آیا بانک مرکزی در کنترل بازارها نقش دارد؟

در اوایل شهریور ماه سال جاری، بانک مرکزی بخشنامه کاهش نرخ سود بانکی را ابلاغ نمود. کارشناسان معتقد بودند که با اجرای این بخشنامه، سپرده ها از بانک ها خارج و به سوی بازارهای دیگری چون بازار ارز خواهند رفت و تغییراتی در این بازارها رخ خواهد داد. نمودارها نشان می دهند که بعد از گذشت چند روز از اجرایی شدن بخشنامه روند نرخ دلار بعد از یک صعود، نزولی و شاخص بورس صعودی شده است. سئوالی که در این میان مطرح می باشد این است که آیا بانک مرکزی کنترل این دو بازار را در دست گرفته است؟

کد خبر: ۷۳۲۱۷۵

تاریخ: ۳۰ شهريور ۱۳۹۶ - ۱۴:۲۲

به گزارش تابناک اقتصادی، در اوایل شهریور ماه امسال بود که شورای پول و اعتبار تصمیم گرفت بار دیگر طرح کاهش نرخ سودهای بانکی را کلید بزند و بانک مرکزی نیز در مورخه 5 شهریور ماه بخشنامه ای 8 بندی را به کلیه بانک ها و موسسات اعتباری ابلاغ نمود که پیرو آن بانک ها و موسسات اعتباری باید از تاریخ 11 شهریور 96 نرخ سود بانکی را کاهش می دادند. طبق این بخشنامه نرخ سود علی الحساب یک ساله به 15 درصد و سود سپرده های کوتاه مدت به 10 درصد کاهش می یافت. در فاصله 6 روزی که بین ابلاغ بخشنامه و اجرای آن زمان باقی بود بانک ها و موسسات اعتباری تمام توان خود را به کار گرفتند تا سپرده های موجود خود را حفظ کنند و حتی نیم نگاهی هم به سپرده های مشتریان سایر بانک ها نیز داشته باشند.

در این میان کارشناسان معتقد بودند، با تمامی تلاشی که بانک ها در راستای حفظ سپرده های مشتریان خود انجام می دهند اما  باز هم  بعد از اجرایی شدن این بخشنامه، بخشی از سپرده ها از بانک ها خارج و به سوی بازارهای دیگر روانه می شوند. از جمله بازارهایی که مدنظر کارشناسان بود بازار مسکن و بازار ارز بود. آثار این تصمیم ابتدا خود را در بازار اجاره و رهن نشان داد و فایل های رهن کاهش و نرخ اجاره بها افزایش یافت. کارشناسان بازار مسکن همچنین معتقد بودند که آثار این تصمیم بانک مرکزی در بلندمدت در معاملات خرید و فروش مسکن نیز خود را نشان خواهد داد.

آن گونه که کارشناسان پیش بینی می کردند در بازار ارز به خصوص بازار خرید و فروش دلار نیز اتفاق هایی رخ داد. روند کلی نرخ دلار بعد از اجرایی شدن این بخشنامه صعودی شد و این نشان می داد که بخشی از سپرده ها به سمت و سوی این بازار رفته و تقاضا برای خرید دلار افزایش یافته و در نتیجه نرخ آن صعودی شده است.

بعد از گذشت 9 روز از اجرایی شدن بخشنامه کاهش نرخ سود بانکی در مورخه 20 شهریور ماه موعد اجرای بخشنامه دیگر بانک مرکزی فرا رسید که مربوط به حذف نرخ ارز مسافرتی بود. این بخشنامه نیز خود می توانست شوک دیگری به بازار ارز و نرخ دلار وارد و روند آن را صعودی تر کند. این اتفاق برای چند روزی نیز رخ داد و طبق نمودار زیر روند نرخ دلار صعودی تر شد.

اما از تاریخ 22 شهریور گویا اتفاق جدیدی در بازار ارز و نرخ دلار رخ داد. نمودار نشان می داد که نرخ دلار شروع به کاهش نموده است و این بعد از وارد نمودن شوک حذف ارز مسافرتی اندکی غیرطبیعی جلوه می نمود. برخی کارشناسان معتقد بودند که بانک مرکزی به بازار ارز ورود پیدا کرده و کنترل نرخ دلار را در اختیار گرفته است. آن ها هدف بانک مرکزی از این عمل را اولا کنترل نرخ دلار بعد از دو شوک و ثانیا هدایت سرمایه های موجود در این بازار به سمت بازار دیگری می دانستند.

با نگاه به روند شاخص بورس شاید این پیش بینی کارشناسان اندکی قابل تامل باشد. یک روز قبل از تاریخ 20 شهریور ماه سال جاری (موعد حذف ارز مسافرتی) شاخص بورس روندی صعودی به خود گرفت و این در حالی بود که تا قبل از آن روند این شاخص نزولی بود. این تغییر روند نیز درست در زمانی که نرخ دلار کاهش یافت، اندکی غیرطبیعی جلوه می نمود.

صعودی شدن شاخص بورس به سپرده گذارانی که پول های خود را بعد از کاهش نرخ سود از بانک ها خارج و به سمت بازار ارز برده بودند، علامت می داد که با کاهش نرخ دلار حالا می توانند برای کسب سود پول های خود را به سمت بورس روانه کنند. هدفی که بانک مرکزی آن را دنبال می نمود.

مجموع اتفاقات فوق نشان می دهد که شاید بانک مرکزی علاوه بر این که به گفته کارشناسان در کاهش نرخ دلار نقش داشته، در افزایش شاخص بورس نیز نقشی را ایفا نموده است.

البته امید است که بانک مرکزی در هیچ کدام از اتفاق های فوق نقشی نداشته باشد و این موضوع به صورت طبیعی رخ داده باشد و سوری نباشد، چرا که بورس به نوعی دماسنج اقتصاد کشور است و صعودی شدن شاخص آن به صورت طبیعی خبر از روزهای خوب در اقتصاد کشور را می دهد.