد زیادی به احکام و آثار و شرایط فسخ ناشی از خیارات اشاره‌ کرده است. در قانون تجارت الکترونیک، امکان فسخ قرارداد با عنوان اعمال حق انصراف پیش‌بینی‌ شده است

کد خبر: ۹۷۹۴۱۹

تاریخ: ۳۰ ارديبهشت ۱۳۹۹ - ۰۷:۳۱

تجارت الکترونیک انقلاب صنعتی سده بیست و یکم نامیده میشود که با پیدایش اینترنت به سرعت رو به پیشرفت و گسترش است؛ هرچند استفاده از وسایل الکترونیکی در تجارت، امر تازه ای نیست و زمانی طولانی است که از تلفن و تلگراف در مذاکرات و توافق تجاری استفاده می شود. روابط تجاری افراد نیز به تبع این پیشرفت دستخوش دگرگونی گشته و امور حقوقی را نیز در این پیشرفت به دنبال کشانده است.

به گزارش «تابناک»؛ در سال‌های اخیر با ظهور کسب و کار‌های اینترنتی و تولد شرکت‎های استارتاپی شامل خرید و فروش انواع کالا‌ها و خدماتی مانند رزرو اتوبوس، قطار، هواپیما، هتل و نیز ترابری شهری در قالب تاکسی‎های آنلاین، شاهد تجربیات جدیدی در عرصه معاملات روزمره هستیم.

یکی از حقوقی که در قانون تجارت الکترونیک برای مشتری قبل از عقد قرارداد یا همان خرید کالا در نظر گرفته شده، اطلاع از شرایط فسخ قرارداد است. شما به عنوان خریدار باید از تمام اطلاعات فنی و ویژگی‌های کاربردی کالا یا خدماتی که می‌خواهید خریداری کنید، اطلاع داشته باشید.

در بیشتر نظام‌های حقوقی در قراردادهای الکترونیکی، برای مصرف‌کننده حق انصراف از عقد پیش‌بینی شده است. مادۀ 37 قانون تجارت الکترونیکی ایران نیز با الهام گرفتن از مادۀ 6 دستورالعمل مصوب 1997م اتحادیۀ اروپا، از حق انصراف مصرف‌کننده برای حداقل هفت روز کاری سخن گفته است.

در قرارداد‌های الکترونیکی، اشتباه و خطا به دو صورت رخ می‌دهد: نخست اینکه خریدار، کالا را اشتباه انتخاب می‌کند یا یک وسیله را بیش از تعداد مد نظر سفارش می‌دهد و دوم نیز اینکه خریدار قبل از پایان مراحل خرید، پشیمان می‌شود، اما به اشتباه، در مرحله نهایی به جای گزینه لغو، تایید را کلیک می‌کند.

در قوانین کشور، اشتباه نخست را «وارد کردن اطلاعات غلط» و دومی را «خطای محض» در مسیر انعقاد قرارداد الکترونیکی می‌نامند. مواردی که باعث نمی‌شود یک قرارداد الکترونیکی فسخ شود؛ بنابراین حین خرید و فروش الکترونیکی به طور کامل حواس خود را جمع کنید.

در این خرید و فروش، هنگامی که با کلیک روی واژه «تایید» خرید را تایید کردید، قرارداد خرید منعقد می‌شود و کار تمام است.

بعضی باید و نباید‌ها در خرید الکترونیکی

وقتی گزینه تایید را حین خرید یا فروش الکترونیکی فشار دهید، قرارداد منعقد می‌شود و خرید تمام است، اما بد نیست این را نیز بدانید که قبل از خرید، فروشنده باید اطلاعاتی مانند مشخصات فنی، هویت محصول، آدرس، هزینه‌های مورد نیاز و زمان و شرایط پیشنهاد را در اختیار شما قرار دهد.

مشخصات فنی

شما به عنوان خریدار باید از تمام اطلاعات فنی و ویژگی‌های کاربردی کالا یا خدماتی که می‌خواهید خریداری کنید، اطلاع داشته باشید.

هویت محصول

خریدار علاوه بر نام و اطلاعات کلی محصول باید اطلاعات دیگری مانند هویت تامین‌کننده، نام تجاری که تحت آن نام به فعالیت مشغول است و نشانی فروشنده را بداند.

