ایران در ۱۰ سال گذشته چقدر نفت فروخت؟

در سال ۱۳۹۱ به دلیل اعمال تحریم‌های شدید و ایجاد محدودیت‌های واردات نفت خام از ایران برای سایر کشورها از طرف کشورهای غربی، صادرات نفت خام نسبت به سال قبل (سال ۱۳۹۰) به‌شدت کاهش یافت؛ به‌طوری که میزان آن با رشد کاهشی ۴۹ درصدی روبه رو شد.

کد خبر: ۹۳۷۰۳۲

تاریخ: ۲۲ آبان ۱۳۹۸ - ۱۰:۴۴

میزان صادرات نفت خام پس از تامین نفت خام مورد نیاز پالایشگاه‌های داخل و برآورده کردن نیاز داخلی تعیین می‌شود که البته در سال‌های اخیر این مساله به دلیل تحریم‌های یک‌جانبه آمریکا روند کاهشی داشته اما در کل بر اساس آخرین آمار، از سال ۱۳۷۸ تاکنون بیش‌ترین میزان صادرات نفت خام مربوط به سال ۱۳۸۶ بوده است.

به‌گزارش «تابناک» به نقل از ایسنا، صادرات مستقیم نفت خام در دوره زمانی ۱۳۹۵-۱۳۸۷ با توجه به سهمیه‌های تعیین شده برای اعضا در اوپک و تأمین خوراک پالایشگاه‌های داخلی و همچنین تقاضای بازار با نوسانات معمول همراه بوده است. در سال ۱۳۹۱ به دلیل اعمال تحریم‌های شدید و ایجاد محدودیت‌های واردات نفت خام از ایران برای سایر کشورها از طرف کشورهای غربی، صادرات نفت خام نسبت به سال قبل (سال ۱۳۹۰) به‌شدت کاهش یافت؛ به‌طوری که میزان آن با رشد کاهشی ۴۹ درصدی روبه رو شد.

همچنین در سال ۱۳۹۲ اعمال تحریم‌های شدید تا نیمه دوم سال ادامه داشت، سپس بر اساس طرح مشترک توافق شده میان ایران و کشورهای گروه ۱+۵ (آغاز مرحله اول توافق‌نامه ژنو در ۳۰ دی‌ماه ۱۳۹۲ مطابق با ژانویه ۲۰۱۴) تحریم‌های مرتبط با صادرات نفت کشور در سقف تعیین‌شده یک میلیون بشکه در روز به حالت تعلیق درآمد و موانع ارایه خدمات مرتبط با کشتیرانی بین‌المللی برای شرکت ملی نفتکش ایران به‌منظور حمل نفت خام ایران به شش کشور چین، هند، ترکیه، تایوان، ژاپن و کره جنوبی در سقف تعیین ‌شده لغو شد.

با این وجود در سال ۱۳۹۲ میانگین صادرات نفت کشور بر طبق آمار رسمی اعلام‌شده توسط شرکت ملی نفت ایران به ۱.۰۲۱۳ بشکه در روز (معادل ۳۷۲.۷۷ میلیون بشکه درسال) رسید که نسبت به سال قبل (سال ۱۳۹۱) هم‌چنان با کاهش ۹.۸۴ درصدی روبه رو شد.

در سال ۱۳۹۳ میزان صادرات نفت خام ایران ۱.۰۷۱۲ میلیون بشکه در روز (۳۹۱ میلیون بشکه در سال) بوده است که نسبت به صادرات سال ۱۳۹۲ (۳۷۲.۷۷ میلیون بشکه در سال) ۴.۹ درصد افزایش یافته است این روند در سال ۹۴ نیز ادامه یافت به‌طوری که میزان صادرات نفت خام ایران ۴۱۲ میلیون بشکه در سال شد که نسبت به سال قبل۵.۱ درصد افزایش داشت.

بر اساس اعلام ترازنامه هیدروکربوری کشور در سال ۱۳۹۵ صادرات نفت ایران با افزایش ۸۵.۱۷ درصدی به ۷۶۵ میلیون بشکه در سال رسید که نسبت به سال ۱۳۹۲ بیش از دو برابر شده است. طی ۱۵ سال گذشته، سال ۱۳۸۶ با صادرات ۲.۴۸۹ میلیون بشکه در روز و سال۱۳۹۲ با صادرات ۱.۰۲۱۳ میلیون بشکه در روز رکورددار بیش‌ترین و کم‌ترین صادرات نفت خام بوده‌اند.

طبق آخرین اعلام وزارت نفت نیز در سال ۱۳۹۶ ظرفیت تولید نفت خام ایران، روزانه سه میلیون و ۹۵۰ هزار بشکه بوده و صادرات نفت خام، روزانه دو میلیون و ۲۰۰ هزار بشکه بوده که البته این گزارش آمار ذکر شده بر اساس منابع اولیه بوده است، بعد از این آمار نیز دیگر اطلاعاتی در این خصوص منتشر نشده است.

از سوی دیگر علاوه بر صادرات مستقیم نفت‌خام، شرکت ملی نفت ایران متعهد بود که به ازای نفت خام وارداتی به‌عنوان سوآپ از کشورهای حاشیه دریای خزر از مسیر ایران که مستقیماً برای خوراک پالایشگاه‌های تهران و تبریز تخصیص داده می‌شد، پس از دریافت حق‌الزحمه سوآپ، معادل میزان نفت خام وارداتی به‌حساب کشورهای مذکور به‌عنوان “صادرات به‌ازای سوآپ” صادر کند، ولی با توقف‌سوآپ، این عملیات در ۲۵ تیر سال ۱۳۹۲ به‌طور کامل متوقف شد.

در اوایل سال ۱۳۸۹ به علت عدم تمدید قرارداد با شرکت‌های خارجی طرف مقابل و تعلیق سوآپ، میزان نفت خام صادراتی به ازای سوآپ به مقدار قابل ملاحظه‌ای کاهش یافت لیکن هرچند در اوایل تابستان سال۱۳۹۰ مجدداً عملیات سوآپ آغاز شد و به تدریج تا حداکثر ۲۰ تا ۲۵ هزار بشکه در روز رسید، با این وجود از سال ۱۳۹۲ علی‌رغم آغاز مذاکره با شرکت‌های طرف‌ قرارداد به علت عدم استقبال آن‌ها از عقد قرارداد با ایران عملاً فعالیت سوآپ نفت خام در پایانه‌های نکا و خارک به‌طور کامل متوقف شد که این توقف در سال های ۹۵-۹۳ نیز ادامه داشته است.

همچنین عمده صادرات فرآورده های نفتی کشور نفت‏ کوره است؛ به‌طوری که ایران یکی از بزرگترین صادرکنندگان نفت‌کوره در سطح منطقه و جهان است. صادرات سایر فرآورده‌های مازاد بر مصرف داخلی برحسب مورد انجام می‏‌گیرد. در سال ۱۳۹۵، میزان نفت کوره صادراتی نسبت به سال ۱۳۹۴، معادل ۶۵.۹۷ درصد و نفتا صادراتی ۷۱.۲۹ افزایش داشته است.

اما در سال ۱۳۹۵ حجم کل صادرات فرآورده ‏های نفتی (با احتساب نفتا) ۳۷۶.۶۴ هزار بشکه در روز (معادل ۱۴۸.۶۱ میلیون بشکه معادل نفت خام در سال) بوده که به علت افزایش صادرات نفت‌کوره و نفت گاز نسبت به سال قبل ۷۰.۲۳ درصد افزایش نشان می‌دهد.