ناگفته‌های تازه از حادثه سانچی

کد خبر: ۸۶۹۹۳۷

تاریخ: ۲۵ دی ۱۳۹۷ - ۱۰:۵۲

تغییر مسیر کشتی سی.اف کریستال ۱۵ تا ۲۰ دقیقه پیش از وقوع حادثه و تبدیل این کشتی از یک کشتی عبوری بی‌خطر به یک کشتی پرخطر و روبه تصادم، مورد قبول تمامی کشورهای ذی‌نفع قرار گرفته است.

به گزارش «تابناک» به نقل از تسنیم، ظهر روز 24 دی ماه سال 96، نفتکش ایرانی سانچی پس از حدود 8 روز سوختن به‌روی آب، به‌طور کامل در آبهای چین غرق شد. این نفتکش حامل محموله میعانات گازی صادراتی ایران بود.

یک سال از سانحه تلخ سانچی گذشت و گفته‌ها و ناگفته‌های این حادثه و آنچه در یک‌سال اخیر رخ داده را در گفت‌وگویی با کاپیتان محسن بهرامی، مدیر ستادی شرکت ملی نفتکش ایران و دریانورد باسابقه کشورمان که مسئولیت سخنگویی کمیته اضطرار سانحه نفتکش سانچی را در زمان وقوع حادثه به‌عهده داشته و اکنون نیز سخنگوی شرکت ملی نفتکش ایران در خصوص سانحه سانچی است، به بحث گذاشته‌ایم.

آنچه در ادامه آمده، حاصل بخش اول این گفت‌وگو است.

در این یک‌سال چه رخدادها و اتفاقاتی افتاد؟

کاپیتان بهرامی: اتفاقاتی که از غرق شدن نفتکش سانچی تاکنون افتاد از چند بُعد قابل طرح است. یکی اینکه بحث علت یابی حادثه از طرف دولت‌های ذی‌نفع صورت گرفت. بحث خانواده‌های شهدا را ما پی گرفتیم که این عزیزان از نظر شرکت در اولویت بودند و سعی کردیم که تا جایی که می توانیم نیازهایشان را برآورده کنیم و در مباحث قانونی مبالغی که باید به این خانواده‌ها پرداخت می شد را پیگیری کردیم تا مطالباتشان وصل شود. بحث‌های زیست محیطی حادثه بود که با نظارت و پیگیری شرکت ما و اقداماتی که پیمانکار خارجی در محل انجام داد و این مسئله هم ختم به خیر شد. موضوع گرفتن خسارت از بیمه‌گر برای خسارت بدنه اصلی کشتی پیگری شد و منجر به این شد که قبل از تحریم‌ها توانستیم این خسارت را دریافت کنیم.

*** 5 کشور درگیر حادثه سانچی شدند ***

کاپیتان بهرامی: سازمان بنادر و دریانوردی به عنوان متولی بخش دریایی کشور از طرف دولت جمهوری اسلامی ایران و به نمایندگی از کشور ما در تیمی که تحقیق و بررسی در مورد حادثه را برعهده داشت حضور پیدا کرده و مشارکت کرد. 5 کشور ذی‌نفع در این حادثه وجود داشت که شامل کشور چین که حادثه در آبهای این کشور رخ داد، کشور هنگ‌کنگ که کشتی سی.اف کریستال هنگ کنگی بود، کشور پاناما که پرچم کشتی ما پانامایی بود، کشور ایران به علت دراختیار قرار داشتن نفتکش سانچی و خدمه ایرانی نفتکش و کشور بنگلادش که دو نفر از 32 نفر افراد حاضر بر نفتکش تبعه این کشور بودند، می شد.

*** کره جنوبی خسارت محموله را دریافت کرد ***

کشور کره‌جنوبی که خریدار محموله میعانات گازی که توسط نفتکش حمل می‌شد بود، جزو کشورهای ذی‌نفع نبود؟

کاپیتان بهرامی: خیر، موضوع کشور کره جنوبی در بحث بیمه محموله مطرح بود که خود آنها تاجایی که می دانم کار مربوط به آن را انجام دادند و خسارتی که می‌خواستند را دریافت کردند. درواقع این بار به صورتی فروخته شده بود که بیمه آن برعهده خریدار بود.

