مرور روزنامه‌های شنبه دهم آذرماه؛

سردار مورخ شده اند؟! / چرا تورم ادامه پیدا کرد؟ / «استقلال» و مصائب آن؟!

طرح مجانی شدن آب و برق و گاز در مجلس، ناکامی در شکستن شاخ تورم!، ضرب شست بدون اس ۳۰۰، «هاردتاک» یا بی ادبی؟!، گرفتاری‌های معیشتی پشت دیوار رویکرد‌های سیاسی، عبور خودرو از ایست قیمت، تداوم مخالفت‌ها با استیضاح وزیرخارجه، ترامپ شهاب یا ستاره؟، هنر محمد بن‌سلمان، یادآوری تضعیف پارلمان در روز مجلس، منفور بزرگ در «بوینس آیرس»، هشدار تند مکرون به سلاخ سعودی، پیگیری رفع خشونت علیه زنان، خواسته رهبری است و ابهامات رأی مثبت به وزارت میراث از مواردی است که موضوع گزارش‌های خبری و تحلیلی روزنامه‌های امروز شده است.

کد خبر: ۸۵۶۱۴۷

تاریخ: ۱۰ آذر ۱۳۹۷ - ۰۳:۰۴

به گزارش «تابناک» روزنامه های امروز شنبه دهم آذرماه در حالی چاپ و منتشر شد که برائت اصولگرایان از استیضاح و مخالفت ها با استیضاح ظریف، مواجهه سران در بوینس آیرس، گمانه ها از قیمت ارز و نفت در لایحه بودجه 98 و برپایی نشست گروه 20 در فضای پر تشنج جنگ تعرفه‌ها، از عناوینی است که در صدر صفحات نخست روزنامه های امروز به چشم می خورد.

روزنامه ایران با چاپ تصویری از اجلاس سران گروه 20 عنوان 20 منهای یک را تیتر کرده و از لغو دیدار ترامپ با رؤسای جمهوری روسیه، ترکیه و کره جنوبی نوشت. این روزنامه گزارشی دیگر با عنوان تداوم مخالفت‌ها با استیضاح وزیرخارجه نوشت: ظریف، فردا برای بررسی استیضاحش به کمیسیون امنیت ملی می‌رود.

روزنامه کیهان عنوان گزارش اصلی امروزش را با عنوان کلاه تازه اروپا برای ایران کانال مالی منهای نفت! تیتر یک کرد و نوشت: پس از گذشت هفت ماه اتلاف وقت و پشت‌هم‌اندازی اروپا، خبر رسیده که سازوکار مالی ادعایی که حتی زمان آغاز به کار آن نیز مشخص نشده است، قرار نیست فروش نفت ایران را پوشش دهد. این روزنامه همچنین در گزارشی با استناد به آمار وزارت مسکن و شهرسازی از شکسته شدن قیمت مسکن در یک دهه گذشته خبر داده است.

روزنامه اعتماد که عنوان برائت از استیضاح را تیتر یک کرده، از عدم همراهی اصولگرایان با دلواپسان در به سرانجام رساندن استیضاح محمد جواد ظریف خبر داده است. این روزنامه همچنین دو یادداشت به قلم محمد مهاجری و سید کاظم اکرمی در نقد استیضاح وزیر امور خارجه منتشر کرده است.

روزنامه خراسان واکنش برق آسای پدافند هوایی سوریه، صهیونیست ها را با تیتر ضرب شست بدون اس ۳۰۰ در صفحه نخست خود برجسته کرده و با چاپ تصویری از بن سلمان در اجلاس گروه بیست عنوان منفور بزرگ در «بوینس آیرس» را در کنار آن گنجانده است.

در ادامه تعدادی از یادداشت ها و سرمقاله های منتشره در روزنامه های امروز را مرور می کنیم؛

سردار مورخ شده اند!؟
روزنامه ایران در ستون درنگ خود یادداشتی با عنوان سردار مورخ شده اند، در واکنش به اظهارات اخیر سردار نقدی درباره کوروش نوشت: روز پنجشنبه سردار محمدرضا نقدی سخنانی را مطرح کرد که بازتاب‌های زیادی در فضای رسانه‌ای داشت. از جمله صحبت‌های وی درباره کوروش که وی را شاهی ساخته و پرداخته دیگران دانسته که اصلاً نشانی از وی در تاریخ نیست و برای رابطه ایرانیان با یهودیان علم شده است. از منظرهای مختلفی می‌توان این اظهارات آقای نقدی را مورد کنکاش قرار داد ولی قبل از هر چیز شاید بهتر بود ایشان به خاطر می‌آورد که شخصیت علمی بزرگی در حد علامه طباطبایی در تفسیر «المیزان»، کوروش را همان ذوالقرنین مورد اشاره در قرآن دانسته است. علاوه بر ایشان، آیت‌الله مکارم شیرازی نیز در تفسیر «نمونه» همین نظر را مورد تأکید قرار داده‌اند. شاید بد نباشد که در باب اهمیت میراث فردی چون کوروش برای ایران سخنان سال 1389 آیت‌الله مکارم شیرازی را یادآوری کنیم که در شهریورماه آن سال با اشاره به اهمیت منشور کوروش به عنوان سند جهانی حقوق بشر و ابراز تمایل برای بازدید از آن از برگزاری نمایشگاه منشور کوروش تقدیر کرده بودند.

