بی اعتنایی ایران خودرو به مکاتبات قاضی سراج؛ پیش‌فروش خودرو با تحویل تابستان ۹۹ چه سرانجامی خواهد داشت؟ باز هم بلاتکلیفی مشتری یا تحویل بموقع؟!

ایران خودرو در حالی پیش فروش و فروش فوری برخی از تولیدات خود را در ۱۸ و ۲۰ خرداد ماه در دستور کار قرار داد که تا پیش از این، رئیس سازمان بازرسی کل کشور و معاون رئیس سازمان تعزیرات اعلام کرده بودند، تا خودروسازان به تعهدات قبلی خود عمل نکنند، اجازه پیش فروش و فروش فوری را ندارند. نکته مهمتر شرایط این پیش فروش هاست، به گونه‌ای است که کمتر کسی از خریداران از این شرایط خبر دارند و به نوعی خودروسازان در حال سوءاستفاده از ناآگاهی خریداران هستند.

کد خبر: ۹۰۴۸۵۲

تاریخ: ۲۱ خرداد ۱۳۹۸ - ۱۴:۵۷

به گزارش «تابناک اقتصادی» در ۱۸ خرداد ماه ۱۳۹۸ ایران خودرو اقدام به فروش خودروی دنا پلاس اتوماتیک کرد که تصویر شرایط این پیش فروش را در زیر می‌بینید. میزان پیش پرداخت این خودرو‌ها ۸۰ میلیون تومان و زمان تحویل آن‌ها فروردین، اردیبهشت، خرداد و تیر ۱۳۹۹ اعلام شده است.

همچنین این خودروساز بزرگ در ۲۰ خرداد ماه ۱۳۹۸ بخشنامه طرح فروش فوری تنظیم بازار را منتشر کرد که در این طرح قرار است از ۲۲ خرداد ماه ۱۳۹۸ اقدام به فروش پژو ۴۰۵ بنزینی و دوگانه سوز و همچنین پژو پارس LX نماید که موعد تحویل این خودرو‌ها حداکثر ۳۰ روزه است.

این فروش فوری و پیش فروش تولیدات ایران خودرو در حالی صورت می‌گیرد که در ۱۳ خرداد ماه ۱۳۹۸ ناصر سراج رئیس سازمان بازرسی کل کشور طی مصاحبه‌ای اعلام کرد تا خودرو‌های مشتریانی که پشت نوبت هستند تحویل داده نشود، نباید پیش فروشی صورت گیرد و افزود: در این خصوص مکاتباتی هم داشته ایم.

همچنین محمدعلی اسفنانی، مدیرکل تعزیرات حکومتی تهران و معاون رئیس سازمان تعزیرات کشور طی مصاحبه‌ای در بیستم خرداد ماه ۱۳۹۸ در پاسخ به این پرسش که آیا تعزیرات با نظر سازمان بازرسی کل کشور درباره اینکه تا خودروسازان تعهداتشان را انجام نداده اند از پیش فروش خودرو خودداری کنند، موافق است، گفت: برخی خودرو‌هایی که قرار بود خودروسازان از طریق فروش فوری تحویل دهند به بهانه کمبود قطعات تحویل داده نشده و علی القاعده اگر چنین چیزی درست باشد، باید یک یا دو قطعه یا چند قطعه مشابه در همه خودرو‌ها نقص می‌داشت، در حالی که بر اساس بازدید‌های صورت گرفته و گزارش‌هایی که رسیده است هر خودرو گاهی یک نوع نقص دارد و این نشان می‌دهد که این اظهار نظر‌ها مبنی بر کمبود قطعه غیر واقعی است. مدیر کل تعزیرات حکومتی تهران افزود: این امر هم به نوعی استنکاف از انجام تعهدات است و خودورسازان مکلفند تا تعهدات خود را عمل نکرده اند، فروش فوری نکنند و اگر ثبت نامی صورت گرفت، باید خودرو کامل و سالم تحویل دهند.

شایان ذکر است که در یکم خرداد ماه ۱۳۹۸ احمد نعمت بخش دبیر انجمن خودرو سازان ایران طی مصاحبه‌ای گفت: خودروسازان اکنون حدود ۶۰۰ هزار خودرو به مردم تعهد دارند که باید آن‌ها را تحویل بدهند.

با توجه به مصاحبه‌های رئیس سازمان بازرسی کل کشور و مدیر تعزیرات حکومتی تهران و همچنین ۶۰۰ هزار خودرویی که دو خودروساز بزرگ متعهد به تحویل آن‌ها بوده اند، حالا این پرسش مطرح است که آیا تعهدات ایران خودرو در سال ۱۳۹۸ انجام شده که این خودروساز دوباره اقدام به پیش فروش و فروش فوری برخی تولیدات خود نموده است؟

نکته بعدی این است که خودروسازان در شرایط فروش خود از عنوان "مشارکت در تولید" استفاده می‌کنند. بسیاری از کسانی که در این نوع پیش فروش‌ها ثبت نام می‌کنند، از شرایط فروش به صورت مشارکت در تولید آگاهی ندارند. این نوع پیش فروش با پیش فروش عادی و قطعی تفاوت‌هایی دارد. در ماده ۴ آیین نامه اجرایی، در شرایط پیش فروش در مشارکت تولید حداکثر زمان تحویل سه سال عنوان شده است؛ هر چند این خودروساز در آگهی پیش فروش خود حداکثر زمان تحویل را تیرماه ۱۳۹۹ اعلام کرده است. همچنین از دیگر شرایط پیش فروش به صورت مشارکت در تولید این است که در صورت عدم امکان تحویل خودرو موضوع قرارداد، خودروی جایگزین از میان خودرو‌های تولیدی به انتخاب مشتری و شرایط مفاد قرارداد تحویل داده خواهد شد.

