سیدحسن خمینی:

«جامعه اخلاقی» نیازمند فقرزدایی است

یادگار امام با اشاره به حدیثی از پیامبر (ص) که می‌فرمایند «إنی بعثت لأتمم مکارم الأخلاق»، اظهار کرد: موضوع اخلاق درد عمیقی بر جان و روح جامعه ما است و البته از اموری است که هرچه بیشتر از آن بگوییم به نقطه اوج آن نمی‌رسیم و صد البته هر جایی که برسیم یک گام جلوتر از آن وجود دارد.

کد خبر: ۹۲۰۹۷۴

تاریخ: ۰۸ شهريور ۱۳۹۸ - ۱۳:۰۵

یادگار امام با تأکید بر اینکه مسأله اخلاق درد عمیقی بر جان و روح جامعه ما است، گفت: اگر به دنبال جامعه اخلاقی هستیم، باید به سراغ زدودن فقر برویم.

به گزارش جماران، حجت الاسلام و المسلمین سید حسن خمینی در آیین نخستین سالگرد افتتاح خانه موزه آیت الله هاشمی رفسنجانی و گرامیداشت شهدای هفتم تیر و هشتم شهریور در حسینیه جماران، طی سخنانی گفت: به نظر من تا سالیان سال هر کسی در حوزه علوم اسلامی تحصیل می‌کند به نوعی خوشه چین معارفی است که آیت الله مطهری بسترش را فراهم کردند.

وی در ادامه با بیان اینکه فقه حداقلی و اخلاق حداکثری است، تصریح کرد: بسیاری از دستورات اخلاقی یا دایره مستحبات را در می‌نوردد و یا وارد احکام ارشادی به آداب اجتماعی می‌شود. ممکن است کسی ظاهرا پایبند به قانون باشد، اما اخلاقی نباشد. فقه یک نظم حداقلی به جامعه می‌دهد، اما محدوده رفتار ما را تعیین نمی‌کند. ما باید یک گام فراتر از آن برداریم. قانون نیز همین طور است. قانون هم محدوده‌ای را تعیین می‌کند. ولی دایره مستحبات، ارشادات عقلی و آداب اجتماعی وجود دارد.

سید حسن خمینی با تأکید بر اینکه بسنده کردن رفتار مؤمنانه به کردار و اعمال قانونی تنزل دادن سطح جامعه است، افزود: انسان باید دائما خودش را در ترازوی اخلاق بسنجد. بسیاری گفته اند که تمام اخلاق به دو قاعده بر می‌گردد. قانون طلایی اخلاق می‌گوید، «آنچه برای خودت می‌پسندی برای دیگران بپسند.» از این مهمتر بُعد دوم است که «آنچه برای خودت نمی‌پسندی برای دیگران نپسند.» وقتی می‌خواهیم کاری انجام دهیم خودمان را جای طرف مقابل بگذاریم. البته اینکه شما بتوانید خودتان را جای طرف مقابل بگذارید کار بسیار سختی است و اساسا یکی از مشکلات جوامع این است، ولی باید تجرید کنید.

وی با طرح این سؤال که «چه کار کنیم که جامعه ما اخلاقی شود؟» گفت: باید سعی کنیم هنجار‌های اخلاقی در جامعه تبدیل به ارزش شود. اگر جامعه چیزی را ارزش بداند شما احتیاج به مراقبت آن ندارید، اما اگر جامعه چیزی را ناهنجاری نداند مبارزه با آن بسیار سخت است و در واقع، جامعه مبارزه منفی با او می‌کند.

یادگار امام ادامه داد: بعضی‌ها در امر به معروف و نهی از منکر معنای معروف را به «چیزی که جامعه قبول دارد» برده اند. البته من این را قبول ندارم. بحث من در سختی و درستی مسأله و امکان آن است. اگر با چیزی که جامعه به هر علتی قبول ندارد بخواهید مبارزه کنید، نمی‌توانید، اما چیزی که قبول دارد اصلا نیاز به کنترل ندارد و خود جامعه خودش را کنترل می‌کند. پس یکی از مهمترین عوامل اخلاقی کردن جامعه این است که ما سعی کنیم نظام ارزشی ما نظام هنجاری پذیرفته جامعه باشد.

وی تصریح کرد: علت این امر آن است که وقتی یک مسأله تبدیل به هنجار شد وجدان درونی، شرم، حیاء و اینکه انسان می‌خواهد محبوب جامعه باشد، مانع هنجارشکنی می‌شود. پس برای اینکه یک مسأله در جامعه اخلاقی شود باید سعی کنیم آن هنجار‌ها را به ارزش اجتماعی تبدیل کنیم.

