میراث فرهنگی یا مرمت را تایید کند یا فتوشاپ را!

یک مدرس رشته مرمت در خصوص علت ننشستن برف در قسمت مرمت شده گنبد مسجد شیخ لطف الله، گفت: اگر دلیل این اتفاق حسن کار مرمت انجام شده است، نباید مسئولان بگویند که فتوشاپ است و اگر این تفاوت را ناشی از فتوشاپ می دانند، نباید بگویند که حسن کار است.

کد خبر: ۹۵۲۱۵۳

تاریخ: ۲۶ دی ۱۳۹۸ - ۱۰:۳۰

به گزارش «تابناک»، علی اصغر نجف پور در گفت وگو با ایسنا، در خصوص ادعای فتوشاپ بودن عکس‌های منتشر شده از مسجد شیخ لطف الله، اظهار کرد: اگر مسئولان چنین ادعایی دارند، باید صبر کرد تا برف دیگری در اصفهان ببارد و فتوشاپ ها مشخص شود.

وی با تاکید بر اینکه مسئولان نمی توانند از هر دو طرف این قضیه را به نفع خود اعلام کنند، افزود: باید مشخص شود و مسئولان میراث فرهنگی باید قویا از مرمت انجام شده دفاع کنند و یا باید به طور کلی و محکم این عکس را فتوشاپ بدانند و آن را تکذیب کنند و اگر این تفاوت را ناشی از مرمت صحیح بنا می دانند آن را محکم اعلام کنند.

این مدرس رشته مرمت در دانشگاه هنر اصفهان با بیان اینکه تفاوت دو قسمت مرمت شده و نشده، حسن کار نیست، تصریح کرد: با این تفاوتی که اکنون بین این دو بخش بنا مشاهده می شود، چگونه این بنا ۴۰۰ سال این حسن را نداشته و همچنان باقی مانده است؟

تفاوت این دو بخش، نقص کار محسوب می شود

نجف پور ادامه داد: تفاوت این دو بخش، نقص کار محسوب می شود و حرف پیشین کارشناسان در مورد این مرمت را تایید می کند. گنبدمسجد شیخ لطف الله تلفیقی از آجر و کاشی است و بخش های از آن کاشی رنگی لعاب دار و شیشه ای است و بخشی از آن آجر بدون لعاب است و همین تلفیق دلیل رحجان و زیبایی این مسجد است.

وی در خصوص علت ننشستن برف در قسمت مرمت شده گنبد مسجد شیخ لطف الله، اظهار کرد: یک کارشناس مرمت تا زمانی که از نزدیک بنا را بازرسی نکند، نمی تواند نظر قطعی خود را ارائه دهد.

این کارشناس رشته مرمت در دانشگاه هنر اصفهان با بررسی علمی این موضوع، گفت: آجر و بیسکوئیت کاشی در زمان پخت در دماهای بالا دچار تغییرات فیزیکی و شیمیایی مختلفی می‌شود که حاصل نهایی همان آجری است که از کوره خارج می شود و می بینیم.

نجف پور با بیان اینکه یکی از این اتفاقات در سطح بیرونی آجر رخ می‌دهد که بیشترین مواجهه را با حرارت دارد، افزود: در این موضع از کاشی به دلیل نزدیکی به حرارت و بالا رفتن دما تا نزدیکی دمای ذوب حالتی شبیه به ذوب رخ می‌دهد که اگر دما بالاتر رود سطح آجر ذوب و گاهی روان می شود. اگر به سطح آجرهای سوخته در کوره که اصطلاحاً به «آجر جوش» معروف است نگاه کنیم این حالت را خواهیم دید.