در خصوص بررسی حادثه به این اشاره کردید که 5 کشور ذی‌نفع تیم مشترکی را برای بررسی و تحقیق تشکیل دادند.

کاپیتان بهرامی: بله، بنگلادش نیز ایران را به عنوان نماینده خودش معرفی کرد و این 4 کشور نزدیک 3 ماه بررسی کردند و در نهایت علت یابی حادثه را انجام دادند.

*** پیدا کردن مقصر چندسالی طول می‌کشد ***

مقصر حادثه مشخص شد؟

کاپیتان بهرامی: پیدا کردن مقصر، کار هیئت‌های بررسی حادثه نیست. آنها علت حادثه را پیدا می کنند. اینکه چه شد این حادثه اتفاق افتاد؟ آیا علت فنی داشت؟ علت طبیعی داشت؟ عامل انسانی در آن دخیل بود؟ و درصد سهم هر کدام چقدر بود. اما اینکه نفتکش ایرانی و یا کشتی سی.اف کریستال هرکدام چقدر مقصر بودند، این کار دادگاه‌ها و مراکز حقوقی است که معمولا چندسالی به طور می‌انجامد. البته اغلب به دادگاه نمی روند، چرا که در مباحث دریا و دریانوردی عرف نیست که مسائل به دادگاه کشیده شود، چرا که اگر به دادگاه برود شاید حتی تا یک دهه نیز بررسی های حقوقی به طول بینجامد. معمولا اول دنبال حکمیت هستند به طوری‌که نمایندگانی از دوطرف مشخص می شوند و روی مسائل مختلف با هم بحث و بررسی می کنند تا به توافق برسند. اگر در حکمیت به توافق رسیدند که هیچ، اما اگر نرسیدند آن زمان کار به دادگاه می رود. آن مرحله نیز مراحلی دارد که ابتدا هر کدام باید حکم‌هایی معرفی کنند و ... که هنوز به آن مراحل نرسیده است.

*** تمامی سوخت سانچی از عمق دریا خارج شد ***

بحث آلوده سازی نفتکش هم مطرح بود. آن موضوع به کجا رسید؟

کاپیتان بهرامی: بحث آلوده سازی کشتی مطرح بود اما در این زمینه اقدام خاص و ویژه ای انجام شد که در نوع خودش در دنیا کم نظیر بود. از عمق 120 متری دریا با تقبل مسئولیتی که شرکت ملی نفتکش داشت و با هزینه‌ای که عمدتا بیمه‌گرها پرداختند، سوخت کشتی که به اندازه 2 هزار تن نفت کوره در مخازن مانده بود را خارج کردند. اما از نظر محموله که 111 هزار و 500 تن میعانات گازی بود، اثبات شد که تمامی این محموله در جریان حادثه سوخته و چیزی در مخازن باقی نمانده است.

عملیات خروج نفت کوره از مخازن سوخت نفتکش غرق شده، عملیات خاصی بود؟

کاپیتان بهرامی: بله، عملیاتی خاص و پیچیده بود که در دمای پایین در عمق 120 متری دریا، جایی که نفت کوره به دلیل فشار و دمای پایین، به حالت انجماد رسیده بود، با عملیات خاصی تماماً خارج شد و نگرانی‌ها بابت باقی ماندن سوخت به مقدار بسیار زیاد نزدیک به 2 هزار تن در عمق دریا را از بین برد. الان کشتی غرق شده، از نظر بحث های زیست‌محیطی و دریانوردی یک کشتی بی خطر محسوب می‌شود.

در خصوص خانواده ها بفرمائید. چه اقداماتی برای خانواده‌های شهدای سانچی انجام شد؟

کاپیتان بهرامی: خانواده ها مطالباتی داشتند، ما سعی کردیم به آنها بپردازیم. در بدو امر اولین کاری که انجام شد، گرفتن گواهی فوت بود. به جز 3 پیکر، پیکر بقیه شهدا را در دست نداشتیم، گرفتن گواهی فوت اقدام بزرگی بود که شرکت ملی نفتکش با پیگیری های متعدد این کار را به سرانجام رساند. چرا که تا گواهی فوت نباشد، نمی توان انحصار وراثت گرفت و تا انحصار وراثت گرفته نشود، خانواده‌ها نمی توانستند مطالبات و حق و حقوق‌شان را دریافت کنند.