ماده ۵۰ قانون تجارت الکترونیکی مقرر می دارد: ” تأمین کننـدگان در تبلیغ کالا و خدمات خود نباید مرتکب فعل یا ترك فعلی شوند که سبب مشـتبه شـدن و یـا فریب مخاطب از حیث کمیت و کیفیت شود”. همچنین در ماده ۵۲ قانون مذکور چنین مقرر شده است: “تأمین کننـده بایـد بـه نحـوي تبلیغ کند که مصرف کننده بـه طـور دقیـق، صـحیح و روشـن اطلاعـات مربـوط بـه کـالا وخدمات را درك کند”.

این اطلاعات در صورت بروز مشکل و نیاز به شکایت از فروشنده، به درد خریدار می‌خورد.

آدرس

داشتن آدرس فروشنده در دنیای مجازی اهمیت زیادی دارد. این آدرس شامل پست الکترونیکی، شماره تلفن یا هر روشی می‌شود که مشتری در صورت نیاز بتواند با فروشنده ارتباط برقرار کند.

اعلام هزینه‌ها

فروشنده مجازی موظف است تمام هزینه‌هایی را که خریدار باید پرداخت کند، در اختیارش قرار دهد. خریدار باید از قیمت کالا یا خدمات، میزان مالیاتی که باید بپردازد، هزینه حمل و هزینه‌های تماس آگاه باشد.

زمان و شرایط پیشنهاد

به هر حال، کالا، پیشنهادی است که توسط فروشنده در فضای مجازی در اختیار خریدار قرار گرفته است؛ بنابراین خریدار باید بداند که این پیشنهاد تا چه زمانی برقرار است و در ضمن در چه شرایطی می‌تواند این کالا را به دست بیاورد.
منظور از شرایط نیز، ترتیب و نحوه پرداخت، شرایط تحویل و فسخ قرارداد، ارجاع در صورت خراب بودن کالا و خدمات پس از فروش است.

حق فسخ قراداد، بی‌جریمه

همانطور که گفته شد، یکی از حقوقی که در قانون تجارت الکترونیک برای مشتری قبل از عقد قرارداد یا همان خرید کالا در نظر گرفته شده، اطلاع از شرایط فسخ قرارداد است.

در این باره بدانید که برابر ماده ۳۷ قانون تجارت الکترونیک، هر خریدار باید حداقل ۷ روز کاری، وقت داشته باشد که از خرید خود منصرف شود و در صورت اعلام انصراف نیز مجبور به پرداخت جریمه یا حتی بیان دلیل نیست. تنها هزینه ناشی از فسخ قرارداد برای مشتری، هزینه پس فرستادن کالاست.

مجازات هم دارند

کم نیستند مواردی که خریدار از خریدی که کرده راضی نیست یا کالایی را که خریداری کرده، تحویل نگرفته است. در این صورت، دو مکان برای طرح شکایت وجود دارد: نخست دادسرای ویژه جرایم رایانه‌ای که پای پلیس فتا را به میان می‌کشد و دوم سازمان حمایت از مصرف‌کننده.

در صورت شکایت به سازمان حمایت از مصرف‌کننده، این سازمان از شرکتی که در فضای مجازی فعالیت دارد، به دستگاه قضایی یا سایر مراجع صلاحیت‌دار شکایت می‌کند.

روش‌های شکایت از شرکت تجاری مجازی توسط سازمان حمایت از مصرف‌کننده

به خاطر داشته باشید که سازمان حمایت از مصرف‌کننده، به سه روش می‌تواند از یک شرکت تجاری مجازی شکایت کند.

این شرکت، به تقاضای مصرف‌کننده متضرر؛ به تقاضای یک یا چند مصرف‌کننده در حالی که تعداد زیادی از مصرف‌کنندگان، ضرر مشترکی را متحمل شده‌اند و نیز در صورت اقدام مستقل سازمان حمایت بدون تقاضای شاکی خصوصی، می‌تواند از یک شرکت تجاری مجازی شکایت کند. اگر قصد خرید الکترونیکی دارید یا می‌خواهید کالایی را بفروشید، این باید و نباید‌ها را یک بار دیگر با دقت مرور کنید. برای ورود به تجارت در این فضا، به حواس جمع‌تری نیاز دارید.