آخرین تحولات خاورمیانه؛

کشته شدن شاعر داعش در عراق/ اولتیماتوم عربستان به پاکستان/ نقشه سه مرحله ای ایران برای نزدیک شدن به مرزهای اسرائیل/ چرایی پیوستن زنان به داعش

کشته شدن شاعر داعش در عراق، سه نقشه ایران برای نزدیک شدن به مرزهای اسرائیل، اعلام کیفرخواست قطر علیه عربستان، بحرین و امارات، هشدار به آمریکایی ها برای درگیر نشدن با ایران در جنوب سوریه، اولتیماتوم عربستان به پاکستان برای انتخاب بین ریاض و دوحه و چرایی پیوستن زنان به داعش، از جمله مهم ترین خبرها و تحولات خاورمیانه در 24 ساعت گذشته بوده است. در این میان، باید به خبر کشته شدن 180 داعشی و دو فرمانده ارشد این گروه در سوریه نیز اشاره کرد.

کد خبر: ۷۰۴۵۷۴

تاریخ: ۲۸ خرداد ۱۳۹۶ - ۰۹:۰۰

به گزارش «تابناک»، وزارت دفاع روسیه از حملات هوایی موفقیت آمیز به مقر تروریست‌های داعش در سوریه خبر داده است.

روز شنبه، ارتش روسیه از حملات هوایی موفقیت آمیز به مقر تروریست های داعش در دیر الزور سوریه خبر داده است.

وبگاه شبکه خبری «اسپوتنیک» روسیه اعلام کرده است که در این حمله‌های هوایی دو فرمانده ارشد داعش و 180 تروریست وابسته به آن‌ها به هلاکت رسیده‌اند.

بنا بر اطلاع وزارت دفاع روسیه، این حملات در ششم و هشتم ماه ژوئن صورت گرفته است.

در این گزارش، به نابودی شانزده وسیله نقلیه و خودروی زرهی نیروهای داعش و یک انبار مهمات در جریان این حملات هوایی اشاره شده است.

شاعر داعش در عراق کشته شد

یک فرمانده الحشد الشعبی اعلام کرد، شاعر تروریست‌های داعش در استان کرکوک عراق کشته شده است.

«جبار المعموری» از فرماندهان الحشد الشعبی در عراق اعلام کرد، فردی که شاعر تروریست‌های داعش شناخته می‌شد، در جریان حمله هوایی به منطقه «الحویجه» در جنوب غرب کرکوک کشته شده است.

به نوشته پایگاه خبری شبکه السومریه، این فرد که تابعیت عراقی داشت، دو روز پیش بر اثر حمله هوایی مجروح شده و امروز از پای درآمد.

المعموری افزود: داعش از ساخت کلیپ‌های تبلیغاتی خود و سرودن قصیده‌های حماسی و تبلیغ ترور و عملیات انتحاری از این شعرا بهره می‌برد.

سه نقشه‌ ایران برای نزدیک شدن به مرزهای اسرائیل

روزنامه صهیونیستی «یدیعوت آحارونوت» در مطلبی نوشت: ایران جای پایی را در منطقه به دست آورده و به مرزهای اسرائیل نزدیک شده است.

*پازل اول؛ حضور در سودان

این روزنامه به نقل از ارزیابی‌های اطلاعاتی می‌نویسد: ایران در حالی سرگرم تکمیل مرحله نخست برنامه الحاق و سلطه در منطقه است که مرحله سوم و نهایی آن در مجاورت مرزهای اسرائیل پایان خواهد یافت.

بر اساس این گزارش، در مرحله نخست ایران از طریق گرفتن نواحی در عراق و سوریه به لبنان دست یافته و بعد از لبنان، ایرانی‌ها از طریق دریا سودان را هدف می‌گیرند تا در این کشور نیز تسلط یابند.

*پازل دوم؛ حضور در شبه جزیره

در مرحله دوم برنامه ایران با حرکت از اقیانوس هند به سوی کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس و سپس به عربستان سعودی و گرفتن این نواحی مرتبط است.

* پازل سوم؛ حضور در مرزهای سرزمین‌های اشغالی

مرحله سوم و نهایی شامل توسعه حضور ایران در عراق و از آنجا به اردن است که در آن مرحله به مرز اسرائیل می‌رسد.

روزنامه یاد شده در ادامه نوشت: نیروهای ایرانی در روزهای اخیر به عنوان بخشی از اجرای برنامه نخست سرگرم نبرد با شورشیان سوری در مرز سوریه و عراق هستند. شورشیان سوری نیز تحت حمایت ائتلاف تحت رهبری آمریکا هستند و این نگرانی وجود دارد که این برخورد‌ها، به رویارویی بزرگتر بین آمریکا و روسیه و آمریکا و ایران تبدیل شود.