*** پرداخت دیه ارزی به نیمی از خانواده شهدای سانچی ***

یعنی یک تیم حقوقی در شرکت ملی نفتکش تشکیل شد تا این کارها را انجام دهد؟

کاپیتان بهرامی: بله، همین‌طور است. حتی بعد از گرفتن گواهی‌های فوت، یک وکیل را استخدام کردیم تا خانواده‌ها بدون پرداخت هیچ هزینه‌ای با مراجعه به ایشان، مدارکشان را تحویل دهند تا کارهای حصر وراثتشان انجام شود. حدود نیمی از خانواده‌ها این مسیر را طی کردند و مطالباتشان به صورت ارزی پرداخت شده است. چون در دریانوردی، برای کسانی که روی کشتی کار می کنند، در صورت بروز حادثه، دیه به صورت ارزی پرداخت می‌شود. در این حادثه در بین افراد حاضر در نفتکش، سه دانشجو داشتیم و یک نفر هم همسر یکی از خدمه بود که این 4 نفر جزو خدمه نفتکش نبودند. برای این افراد نیز پرداخت دیه ارزی را از شرکت بیمه‌گر خارجی پیگیری کردیم و برای آنها هم توانستیم دیه‌شان را دریافت کنیم.مبالغ دیه کاملا آماده است و خانواده‌هایی که کارهای قانونی شان را انجام داده‌اند می توانند این مطالباتشان را دریافت کنند.

*** استخدام یکی از اعضای خانواده شهدای سانچی در شرکت ملی نفتکش ایران ***

یعنی برخی خانواده‌ها هنوز دیه را دریافت نکرده اند که در فرآیند پرداخت است؟

کاپیتان بهرامی: بله، در فرآیند پرداخت است. به تدریج مراجعه می کنند، مدارک و اسنادشان کامل می شود و مبالغ را دریافت می کنند. جلسه ای حدود یک ماه پیش داشتیم تا ابهامات خانواده ها را پاسخ دهیم و بعد از آن جلسه هم برخی خانواده ها مراجعه کردند، فرم های لازم را دریافت کردند و کارها در زمینه دریافت دیه، یا انجام شده و یا در فرآیند انجام است و از نظر شرکت ملی نفتکش هیچ مانعی وجود ندارد.

همچنین امکان استخدام یکی از اعضای خانواده های شهدای سانچی را هیئت مدیره شرکت تصویب کرد که از این امکان هم چندتا از خانواده ها تاکنون استفاده کرده‌اند و بقیه هم منتظر هستیم تا مراجعه کنند.

استخدام‌ها با توجه به مسائل فنی و شایسته‌سالاری صورت می گیرد؟ یعنی اگر فردی که متقاضی استخدام است، توانایی لازم را نداشته باشد، تحت آموزش قرار می‌گیرد؟

کاپیتان بهرامی: شرکت ملی نفتکش، شرکتی بزرگ است که بخش های مختلفی دارد. بخش های عمومی و بخش های تخصصی متعددی داریم. در بخش های تخصصی با توجه به تحصیلات این عزیزان و توانایی های آنها و همچنین در بخش های عمومی شرکت می توانیم پذیرای این عزیزان باشیم. سعی کردیم با این کار به خانواده ها این اطمینان را بدهیم که اگر عزیزی و نان آوری از میان آنها رفته، عزیز دیگری از اعضای خانواده آنها جایگزین شوند تا حدودی از این جهت، کمک حال آنها باشد.

بحث مستمری شهدای سانچی مطرح بود که در این زمینه هم مصوبه خاصی از هیئت مدیره داشتیم تا این مستمری را بیش از مقدار قانونی پرداخت کنیم. مجمع سهامداران نیز روی این موضوع صحه گذاشت و این پرداخت کاملا قانونی در حال انجام است.

