استاد حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران در گفت‌وگو با «تابناک»

چرا رهبری گفتند «تصور آمدن عدالت و آزادی از غرب» غلط است / منظور از آزادی، فقط آزادی‌های سیاسی نیست

امین زاده با اشاره به اینکه رهبری در سخنان امروزشان تاکید داشتند که حقوق بشر یا عدالت، کرامت انسانی و آزادی ساخته جامعه غربی طی ۳-۴ قرن اخیر نیست که آن‌ها مدعی آن باشند، تصریح کرد: این مفاهیم ارزشی و حقوق بشری در اسلام چهارده قرن پیش به وجود آمده و نقطه شروعش هم مبعث پیامبر اسلام (ص) است...

کد خبر: ۹۶۷۴۷۶

تاریخ: ۰۳ فروردين ۱۳۹۹ - ۲۰:۲۶

دستیار سابق رئیس جمهور در امور حقوق شهروندی درباره این سخن رهبر انقلاب که فرموند، «اینکه برخی فکر می‌کنند، عدالت و آزادی از غرب آمده، غلط است، گفت: مفاهیم «حقوق بشری» اگر در سه، چهار قرن اخیر توسط جوامع غربی مورد توجه قرار گرفته است، باید توجه داشت که چهارده قرن پیش در اسلام، جامعه اسلامی و حکومت اسلامی مورد توجه بوده و ملاک عمل قرار می‌گرفته است که نظایر آن را می‌توان در قرآن و احادیث ائمه اطهار دید.

«الهام امین زاده» در گفت‌وگو با خبرنگار «تابناک» با اشاره به صحبت‌های پیش از ظهر امروز رهبر انقلاب با مردم که به مناسبت فرا رسیدن سال جدید از طریق تلویزیون و مستقیم پخش شد، اظهار کرد: ایشان در سخنانشان به تحلیل حقوقی و سیاسی چرایی و لزوم تشکیل جامعه اسلامی، حکومت اسلامی و در نهایت تمدن اسلامی پرداختند که شامل تبیین سه مفهوم کاملا مجزا بود.

وی افزود: غربی‌ها یکسری اصول را با نام «حقوق بشر» مطرح می‌کنند که رهبری این موضوع را در قالب یکسری اصول شامل عدالت، کرامت انسانی و آزادی مطرح کردند. این مسائل همگی مولفه‌های حقوقی است که مورد اختلاف هم نیست و در تمامی مجامع و جوامع یکسان و مورد قبول است.

عضو هیات علمی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران با اشاره به اینکه رهبری در سخنان امروزشان تاکید داشتند که حقوق بشر یا عدالت، کرامت انسانی و آزادی ساخته جامعه غربی در سه، چهار قرن اخیر نیست که آن‌ها مدعی آن باشند، تصریح کرد: این مفاهیم ارزشی و حقوق بشری در اسلام ۱۴ قرن پیش بوجود آمده و نقطه شروعش هم مبعث پیامبر اسلام (ص) است که طبق آن کرامت انسانی و آزادی‌های فردی و اجتماعی مورد تاکید و اجرا قرار گرفت.

وی ادامه داد: مستنداتی که رهبر انقلاب مورد اشاره قرار دادند نشان می‌دهد در جوامع اسلامی خیلی قبل‌تر از غربی‌ها این مفاهیم و موضوعات مورد اشاره، تاکید و اجرا قرار گرفته که از جمله این مستندات را در قرآن و احادیث ائمه (ع) می‌توان مشاهد کرد. مثلا در سوره مبارکه الحدید آیه ۲۵ آمده است: «لَقَد أَرسَلنا رُسُلَنا بِالبَیِّناتِ وَأَنزَلنا مَعَهُمُ الکِتابَ وَالمیزانَ لِیَقومَ النّاسُ بِالقِسطِ» (ما رسولان خود را با دلایل روشن فرستادیم، و با آن‌ها کتاب آسمانی و میزان شناسایی حقّ از باطل و قوانین عادلانه نازل کردیم تا مردم قیام به عدالت کنند) استقرار عدالت، نفی تبعیض، نفی فاصله‌های طبقاتی؛ این‌ها جزو مسائل اصلی و مورد تاکید در اسلام و جامعه اسلامی است.

امین زاده گفت: دستورهایی که درباره عدالت در احادیث و قرآن ذکر شده به عنوان مفاهیم بنیادی و اساسی در اسلام آمده و جزو حقوق اساسی انسان‌ها شمرده شده است. مفهوم «حر» آزادی در نهج البلاغه نیز آمده است که اشاره به انواع آزادی‌ها دارد، چون هرگاه صحبت از آزادی می‌شود برخی فقط به آزادی‌های سیاسی فکر می‌کنند، اما در اینجا منظور از آزادی انواع مختلف آن مثل آزادی‌های فرهنگی و اجتماعی و همچنین اقتصادی و تجاری است که متاسفانه در این بخش متاسفانه در نظام بین المللی جلوی آن گرفته شده است.

وی مرحله دوم را وجود ارزش‌های معرفتی و مبانی حقوق بشری خواند که در اسلام به آن اشاره شده است و یادآور شد: صرف وجود این موضوعات برای بشر اثرگذار نیست، بلکه مسئولیت‌ها و وظایفی بر آن مترتب است و باید‌ها و نباید‌هایی دارد که با نام حقوق شهروندی شناخته می‌شود.

معاون حقوقی اسبق رئیس جمهور اضافه کرد: برای معرفی و همه گیر کردن این مفاهیم باید حکومت اسلامی ایجاد شود و برای دستیابی به چنین مهمی نیاز به قدرت و اقتدار داریم. رهبر انقلاب این بخش از سخنانشان که اشاره به چنین مقدمه‌هایی دارد، وارد موضوع حکومت اسلامی می‌شوند که در ابتدای اسلامی توسط پیامبر (ص) تشکیل شده و امروز هم امام راحل آن را شکل داده اند؛ لذا در ادامه این راه نیازمند دنبال کردن این مفاهیم هستیم.

وی در عین حال عنوان کرد: البته جامعه اسلامی همواره راه خود را ادامه داده و تا قرن چهارم – پنجم هم این مسیر را قدرتمندانه پیش برده است. معنی این سخن این است که هرچند شاهد شکل گیری حکومت اسلامی در برهه‌هایی نبوده ایم، جامعه اسلامی همیشه راهش ادامه یافته است.

امین زاده افزود: رهبرانقلاب در سخنان امروزشان، باز به ذکر این نکات بسنده نمی‌کنند و فراتر می‌روند. ایشان جامعه اسلامی و حکومت اسلامی را مقدمه‌ای برای تمدن اسلامی عنوان می‌کنند که سه مفهوم مجزاست و خیلی دقیق بیان می‌شود. ابزار و مقدمات حکومت اسلامی، جامعه اسلامی و مقدمه تمدن اسلامی حکومت اسلامی قوی است؛ هرچند جامعه اسلامی همواره راه رشد خود را ادامه می‌دهد و توقف نمی‌کند.