همچنین ردپای کوروش را می‌توان در آثار قدیمی‌ترین تاریخ‌نگاران از هرودت یا گزنفون گرفته تا مورخین معتبر معاصر یافت. علاوه بر اینها آثار باستانی موجود نیز سند دیگری دال بر صحت روایت‌های غالب از کوروش و دوران اوست. البته بسیار طبیعی است که شخصی چون سردار نقدی که نه صاحبنظر حوزه تاریخ است و نه کارشناس و نظریه‌پرداز مسائل فرهنگی، اطلاعی از این دست موارد نداشته باشد اما مسأله اینجاست که چرا ایشان اصرار دارد به چنین حوزه‌هایی ورود کند.

در نادرستی قضاوت آقای نقدی در این باب می‌توان ادله‌ای بسیار بیش از این ذکر کرد که در این مجال نمی‌گنجد، اما موضوع مهم دیگر آن است که چرا باید تلاش شود که ابعاد زیست فرهنگی و اجتماعی جامعه‌ای چون جامعه ایران این گونه محدود به یک قرائت شود؟ آن هم جامعه‌ای متکثر به لحاظ قومی، فرهنگی، زبانی، فکری و... که در خلال رویدادهای تاریخی در قرون متمادی و بسیار طولانی راه همزیستی را پیدا کرده است. همانقدر که دست بردن در ساخت فرهنگی جامعه ایرانی به گواه برخی دوره‌های تاریخی خیالی خام برای یک شکل کردن ملت ایران به قاعده نوعی صورتبندی خاص اجتماعی است، انکار واقعیت‌های محتوم تاریخی که نشانه‌های پر تعدادی دال بر صحت آن وجود دارد هم نشدنی می‌نماید.

جامعه ایرانی چه آقای نقدی و همفکران‌شان دوست داشته باشند و چه نه، قسمت مهمی از هویت خود در عرصه جهانی را حاصل ریشه‌های تاریخی چون کوروش می‌داند. ریشه‌‌هایی که اتفاقاً خود نیز عامل بخشی از احترام و ستایش عمیق جهانی نسبت به فرهنگ ایرانی است. انکار این ریشه‌های تاریخی، آن هم به شکلی که انجام شده و بدون هیچ گونه سند تاریخی متقن، آیا پیامی جز احساس انزجار در میان اقشار زیادی از مردم خواهد داشت؟ واقعیت این است که ملت ما خود را همزمان «مسلمان» و «ایرانی» می‌داند و در خلال رویدادهای بزرگ تاریخی هم نشان داده که هیچ تمایلی برای وا نهادن یکی از این شاخصه‌های هویتی به نفع دیگری ندارد و آنها را در تضاد با هم نمی‌بیند.

در پایان باید اشاره کرد که قطعاً واقعیت‌های تاریخی و میزان تأثیر آنها بر زندگی امروز جامعه مباحثی قابل نقد، رد و یا تأیید هستند. اما بدون شک این کاری است که باید دانشگاهیان و پژوهشگران مسلط به این علوم انجام دهند، نه شخصیت‌ها و متنفذین سیاسی که دانش و تخصصی در این حوزه ندارند.