*** علت اصلی حادثه سانچی عامل انسانی بود ***

در خصوص بررسی‌های مشترک کشورهای ذی‌نفع اشاراتی داشتید. علت یابی حادثه به کجا انجامید؟

کاپیتان بهرامی: نزدیک به سه ماه طول کشید. حادثه شامگاه 16 دی 96 اتفاق افتاد و حدود اردیبهشت ماه بود که گزارش حادثه بیرون آمد. این گزارش از سوی 4 کشور ایران، چین، هنگ‌کنگ و پاناما تهیه شده بود. تمام کشورها بر این مسئله اتفاق نظر داشتند که علت اصلی حادثه عامل انسانی است و خطای انسانی باعث بروز این حادثه شده است. دولت جمهوری اسلامی ایران و پاناما که صاحب پرچم بود، اعتقادمان بر این بود که کشتی کریستال حدود 15 تا 20 دقیقه قبل از حادثه شروع به تغییر مسیرهایی می کند که کشتی را از حالت بی‌خطر که از پشت کشتی ما رد می‌شده به یک کشتی روبه تصادم و به سمت کشتی ما درمی آورد و باعث این تصادم می‌شود. طرف چینی هم نظر خودشان را داشتند. در واقع همین بخش آخر فقط مورد اختلاف بود. چینی‌ها اعتقادشان بر این بود که اگرچه این تغییر مسیر از سوی کشتی کریستال صورت گرفته اما کشتی سانچی هم اقدام موثری برای جلوگیری از تصادم انجام نداده است.

البته در دریا و دریانوردی هیچ مقصر صددرصدی تاحالا شناسایی نشده و معمولا سهم بندی به صورت درصدی است و این هم فلسفه ای پشت آن است تا یک نفر فکر نکند چون راه برای من است پس من این راه را بگیرم و بروم و بقیه هم باید مواظب خودشان باشند! چنین چیزی در دریا معنا ندارد. و معمولا در حوادث، به دو طرف درصدی از قصور را می‌دهند تا همه حواسشان باشد که تا حد ممکن از بروز هرگونه تصادم جلوگیری کنند.

علت یابی حادثه چه کمکی می کند؟ به این موضوع کمک می کند که اگر شد خسارتی از طرف مقابل دریافت کنیم؟ و یا فقط بار روانی قضیه است؟

کاپیتان بهرامی: این مسئله، چندین جنبه دارد. اولین و مهمترین جنبه آن این است که چه کنیم تا مجددا چنین حادثه‌ای اتفاق نیفتد. اگر شما بدانید که این حادثه به فرض، ناشی از مشکلات فنی بوده، این مسئله در نهایت منجر به این می شود که در سیستم های فنی مربوطه تغییر و تحولاتی بدهند که چنین حادثه‌ای دیگر رخ ندهد. اگر بحث افراد و عوامل انسانی بوده، باید بررسی شود که چه اتفاقی رخ داده و در صورت نیاز روی آموزش‌ها، انتخاب‌ها، گواهی‌نامه ها و ... تغییراتی ایجاد شود.

در واقع بعد از بررسی ها به ما اعلام می کنند که شرکت ملی نفتکش یا شرکت مالک سی.اف کریستال، علت حادثه این بوده و بروید این اقدامات اصلاحی را انجام دهید و این را به سازمان‌ بین المللی دریانوردی گزارش می کنیم. نتیجه بروز این حادثه اکنون در آنجا ثبت شده است. آنجا هم بررسی می شود تا اگر لازم است در دستورالعمل ها و قوانین موجود اصلاحاتی انجام شود.

همچنین از این گزارش علت یابی استفاده خواهد شد تا وکلای شرکت های بیمه گر، چگونه خسارت دادن را بر اساس تقصیر هر طرف درصدبندی کنند.

*** دریافت خسارت 40 میلیون دلاری بابت بدنه و ماشین‌آلات سانچی ***

همه چیز در دریا بیمه است؟

کاپیتان بهرامی: بله همه چیز بیمه است. چیزی در دریا نداریم که بیمه نباشد. مثلا بدنه نفتکش سانچی و ماشین آلاتش به ارزش حدود 40 میلیون دلار بیمه بوده است.

این رقم را کامل دریافت کردید؟

دو سوم این رقم را که سهم شرکت‌های بیمه گرهای خارجی بود کامل دریافت کرده‌ایم و یک سوم آن شرکت‌های بیمه‌گر داخلی بوده که داریم از آنها پیگیری می کنیم. بحث‌های ارزی که در ماههای اخیر پیش آمده، کمی این موضوع را معطل کرده است.