برجام در عرصه بین الملل و سر انجام آن

حسین محمدی فومنی

کد خبر: ۹۱۰۱۵۷

تاریخ: ۱۷ تير ۱۳۹۸ - ۱۲:۴۷

در روز‌های اخیر جهانیان شاهد اقدامات غیر متعارف دیپلماسی آمریکا در روابط بین کشور‌ها از جمله ایران اسلامی در خصوص موضوع توافق هسته‌ای برجام "برنامه جامع اقدام مشترک" می‌باشند. (برجام)، توافقی بین المللی بر سر برنامه هسته‌ای ایران است که در تاریخ ۱۴ ژوئیه ۲۰۱۵ میان ایران و کشور‌های گروه ۱+۵ (آمریکا، روسیه، چین، فرانسه، انگلیس و آلمان) در شهر وین به سر انجام رسید؛ که با آمدن دولت جمهوری خواه (دونالد ترامپ) رئیس جمهور وقت آمریکا دچار وقفه و در نهایت خروج یک جانبه این کشور از بر جام شد. در واقع هدف از ضربه ترامپ به برجام بدون شک اروپا نیز هست. مهمترین کشور‌های اروپایی فرانسه، بریتانیا و آلمان که در امضای برجام شرکت داشتند. در
حمایت آمریکا از رژیم صهیونیستی در منطقه و حمایت ایران اسلامی از آرمان فلسطین یکی از عمده‌ترین مناقشات در خاورمیانه بوده بطوریکه دول غربی با تحرکات شبه نظامی و ایجاد و حمایت از گرو ههای تروریستی مانند داعش در حوزه فرا منطقه‌ای خود بدنبال اهداف نا مشروع غارت و چپاول کشور‌های مسلمان وجلوگیری از مهار تفکر انقلاب اسلامی در منطقه غرب آسیا و خاورمیانه می‌باشند و در این راستا تا هم اکنون از هر گونه اقدام خرابکارانه علیه ایران اسلامی و مردم آن گوتاهی نکرده ا. ند.
دولتمردان آمریکایی در طول چند ین دهه گذشته از قبل از انقلاب اسلامی با کودتای ۲۸ مردادو بعد از آن با تحریم اقتصادی، حمله به طبس، سرنگونی هواپیمایی مسافر بری ایران در آب‌های خلیج فارس، تحمیل جنگ هشت ساله از سوی عمال بعثی به ایران اسلامی، ایجاد گرو ههای تکفیری طالبان، داعش و سایر گرو ههای تکفیری گرفته تا تفرقه میان مسلمانان (شیعه- سنی) و عملیات تخریبی و حمله به مجلس شورای اسلامی توسط مزدوران آنان ایران هراسی و شیعه هراسی خروج یکجانبه آمریکا از پیمان مودت سال ۱۹۵۵ با ایران و اخیرا تشدید تحریم همه جانبه علیه ایران اسلامی به بهانه عدم تسلیم با خواسته‌های نا مشروع و سلطه طلبانه آنان و خروج از توافق هسته‌ای برجام می‌توان یاد کرد. شگست‌های پی در پی آمریکا در منطقه در خصوص موضوع سوریه، عراق، افغانستان، یمن و معامله قرن و شگست در ارسال پیام به منظور گفتگو و مذاکره با ایران اسلامی جملگی از اقدامات فریبکارانه و فشار‌های چند جانبه به منظور باج خواهی و در نهایت به تغییر حاکمیت در ایران اسلامی را دنبال می‌کنند غافل از از اینکه مردم ایران رهبری با بصیرت، دارند؛ و نمی‌توانند در ایران اسلامی رسوخ کنند.
نقطه عطف و شروع توافق هسته‌ای برجام "برنامه جامع اقدام مشترک" در ادامه تحریم‌ها علیه ایران توسط آمریکا سابقه آن به چند ده گذشته به قانون تحریم ایران (داماتو) بر می‌گردد.
قانون داماتو
قانون تحریم ایران (Iran Sanction Act) یا ISA نام طرح پیشنهادی سناتور آلفونسو داماتو در مجلس سنای آمریکا است که در سال ۱۹۹۶ با هدف تحریم بخش انرژی و صنعت نفت ایران به تصویب و به امضای رییس جمهور وقت بیل کلینتون رسیده است و به قانون داماتو مشهور است.
قانون داماتو ـ. کندی، یا قانون مجازات‌های ایران و لیبی ۱۹۹۶، با حضور خانواده‌های قربانیان پرواز شماره ۱۰۳ پان امریکن که در ۲۱ دسامبر ۱۹۸۸ بر فراز شهر لاکربی منفجر شده بود، بر ضد ایران و لیبی در ۱۵ اوت ۱۹۹۶ امضاء شده است.
این قانون به نام مبدع آن در مجلس سنای آمریکا، به داماتو شهرت یافته است.
به موجب قانون داماتو ـ. کندی «هرگونه سرمایه‌گذاری آتی بیش از ۴۰ میلیون دلاردرسال برای توسعه بخش نفت وگاز در ایران توسط هر شرکتی در دنیا» ممنوع می‌شود؛ و برنامه برجام ادامه می‌یابد.