چرا تورم ادامه پيدا كرد؟
محمود جامساز اقتصاددان طی یادداشتی در روزنامه قانون با عنوان چرا تورم ادامه پيدا كرد، نوشت: تورم، يكي از پديده‌هاي اقتصادي است كه بر اثر افزايش نقدينگي حاصل مي‌شود و به اعتقاد اصولگرايان ريشه‌هاي پولي دارد. زماني كه دولت با كسري بودجه مواجه مي‌شود، اگر تامين كسرى بودجه از طريق استقراض از بانك مركزي يا از طريق فروش دلارهاي نفتي انجام پذيرد، باعث افزايش پايه پولي خواهد شد. از طرفي ميزان خلق پول در شبكه بانكي بر پايه پول تاثير مي‌گذارد و نقدينگي را افزايش مي‌دهد. معمولا اختلاف ميان حجم نقدينگي و پايه پولي همين ميزان خلق پولي است كه در شبكه بانكي صورت گرفته است كه معمولا از آن به عنوان ضريب فزاينده پولي هم نام مي‌برند؛ يعني اگر نقدينگي را بر پايه پولي تقسيم كنيم ضريب فزاينده پولي مشخص مي‌شود. به طور كلي ضريب فزاينده نسبت عكس موجودي نقدي بانك‌ها به كل سپرده‌هاي بانكي است. در حال حاضر آخرين آمار در خصوص پايه پولي حدود 283 هزار ميليارد تومان است و حجم نقدينگي به هزار و 473 هزار ميليارد تومان رسيده است كه مابه التفاوت‌ همين خلق پول در شبكه بانكي است. به طور معمول اگر پايه پولي 10 واحد افزايش يابد، ضريب تكاثر پولي يا همان ضريب فزاينده پولي كه اكنون افزون بر رقم 6 است، درآن ضرب شده و حجم نقدينگي را تشكيل مي‌دهد. حجم نقدينگي سبب افزايش تقاضا در جامعه مي‌شود در حالي كه عرضه ثابت مانده است و پيشي گرفتن تقاضا از عرضه، سطح عمومي قيمت‌ها را افزايش مي‌دهد. اين روند همواره در سياست‌هاي اقتصادي اعم از سياست‌هاي پولي و مالي دولت در چهار دهه اخير قابل مشاهده بوده است.

تورم يا ازطريق افزايش هزينه‌ها كه به اصطلاح به آن فشار هزينه گفته مي‌شود، از طريق سياست‌هاي مالي دولت ايجاد مي‌شود؛ مانند افزايش ماليات‌ها و دستمزدها و تعرفه‌هاي گمركي و امثال آن كه افزايش قيمت تمام شده كالاها را در پي دارد و منجربه افزايش سطح عمومي قيمت‌ها مي‌شود يا از طريق كشش تقاضا تورم خود را نشان مي‌دهدكه همان افزايش نقدينگي است؛ در زماني كه عرضه ثابت است. البته تورم از طريق واردات هم به كشور منتقل مي‌شود كه معطوف به ميزان تورم كشور صادر كننده است. تورم ساختاري و نيز تورم رواني ،تورم انتظارى ناشي از عدم قطعيت پذيري آينده از ديگر انواع تورم است كه قدرت خريد مردم را تحت تاثير قرار مي‌دهد. به اين معنا كه افزايش قيمت‌ها سبب كاهش قدرت خريد مردم مي‌شود. سال‌هاست كه روند افزايشي تورم بسيار بيش از روند افزايشي دستمزدها و حقوق‌ها بوده است و مساله مهم تر عدم تخصيص بهينه منابع بين نيازهاي واقعي كشور است كه منابع را در بخش‌هايى از اقتصاد رانتي انباشته كرده و توزيع عادلانه ثروت را بين آحاد مردم مختل مي‌كند؛ به نحوي كه روز به روز فاصله فقر و غنا گسترش مي‌يابد و سبد معيشتي مردم به سبب كاهش قدرت خريد منقبض مي‌شود. گاهي سياست‌هاي ارزي و پولي دولت نيز كه منجر به تغييرات در نرخ بهره سپرده‌ها و تسهيلات مي‌شود و به تبع آن نرخ ارز نيز دچار تلاطم مي‌شود، ارزش پول ملي را تنزل مي‌دهد و به سبب بالا بودن نرخ ارز، سطح عمومي قيمت‌ها افزايش پيدا مي‌كند. اين مورد اخير را در شش ماه گذشته شاهد بوديم كه بانك مركزي به يكباره نرخ بهره سپرده بانكي را به 15 درصد كاهش داد و با آنكه دولت تورم را تك رقمي اعلام كرده بود اما مردم آن را در زندگي روزمره اقتصادي خود احساس نمي‌كردند لذا سپرده‌هاي خود را از بانك‌ها بيرون كشيدند تا در بازارهاي جايگزين نظير ارز و طلا سرمايه‌گذاري كنند و به اين ترتيب به حفظ ارزش پول خود بپردازند كه نتيجه آن افزايش شديد قيمت دلار و در پى آن تنزل شديد پول ملي بود كه قدرت خريد را از 6 ماهه گذشته تاكنون به يك سوم تقليل داد.در اين ميان نرخ تورم در صورتي كاهش پيدا مي‌كند كه عوامل به وجود آورنده آن كنترل شود. يكى از عوامل مهم كاهش نرخ تورم تنها افزايش توليد ، بهره ورى ،اشتغال ودرآمد ملى است كه در ساختار اقتصاد دولتى رانتى به‌ويژه در زماني كه تحريم‌هاى بين المللى عرصه را بر اقتصاد روز به روز تنگ‌تر مي‌كند، تحقق آن ترديد آميز است.

