پیش از افزایش دوباره قیمت خودرو، انحصار خودروسازان داخلی شکسته شود؛

اگر تعرفه نبود، ایرانیان چه خودروهای خارجی را با قیمت مناسب سوار می شدند!

مدت‌ها بود زمزمه حذف شورای رقابت از قیمت گذاری خودرو‌ها مطرح بود تا اینکه وزارت صنعت، معدن و تجارت در سیزدهم شهریور ۱۳۹۷ اعلام کرد، شورای رقابت از این پس می‌تواند قیمت کالا‌ها از جمله خودرو را پیشنهاد دهد؛ اما ستاد تنظیم بازار تعیین کننده قیمت است. این امر در حالی رخ می‌دهد که با حذف شورای رقابت، به نوعی زمینه برای آزادسازی قیمت خودرو‌ها و نزدیک شدن آن به قیمت بازار فراهم خواهد شد. البته که این کار برای حذف رانت موجود بسیار مؤثر است، ولی پیش از هر اقدامی باید انحصار دو خودروساز بشکند!

کد خبر: ۸۴۰۹۱۷

تاریخ: ۱۷ مهر ۱۳۹۷ - ۱۲:۱۷

به گزارش «تابناک اقتصادی»؛ مطابق ماده 58 اصل 44 قانون اساسی، شورای رقابت موظف است برای بازارهایی که انحصاری هستند، دستورالعمل تنظیم قیمت را صادر کند. با توجه به این که حدود 88 درصد بازار خودروهای داخلی در اختیار دو خودروساز بزرگ کشور است، بنابراین شورای رقابت موظف است در این بازار جهت قیمت گذاری ورود کند.

بنابراین از اواخر سال 1391 شورای رقابت به عنوان مرجع قیمت گذاری خودروهای داخلی انتخاب شد و در آغاز کار، این نهاد مسئولیت تعیین قیمت تمام محصولات خودروسازان کشور را بر عهده داشت؛ اما رفته رفته با افزایش قیمت خودروها، بازه فعالیت این شورا نیز کوچکتر شد و شورای رقابت تنها تعیین قیمت خودروهای زیر 45 میلیون تومان را بر عهده داشت.

با آغاز سال جاری و با افزایش دستمزدها و افزایش نرخ ارز، قیمت قطعات و هزینه تولید خودرو افزایش یافت و از این رو دو خودروساز بزرگ کشور دست به افزایش قیمت محصولات تولیدی خود زدند؛ هر چند این کار بر خلاف قانون بود، محمد شریعتمداری وزیر صنعت، معدن و تجارت طی مصاحبه ای به این افزایش قیمت ها چراغ سبز نشان داد و گفت: اگر این افزایش قیمت ها بیش از 9.5 درصد باشد، غیرقانونی است!

در 22 خرداد ماه سال جاری، شورای رقابت به مانند هر سال جهت تعیین قیمت خودروهای زیر 45 میلیون تومان جلسه ای تشکیل داد و اعلام کرد که قیمت محصولات سه شرکت خودروسازی ایران خودرو، سایپا و مدیران خودرو مجازند، 5.6 تا 7.1 درصد افزایش یابند. با گذشت زمان و آغاز تحریم های خودروسازان و خارج شدن واردات قطعات از فهرست اقلامی که مشمول ارز دولتی بودند، خودروسازان اعلام کردند که افزایش قیمت مجددی باید صورت گیرد و قیمت های اعلام شده شورای رقابت را قبول ندارند.

با تعطیلات دو هفته ای خودروسازان، قیمت خودروها در بازار آزاد به حدی افزایش یافت که تنها تعداد انگشت شماری از خودروها از جمله پراید در بازه قیمت گذاری شورای رقابت قرار گرفتند. با این اتفاق، فشار خودروسازان برای حذف شورای رقابت از قیمت گذاری خودروها بیشتر شد. خودروسازان در واقع به دنبال آن بودند که با حذف شورای رقابت دست به آزادسازی قیمت خودروها بزنند.

در نهایت کار به جایی رسید که وزارت صنعت، معدن و تجارت در سیزدهم شهریور 1397 اعلام کرد، بنا بر مصوبه شورای هماهنگی سران سه قوه، از این پس شورای رقابت در مورد همه کالاها از جمله خودرو مسئول قیمت ‌گذاری نیست و می‌ تواند پیشنهاد دهنده باشد و ستاد تنظیم بازار قیمت ‌ها را تعیین و تصویب می‌ کند.