برنامه جامع اقدام مشترک (برجام)
برنامه جامع اقدام مشترک (برجام)، توافقی بین المللی بر سر برنامه هسته‌ای ایران است که در تاریخ ۱۴ ژوئیه ۲۰۱۵ میان ایران و کشور‌های گروه ۱+۵ (آمریکا، روسیه، چین، فرانسه، انگلیس و آلمان) در شهر وین صورت گرفت. مذاکرات طولانی مدت میان ایران و ۶ قدرت جهانی برای دستیابی طرفین به "برجام"، همزمان با "توافق موقت ژنو" در نوامبر ۲۰۱۳ آغاز شد. پس از توافق ژنو، دو طرف مذاکرات را به مدت ۲۰ ماه ادامه دادند تا سرانجام در آوریل ۲۰۱۵ به "تفاهم لوزان" به عنوان چارچوبی برای توافق وین دست یافتند. بر اساس متن توافق برجام، ایران ذخایر غنی سازی متوسط خود را پاکسازی، ذخیره سازی اورانیوم با غنای کم را تا ۹۸ درصد قطع و همچنین تعداد سانتریفیوژ‌های خود را تا حدود دو سوم به مدت حداقل ۱۵ سال کاهش خواهد داد. همچنین بر اساس برجام، ایران غنی سازی بیش از ۳,۶۷ درصد را متوقف کرده و هیچ تاسیسات غنی سازی جدید و یا رآکتور آب سنگین نخواهد ساخت. علاوه بر محدودیت‌هایی در بخش‌های فنی و هسته‌ای تاسیسات هسته‌ای کشورمان، به منظور بررسی، نظارت و تایید اعمال این محدودیت‌ها از سوی ایران، آژانس بین المللی انرژی اتمی به تمامی تاسیسات هسته‌ای کشورمان دسترسی منظم خواهد داشت. بر اساس برجام و در ازای اجرای تمامی این تعهدات، ایران از ذیل تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل، اتحادیه اروپا و آمریکا خارج خواهد شد. متن برجام یا همان توافق وین، توسط فدریکا موگرینی، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه کشورمان با حضور رسانه‌ها به زبان‌های انگلیسی و فارسی قرائیت شده و اعلام شد که طرفین به توافق جامع دست یافته اند. پس از دستیابی طرفین به برجام، شورای امنیت سازمان ملل با صدور قطعنامه مشهور ۲۲۳۱، رسما از این توافق حمایت کرده و با گنجاندن آن در حقوق بین الملل، عمل به برجام را به صورت قانونی الزام آور کرد.
مذاکرات لوزان بین ایران و ۱+۵ که به توافق برجام (برنامه جامع اقدام مشترک) شهرت یافت، طبق سندی که باید دو طرف آن را اجرایی کنند، در پیوست سند برجام یکی از کار‌های مهمی که دولت آمریکا موظف به اجرای آن است و طبق این سند عدم اجرای آن نقض توافق حساب می‌شود.
رهبر معظم انقلاب اسلامی در سال ۳/۹/۹۵ فرمودند: "اگر این تمدید، اجرایی و عملیاتی شود، قطعاً نقض_برجام است و بدانند جمهوری اسلامی ایران حتماً در مقابل آن واکنش نشان خواهد داد. "
مهلت یک ساله برای لغو تحریم‌های از سوی ایران به آمریکا کشور‌های که پای توافق هسته‌ای را امضائ کرده اند به پایان رسیده و براسا مفاد توافق نامه (برجام) ایران می‌تواند به تدریج به غنی سازی ادامه دهد. اقداماتی مانند توقیف گشتی نفتکش ایران در جبل الطارق توسط همپیمان قدیمی آمریکا توسط انگلیس در روز‌های اخیراز دیگر اقدامات خلاف عرف و کنوانسیون‌های بین المللی گشتی رانی دریایی به بهانه تحریم سوریه بوده وگشتی ایرانی باپرچم کشور پاناما عبور می‌کرده است و مقصدی غیر از سوریه داشته است. خو دگواه بر فشار به ایران و متهم کردن آن به بهانه عدم رعایت توافقات بین المللی است؛ که اینگونه اقدامات نتجیه نخواهد داد و جهانیان نخواهند پذیرفت که یک یا چند کشور علیه کشور‌های دیگر اقدامات زورگویانه و غیر قانونی انجام دهند آنچه در حال حاضر برای دنیا مبرهن و آشگار است، زمان افول آمریکا شروع شده و در آینده نزدیک جهانیان شاهد کمرنک شدن حضور این کشور در عرصه‌های سیاسی و اقتصادی در عرصه بین الملل خواهند بود.