به عبارت بهتر، شرایط فروش به صورت مشارکت در تولید این است که خودروساز به صورت قانونی می‌تواند تا سه سال از تحویل خودرو امتناع کند و یا حتی در صورت عدم امکان تحویل خودرو، خودروساز می‌تواند پیشنهاد خودروی جایگزین دیگری از تولیدات خود را به مشتری بدهد.

نکته دوم این که هم اکنون طبق آمار‌های موجود، بیش از ۱۵۰ هزار خودرو در پارکینگ‌های دو خودروساز بزرگ متوقف شده است. خودروسازان دلیل عدم تحویل این خودرو‌ها را نقص قطعات عنوان می‌کنند؛ بنابراین، حالا نکته اینجاست که ایران خودرو چگونه اقدام به پیش فروش خودروی دنا نموده است، در حالی که طبق اطلاعات ارائه شده توسط انجمن خودروسازان این خودرو تنها ۷۰ درصد داخلی سازی شده و برای تکمیل ۳۰ درصد دیگر آن باید واردات انجام شود و این در حالی است که صنعت خودروسازی ایران با تحریم رو به روست و واردات قطعات خودرو به داخل کشور با ابهاماتی مواجه است. چه تضمینی وجود دارد که خودروسازان بتوانند خودرو‌های پیش فروش شده دنا را در یک سال آینده تحویل بدهند و در آن زمان نیز بهانه نقص قطعات را جهت عدم تحویل نیاورند؟ طبق گزارش انجمن خودروسازان میزان داخلی سازی خودرو‌ها را در جدول زیر مشاهده می‌کنید.

شایان ذکر است، بنا بر آمار مربوط به تولید خودرو، در دو ماهه ابتدایی امسال ۱۴۰ هزار و ۹۱۷ دستگاه انواع خودرو در کشور تولید شده که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۲۴ درصد کاهش داشته است. در این مدت تولید سواری در کشور به ۱۳۲ هزار و ۳۴۳ دستگاه رسیده که نسبت به دو ماهه ابتدایی سال گذشته کاهش ۲۴.۵ درصدی را تجربه کرده است.

در این میان، بررسی وضعیت تولید خودرو در گروه ایران خودرو نشان می‌دهد، در دو ماهه ابتدایی سال میزان کل تولید ایران خودرو ۵۴ درصد در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته کاهش داشته است. البته میزان تولید خودرو‌های سواری ایران خودرو در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۲۸.۹ درصد کاهش داشته است. با ادامه این روند تولید، انجام تعهدات توسط ایران خودرو در سال آینده نیز با ابهامات جدی همراه خواهد بود.

نکته بعدی این که فارغ از این پیش فروش‌ها و فروش فوری ها، هنوز تکلیف بازگشت شورای رقابت به قیمت گذاری خودرو‌ها مشخص نشده است. حدود ۲۰ روز پیش مجلس مصوب کرد که شورای رقابت دوباره به قیمت گذاری خودرو بازگردد و حتی رئیس سازمان بازرسی کل کشور نیز با ارسال نامه‌ای به معاون اول رئیس جمهور، خواستار بازگشت شورای رقابت به عرصه نظارت بر قیمت‌گذاری خودرو شده بود.

این شرایط در حالی در مورد بازگشت شورای رقابت به عرصه قیمت گذاری رقم خورده است که گویا دولت تمایلی به بازگشت این نهاد نداشته و به تازگی فرشاد مقیمی، معاون وزیر صنعت طی مصاحبه‌ای اعلام کرده که در چارچوب سیاست‌های دولت، تدوین و ابلاغ دستورالعمل قیمت گذاری خودرو را بلافاصله از طریق سازمان حمایت از مصرف کنندگان و تولیدکنندگان در دستور کار قرار دادیم که پس از طرح در کمیته خودرو حتماً در ستاد تنظیم بازار مطرح و پس از تصویب نهایی، مبنای عمل برای موضوع قیمت گذاری قرار خواهد گرفت. همچنین ناصر سراج در مصاحبه سیزدهم خرداد ماه ۱۳۹۸ درباره اینکه معاون اول رئیس جمهور پاسخ نامه اخیر وی را در خصوص برگشتن شورای رقابت به بحث قیمت گذاری داده است یا نه، گفت: هنوز دیر نشده است و قطعاً جواب خواهد داد!

به هر صورت آنچه مشخص است این که فارغ از اینکه خودروسازان علاوه بر اینکه برای صحبت‌های رئیس سازمان بازرسی کل کشور و معاون رئیس سازمان تعزیرات اهمیتی قائل نشده اند، در پیش فروش‌های خود به نوعی در حال سوءاستفاده از عدم آگاهی خریداران و بازی با قانون و فرار از زیر بار مسئولیت تحویل خودرو‌های ثبت نامی هستند که باید نهاد‌های نظارتی از جمله سازمان حمایت از حقوق مصرف کنندگان در این زمینه ورود پیدا کنند. بسیاری از خریداران قطعاً آگاهی از شرایط پیش فروش به صورت مشارکت در تولید ندارند و این نوع پیش فروش را با پیش فروش قطعی و عادی یکسان در نظر می‌گیرند.