سید حسن خمینی گفت: دومین مسأله این است که باید ریشه فقر را از جامعه کَند. کسی که گام در جهت فقرزدایی بر می‌دارد گام بلندی بر می‌دارد که جامعه را اخلاقی کند. این تعبیر را شنیده اید که «کاد الفقر أن یکون کفرا». البته ما دو نوع فقر داریم؛ یک فقر خواسته و یک فقر ناخواسته. فقر خواسته یعنی اینکه شما دستت می‌رسد و کنار می‌زنی. این گونه فقر، عزّت می‌دهد. کسی که دستش می‌رسید و نگرفت، در چشم مردم عزیز می‌شود. لباس پاره هم بپوشد، به عنوان متبرک به آن دست می‌زنند. «الفقر فخری» پیامبر (ص) این فقر خود خواسته است. اما یک فقر ناخواسته داریم. امیرالمؤمنین (ع) می‌فرماید مواظب باشید این گونه نباشید.

وی با تأکید بر اینکه باید فقر ناخواسته را ریشه کن کرد، افزود: اگر به دنبال جامعه اخلاقی هستیم، باید به سراغ زدودن فقر برویم؛ لذا من بسیار از آقای هاشمی شنیده ام که دائما می‌گفت: راه حل مشکلات و ناهنجاری‌های اجتماعی این است که مردم باید کار پیدا کنند. اگر می‌خواهید اعتیاد از بین برود باید شغل بیاید. اشتغال سرمایه گذاری، و سرمایه گذاری امنیت می‌خواهد.

یادگار امام تأکید کرد: گام برداشتن در مسیر جامعه اخلاقی وابسته به دو امر است؛ یکی اینکه سعی کنیم در حوزه فرهنگی، نظام ارزشی را حاکم کنیم؛ لذا می‌بینیم که در اول انقلاب همه ناخودآگاه با حجاب می‌شوند و نظام ارزشی عوض می‌شود. اولیاء خدا مغناطیس وجودی دارند و همه را آرام می‌کنند. بزرگان ما این خصلت را داشتند که می‌توانستند نظام ارزشی را با اشراق و حوزه مغناطیس القاء کنند.

وی اظهار داشت: دین داران وقتی تصدی دنیای مردم می‌کنند، اگر نتوانند دنیای مردم را اداره کنند به دین لطمه زده اند. به این بیان، آقای هاشمی معلم اخلاق جامعه هم هست؛ هم در حوزه خطبه‌هایی که خواند و هم در حوزه درکی که از علت العلل بی اخلاقی پیدا کرده بود.

سید حسن خمینی افزود: یک گام برداریم و فقر را از جامعه بزداییم، چرا که ریشه همه مشکلات به این نقطه ختم می‌شود. راه بزرگی پشت سر ما است و کار بسیار بزرگی صورت گرفته است. ما حتما به گذشته خود افتخار می‌کنیم، حتما هم نسبت به وضع موجود انتقاد داریم، اما حتما هم به آینده امید داریم. البته دیکته نوشته حتما غلط دارد؛ آن هم در عرصه مسائل اجتماعی. اما عزم و همتی که گذشتگان ما داشته اند و کار بزرگی که انجام داده اند، نفس انقلاب و پیروزی انقلاب، پیروزی در دفاع مقدس و تلاش‌های وافری که در دوره سازندگی صورت گرفت را هم بدانیم، هم بیان کنیم و هم ارج و قرب آن بشناسیم؛ و البته برای گام‌های بعدی همت کنیم.

وی با بیان اینکه مأیوس و دلگیر نباید شد، اظهار داشت: امام به آیت الله شیخ حسن صانعی گفته بودند «تا فحش نخوریم کار نهضت پیش نمی‌رود و کسی که منشأ اثر است فحش می‌خورد»؛ لذا سیاستمداری که از فحش بترسد، همان بهتر که دور سیاست نگردد. آقای هاشمی از این جهت هم واکسینه شده بود. او درک درستی از زندگی سیاسی پیدا کرده بود.

یادگار امام در پایان گفت: در کوران حوادث صبوری انسان‌های بزرگ و میزان حرف‌های نزده آن‌ها ارزششان را معلوم می‌کند. عزم، نیت، تلاش و نگاه آن‌ها به آینده، برتری دادن مصلحت کلان مردم، دین، جامعه و کشور بر مصالح شخصی، در آقای هاشمی به خوبی وجود داشت.