«استقلال» و مصائب آن!
حسن دادخواه‪ در یادداشتی با عنوان استقلال و مصائب آن در شماره امروز همدلی نوشت: شعار «نه شرقی، نه غربی، جمهوری اسلامی» به عنوان دومین شعار کلیدی و اصلی در دوران انقلاب در تظاهرات مردمی سرداده می شد. گویی قرار است با تاسیس نظام جمهوری اسلامی روشی نوین و مترقی روی کار بیاید که نه در شرق و نه غرب جهان سابقه دارد.
بر پایه این تلقی از مفهوم استقلال، رابطه سیاسی کشورمان با دولت های آمریکا و اسرائیل که بیشترین نفوذ و چیرگی را در رژیم سلطنت داشتند، قطع شد.

بر پایه این تلقی از استقلال و با پیش فرض اینکه به واسطه نیازمندی کشورمان به کالاها و تولیدات دولت‌های آمریکا و اروپایی، زمینه چیرگی و دخالت آنها در تصمیم گیری ها فراهم شده است، بحث لزوم خودکفایی در کشورمان بر سرزبان ها افتاد و جزیی از سیاست های کلان اقتصادی اعلام شد. در این راستا، مثلا خودکفایی در گندم با توجه به مفهوم نان و گندم در فرهنگ سنتی ما، در اولویت قرار گرفت گویی اهداف انقلاب به‌ویژه استقلال، تنها با خودکفایی در تولید گندم تحقق می یافت.

بر پایه این تلقی از استقلال، پاره ای دیگر از اختلافات تاریخی و ایدئولوژیکی، جزیی از سیاست‌های کشورداری در ایران قرار گرفت مانند لزوم پیشرفت علمی و عدم وابستگی به غرب در زمینه هایی چون امور نظامی و دارویی و کشاورزی، استقلال فرهنگی و پرهیز از علوم انسانی غربی، بی‌اعتمادی به سازمان‌های بین المللی و کنوانسیون ها، ترویج زبان‌های خارجی در کنار ترویج و آموزش زبان انگلیسی، کوتاه کردن پای جهانگردان و توریست‌ها، بومی‌سازی علم، پرهیز از گفت و گوی سیاسی با دولت هایی که آنها را دولت های متخاصم و استکباری می‌خوانیم و ... .
و اینگونه میان کشورمان با کشورهای عموما توسعه یافته و پیشرفته و سازمان های جهانی و کنوانسیون‌ها، محتاطانه خط کشیده شد و روابط بین المللی و سیاست خارجی کشورمان بر پایه این تلقی ها، ترسیم شد و عملا روابط خارجی کشورمان با کشورهای دیگر بر این پایه تنظیم شد.

امروز پس از آزمودن عملی مفهوم “استقلال” و محاسبه سود و زیان های حاصل از آن، می توان به بررسی و آسیب شناسی تلقی ما از استقلال اقدام نمود و برای پرسش های زیر پاسخ های قانع کننده یافت:
۱- بنا بر تلقی ما از استقلال، امروز کدامیک از کشورهای جهان مستقل هستند؟
۲- در زمینه خودکفایی اقتصادی، بنا بر تعریف ما از خودکفایی، کدامیک از کشورهای جهان به خودکفایی و بی نیازی از دیگران رسیده اند؟
۳- کدامیک از کشورهایی که در گذشته با یکدیگر متخاصم بوده اند، امروز با یکدیگر در دشمنی و ترک روابط سیاسی قرار دارند؟
امروزه همه کشورها طی روابط سیاسی سالم از ظرفیت و امتیازات یکدیگر بهره می برند بدون آنکه هر کدام احساس وابستگی به دیگری کند و استقلال خود را از دست رفته بداند. هر یک از کشورهای جهان کوشش می کند تا در بستر روابط با یکدیگر، منافع و مصالح ملی و مردمی خود را جستجو و تامین کند و در همان حال، در برابر تصمیمات طرف مقابل، یکی از روش های مقاومت یا تلافی یا سازگاری یا مشارکت و همکاری را اتخاذ می کند.
گفت و گو و مذاکره میان کشورها با هدف بر طرف کردن اختلافات، و بهره مند شدن از امتیازات یکدیگر به هیچ عنوان به معنای ترک استقلال نیست.
چنانچه قطع روابط با کشورها و ادامه تخاصم و اختلافات قابل حل، موجب سست شدن بنیان‌های یک کشور شود و زندگی و معیشت مردم را با مشکلات جدی روبرو سازد، امکان وابستگی فراهم می شود.