نحوه تعیین قیمت خودروها نیز به این صورت خواهد بود که با اعلام نرخ تورم بخشی، نرخ پایه ارز و میزان ارزبری خودروهای تولید داخل توسط بانک مرکزی، شورای رقابت با سرعت دامنه تغییر قیمت ‌ها و خودروهایی که مصداق وضعیت مسلط در بازار هستند را به ستاد تنظیم بازار ارائه می‌ کند و این ستاد در صورتی که افزایش قیمت این خودروها را لازم بداند، مجوز افزایش قیمت را به سازمان حمایت از تولیدکننده و مصرف کننده می ‌دهد؛ اما عدد میزان افزایش قیمت محصولات خودروسازان در سازمان حمایت تعیین می ‌شود.

با این اوضاع، عملاً خواسته خودروسازان که همانا حذف شورای رقابت از قیمت گذاری و آزادسازی قیمت خودرو و نزدیک نمودن آن به قیمت بازاری خودروها بود عملی شده است. البته این وضعیت یک حسن دارد و آن این که رانت موجود عملاً حذف می شود، ولی برای اجرای آزادسازی قیمت های خودرو، پیش نیاز اساسی نیز وجود دارد و آن این که صنعت خودروسازی از انحصار دو خودروساز بزرگ کشور خارج شود و بازار به سمت رقابتی تر شدن پیش برود. هم اکنون سایت ثبت سفارش برای واردات خودروها بسته است و حتی در هنگامی که این سایت برای ثبت سفارش خودروها باز بود، شرایط تعرفه ای به گونه ای بود که قیمت خودروهای وارد شده عملاً بسیار بیشتر از خودروهای تولید داخل بود و این یعنی انحصار کامل خودروسازان داخلی.

حالا پیشنهاد این است که برای شکستن انحصار در زمینه ساخت خودرو و آزادسازی قیمت خودروها، در بلندمدت اجازه ورود سرمایه گذارانی که علاقه مند به سرمایه گذاری در حوزه تولید خودرو در داخل هستند، داده شود و در کوتاه مدت هم اجازه ورود خودروهای خارجی هم رده قیمتی خودروهای پرتقاضای داخلی بدون اعمال تعرفه وارداتی داده شود.

در فهرست زیر برخی خودروهای خارجی در رده قیمتی 100 تا 200 میلیون تومان مشاهده می شود. شایان ذکر است که این قیمت ها از بازار خودرویی امارات استخراج شده است و واحد قیمت گذاری هم درهم امارات می باشد. ما برای تبدیل واحد پول درهم به تومان از قیمت درهم در سامانه نیما استفاده کرده ایم. هر درهم در سامانه نیما حدود 2200 تومان است.

شرکت سازنده

خودرو

سال تولید خودرو

قیمت خودرو به درهم

قیمت خودرو به تومان

هیوندای

Veloster

2018

67900

149,380,000

هیوندای

Elantra

2018

56,500

124,300,000

هیوندای

I10

2018

32,500

71,500,000

هیوندای

Santa Fe

2018

83,900

184,580,000

هیوندای

Sonata

2018

69,900

153,780,000

چری

Tiggo 5

2018

51,345

112,959,000

چری

Tiggo 7

2018

69,200

152,240,000

کیا

Cerato

2019

56,900

125,180,000

کیا

Optima

2018

68,900

151,580,000

کیا

Sportage

2019

68,000

149,600,000

کیا

Sorento

2018

86,900

191,180,000

تویوتا

Corolla

2019

70,900

155,980,000

تویوتا

Prius

2017

89,900

197,780,000

تویوتا

RAV-4

2018

89,900

197,780,000

تویوتا

Hilux

2017

68,500

150,700,000

جک

S3 SUV

2018

40,900

89,980,000

جدول فوق تنها نمونه ای از خودروهاست که اگر بنا بر آزادسازی واردات خودرو (بدون تعرفه) باشد، می توان شاهد رقابت آن ها با خودروهای تولید داخل و یا مونتاژ داخلی باشیم که این روزها در همین محدوده قیمت، تنها گزینه مردم برای خرید هستند. پس باید خطاب به مسئولینی که قرار هست برای تعیین قیمت خودروهای داخلی تصمیم گیری و نرخ ها را به قیمت واقعی بازار تعیین کنند، یادآور شد که لازمه قیمت گذاری واقعی و ایجاد رقابت در بازار خودرو، شکستن انحصار بازار از دست دو خودروساز بزرگ کشور است و برای این کار در گام نخست باید مسئولین این حوزه، موانع واردات خودرو را برطرف کنند و با حذف تعرفه و یا کمترین تعرفه واردات، موافقت کنند تا در نهایت مصرف کننده واقعی، با توجه به بودجه خود، قدرت انتخاب داشته باشد.