بحث فرار مغزها حرکت سازماندهی شده است

کد خبر: ۹۳۳۱۴۱

تاریخ: ۰۶ آبان ۱۳۹۸ - ۱۰:۵۴

معاون علمی و فناوری رئیس جمهور گفت: بحث فرار مغزها از آن کلاه‌های گشادی است که سر کشور گذاشته‌اند. این یک حرکت سازمان‌دهی شده است و شبکه‌ای دارد این موضوع را به جامعه‌ ما تزریق می‌کند.

به گزارش مهر به نقل از شورای عالی انقلاب فرهنگی، سورنا ستاری با اشاره به خروج نخبگان گفت: ما یک زمانی این‌ موضوع را خیلی محکم توضیح می‌دادیم، ولی همین بحث فرار مغزها از آن کلاه‌های گشادی که سر کشور گذاشته‌اند و من می‌دانم که این یک حرکت سازمان‌دهی شده است. یک شبکه‌ای دارد این را به جامعه‌ ما تزریق می‌کند.

وی ادامه داد: البته ما هم نفی نمی‌کنیم؛ مثل تمام جوامع دیگر ما هم خروج نخبگان را داریم. مثلاً از زمانی که اروپای واحد تشکیل شده، یکی از بالاترین نرخ‌های فرار مغزها از اروپای شرقی اتفاق افتاده است. آلمان و فرانسه هم بسیار سود برده‌اند، چون هم شرکت‌های آنها را و هم بانک‌های آنها و هم آدم‌های حسابی و نخبه‌ آنها را خریده‌اند.

معاون علمی و فناوری رئیس جمهور افزود: مهاجرت یک پدیده‌ جهانی است و واقعاً این آمارها را با این وقاحت اعلام می‌کنند و با وقاحت هم تکرار می‌کنند و از یک مراکز و منابعی هم نقل قول‌هایی می‌گویند که... مثلاً از قول صندوق بین‌المللی پول می‌گویند که کشور ما رتبه‌ اول فرار مغزها را دارد. در حالی که اصلاً چنین گزارشی وجود خارجی ندارد. این را این‌قدر می‌گویند تا همان بخش نخبه‌ جامعه آن را بپذیرد. همین چیزها است که ما را اذیت می‌کند.

رصد آمارهای واقعی مهاجرت نخبگان در دانشگاه شریف

ستاری ادامه داد: ما دنبال این بودیم که به آمارهای واقعی مهاجرت برسیم. در دانشگاه صنعتی شریف، بخشی برای رصد این موضوع ایجاد شده است. البته با کمک ما نبوده و خود ما هم در بنیاد ملی نخبگان هر دو سال یک‌بار آن را پایش می‌کنیم. پایش اخیر ما نشان می‌دهد که این عدد به طور قابل توجهی رو به کاهش است.

تغییر نوع مهاجرت از علمی به شغلی

وی ادامه داد: البته نه به آن معنی که کل مهاجرت دارد کم می‌شود، بلکه نوع مهاجرت دارد به ‌سمت سرمایه‌گذاری و مهاجرت شغلی می‌رود و از آن حالت علمی بیرون می‌آید. البته طبق آمارهای کلی مهاجرت ما و آمارهایی که هر سال سازمان ملل به ‌صورت مشخص ارائه می‌دهد، ما جزء ۲۰ الی ۳۰ کشور دنیا در بحث مهاجرت نیستیم، ما اصولاً جزء کشورهایی هستیم که نه مهاجرپذیرند و نه مهاجرفرست، ولی این به معنی این هم نیست که الان مهاجرت نداریم یا اینکه نباید نسبت به آن حساس باشیم.

ستاری خاطرنشان کرد: من در این مدت هر جا که در مورد مهاجرت یک حرف غلطی مثلاً در یک همایشی می‌شنوم، دقیق رصد می‌کنم و آن فرد را پیدا می‌کنم و از او می‌خواهم که به ما بگوید با چه سند و منبعی آن را گفته است. بالأخره اغلب این افراد هم دانشمند یا تحصیل‌کرده‌اند و یک آدم تحصیل‌کرده نباید بدون منبع صحبت کند. اغلب هم می‌بینیم که جوابی برای این صحبت‌ها ندارند. بعد هم خیلی جدی به آنها فشار می‌آوریم که یا تکذیب کنید یا منبع آن را به ما بگویید.

رئیس بنیاد ملی نخبگان یادآورشد: البته این ضعف ما و مرکز آمار ایران است که باید آمار مهاجرت را مثل آمار جمعیت بدهد. ما بارها بحث کرده‌ایم با آقایان و مشکلاتی دارند که باید حل کنند؛ مثل بعضی از آمارهایی که نمی‌دهند و دیگران برای ما آمارسازی می‌کنند، ولی این جزء آمارهای اصلی کشور است که باید اتفاق بیفتد.

مهاجرت ۳۲ تا ۴۰ هزار نفر در سال

وی تاکید کرد: واقعیت این است که ما از لحاظ کمّی و نسبت به کشورهای هم‌عرضمان عدد چندان بالایی در مهاجرت نداریم. کل آمار مهاجرت ما بین ۳۲ تا ۴۰ هزار نفر در سال است و ما در بنیاد کاملاً رصد می‌کنیم که آنها کجاها می‌روند و وضعیت ویزاها چگونه است.

ستاری ادامه داد: فرض کنید ما اول انقلاب ۵۶ هزار دانشجو در آمریکا داشتیم که بیشترین کُلونی (مجموعه) دانشجوی خارجی در آمریکا بوده است. در سال ۱۹۷۷ بزرگ‌ترین کلونی دانشجویی در آمریکا را ایرانی‌ها تشکیل داده بودند. الان رتبه‌ ما بین ۱۲ تا ۱۵ است.

وی افزود: چین ۳۵۰ هزار دانشجو در آمریکا داشته و اکنون ترامپ میزان آن را کم کرده و به ۳۰۰ هزار نفر رسیده است. عربستان ۵ برابر ما در آمریکا دانشجو دارد. کره ۷ تا ۸ برابر ما دانشجو دارد. کره‌ای که نصف ما جمعیت دارد. بعد یک عده‌ای در این باره ادعاهای عجیب و غریب می‌کنند

پدیده مهاجرت را نفی نمی کنم

ستاری افزود: من این پدیده را نفی نمی‌کنم، ولی نه با این‌ تعدادی که راجع به آن صحبت می‌کنند. ضمن این که کیفیت بچه‌های خروجی ما بالا است و برای همین هم ما در معاونت علمی تمرکزمان را بر برگشت این بچه‌ها گذاشته‌ایم.

بازگشت حدود ۱۵۰۰ نخبه طی ۳ سال گذشته

وی ادامه داد: در سه سال گذشته توانسته‌ایم حدود ۱۴۰۰ تا ۱۵۰۰ نفر از آنها را برگردانیم. حدود ۶ تا ۷ هزار نفر هم آمده‌اند و از تسهیلات ما استفاده کرده‌اند و این‌جا کارگاه آموزشی گذاشته‌اند و تدریس داشته‌اند و کارهای دیگری انجام داده‌اند.

معاون علمی و فناوری رئیس جمهور افزود: بیشتر این بچه‌ها الان در استارت‌آپ‌ها و شرکت‌ها جذب می‌شوند. بر خلاف آن تصوری که بعضی‌ها فکر می‌کنند اینها جذب دانشگاه‌ها می‌شوند، در سه سال گذشته فقط حدود ۴۰۰ نفر عضو هیئت علمی‌ دانشگاه‌ها شده‌اند اما بیشتر آنها جذب شرکت‌ها می‌شوند.