این مدرس رشته مرمت در دانشگاه هنر اصفهان توضیح داد: قبل از سوختن و تبدیل به آجر جوش در سطح آجر حالتی شبیه به شیشه ای شدن رخ می‌دهد که به پدیده «زینترینگ» شهرت دارد. این لایه زینتر شده (شیشه ای) ویژگی هایی دارد که در برخی از مصارف آجر این ویژگی ها مطلوب است، از جمله این ویژگی ها عدم نفوذپذیری یا نفوذپذیری بسیار ناچیز نسبت به آب و عدم نفوذ غبار و چرکی به داخل خلل و فرج آجر است و معمولاً مقدار ناچیز چرکی های نشسته روی سطح نیز بر اثر بارش نزولات جوی شسته شده و زدوده می‌شود.

وی اتفاقی که در مسجد شیخ لطف الله رخ داده است را ناشی از سائیدن سطح آجر با استفاده از برس خشن دانست و گفت: این کار باعث حذف این لایه شبه شیشه ای از سطح آجرهای موجود شده که علاوه بر تغییر رنگ و روشن شدن رنگ فعلی، در آینده نه چندان دور (شاید کمتر از ۵ سال) این بخش مرمت شده نه تنها روشن تر از سایر بخش ها نخواهد شد، بلکه به احتمال قریب به یقین به شدت تیره تر و چرک تر به نظر خواهد رسید. شاید یکی از دلایلی که باعث شده عاملان تصمیم بگیرند لایه محافظی با مواد ناشناخته و اعلام نشده، روی سطح گنبد اجرا کنند، همین مطلب است.

نجف پور ادامه داد: بهتر است در مورد مرمت بقیه ترک های باقی مانده نهایت احتیاط به عمل آید و با حذف تیم قبلی و دعوت از گروه توانمند مراحل مرمت را بدون دوغاب ریزی روی سطح کاشی و بدون برس کشی برای حذف دوغاب ها و ... انجام دهند.

وی در خصوص بارش برف روز گذشته در اصفهان و ابهامات نبود برف روی گنبد مسجد در محل ترک جدید، گفت: برف در دیگر قسمت های گنبدهای باقی مانده که این مطلب نیز موارد فوق را تائید می کند، یعنی در قسمت های مرمت شده و سائیده شده با برس به دلیل حذف لایه زینتر شده برف روی آجرهای بدون لعاب باقی نمانده است.

این مدرس رشته مرمت دانشگاه هنر اصفهان با بیان اینکه این حالت آب گریزی نیست، بلکه هیدروفیلی یا آب خواهی است، توضیح داد: این مطلب دو دلیل علمی دارد. یکی به دلیل خراشیده شدن و حذف لایه زینتر که باعث انعکاس بخشی از نور خورشید می شود، جذب گرمای حاصل از تابش در بدنه ها و بالطبع گرمتر بودن جسم آجر باعث ذوب شدن برف در این ناحیه شده است. دوم اینکه به دلیل خراشیده شدن و حذف لایه زینتر از سطح آجر، ضریب جذب آب در سطح آجر افزایش یافته و در واقع حالتی شبیه به مکش برف ذوب شده در سطح رخ داده و طبیعتاً برفی باقی نمانده است.

آسب به گنبد در دمای پایین بعد از بارندگی

وی در خصوص اینکه آیا احتمال دارد باران یا برف جذب شده به زیر گنبد آسیب برساند، گفت: آسیب به گنبد مستقیم نخواهد بود. اما اگر هوا بعد از بارندگی سردتر شود و نفوذ بارندگی داشته باشیم، زمانی که یخ بزند از دمای صفر تا منفی چهار درجه افزایش حجم می دهد و حالتی به نام یخ‌بُر شدن ایجاد می شود و این حالتی است که باعث ترکیدن بطری فلزی در فریزر می شود همان حالت در کاشی و آجر نیز به وجود آمده و در کوتاه مدت بعد از یخ زدگی شروع به متلاشی، اضمحلال کاشی و آجر می شود.

نجف پور تاکید کرد: اگر دلیل این اتفاق حسن کار مرمت انجام شده است، نباید مسئولان بگویند که فتوشاپ است و اگر این تفاوت را ناشی از فتوشاپ می‌دانند، نباید بگویند که حسن کار است.