این روزنامه به نقل از منابع امنیتی مدعی شده که ایران نبردهای خود را بر نزدیکی التنف متمرکز نموده و در آنجا نظارت شدیدی بر شورشیان ضد دولتی سوریه دارد.

این در حالی است که آمریکا نیز در حال کمک به شورشیان یاد شده، آموزش و جذب نیروی برای آن‌ها در اردن است.

* ایران به دنبال شاهراه حیاتی التنف

در پایان این تحلیل آمده است: ایرانی‌ها در پی تسخیر التنف هستند، زیرا این مکان راهبردی از طرق بزرگراهی به بغداد و دمشق وصل می‌شود. تسخیر این منطقه موجب تسهیل تردد سریع تر نیروها و تجهیزات نظامی به سوریه خواهد شد. آمریکایی‌ها نیز بنا به درخواست اردن و ترس آن‌ها از داعش یا نیروهای حامی ایران برای کمک رسانی در یک پایگاه نظامی آموزشی حضور دارند.

قطر علیه عربستان، امارات و بحرین اعلام کیفرخواست کرد

دولت قطر اعلام کرد، در واکنش به سیاست های منفی عربستان و برخی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس، کیفرخواستی رسمی به نهادهای رسمی علیه آنها ارائه کرده است.

به گزارش نشریه القبس دولت قطر شامگاه شنبه اعلام کرد، شکوائیه ای را به نهادهای بین المللی علیه عربستان و هم پیمانانش ارائه کرده و خواستار پایان شرایط تحریم اعمال شده از سوی ریاض شده است.

دولت قطر اعلام نمود، در واکنش به رفتارهای خصمانه ریاض و هم پیمانانش شکوائیه های جداگانه را به اتحادیه بین المللی پست.

اتحادیه بین المللی هوانوردی 'ایکائو' و اتحادیه بین المللی دریانوردی ارسال کرده و خواستار پایان تحریم های ریاض شده است.

قطر همچنین اتهامات عربستان در زمینه انجام فعالیت های تروریستی را رد کرد.

عربستان پیش از این امکان هرگونه میانجیگری میان ریاض با دوحه را رد کرده بود. عربستان به همراه امارات، بحرین، مصر، دولت شرق لیبی، جزایر مالدیو و رئیس جمهوری فراری و مستعفی یمن، روابط سیاسی خود را با قطر قطع کردند.

اظهارات منتسب به «شیخ تمیم بن حمد آل ثانی» امیر قطر علیه سیاست های منطقه‌ای عربستان سعودی با واکنش شدید رسانه‌های گروهی و مقام‌های ریاض و ابوظبی علیه وی، همراه شده است.

این اظهارات که یک روز پس از سفر دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا به ریاض صورت گرفت و نشانه وجود اختلاف عمیق میان قطر و عربستان در مورد سیاست‌های منطقه‌ای 2 کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس است، دستاوردهای آل سعود از مانور سیاسی در اجلاس ریاض را تحت الشعاع قرار داد.

آمریکا باید از جنگ با ایران در شرق سوریه خودداری کند

یک اندیشکده جهانی تأکید کرد، آمریکا باید از رویارویی با ایران در شرق سوریه خودداری کند، زیرا این اقدام به متشنج شدن هر چه بیشتر اوضاع منتهی خواهد شد.

اندیشکده شورای روابط خارجی اروپا در گزارشی نوشت: در هفته‌های گذشته، جبهه جدیدی در سوریه شکل گرفته است. داعش در بیابان‌های شرق در مرزی عراق و شهر دیرالزور حضور دارد و پیشتر از این منطقه به دلیل تمرکز در محورهای غربی غفلت شده است. به همین دلیل، این منطقه به مرزی راهبردی در نزدیکی التنف تبدیل شده که نیروهای سوری و ایرانی‌های حامی آنان را علیه آمریکا قرار داده، به گونه ای که درگیری‌های مستقیم در سه منطقه متفاوت رخ داده است.

در این گزارش آمده است: ایران می‌کوشد تا مسیری که از این کشور تا دریای مدیترانه ادامه می‌یابد را امن کند. برخی در واشنگتن امیدوارند که دولت جدید آمریکا بتواند ایران را در مسیری که پیش روی دارد به عقب برانند و از شرق سوریه هم به عنوان محلی برای این اقدام یاد می‌کنند.

با این حال ایران ابتکار عمل‌هایی را به کار بسته است؛ از جمله اینکه اطراف پایگاه نظامی آمریکا در مرز سوریه و اردن را به محاصره درآورده تا به این وسیله دسترسی به مرز عراق و سوریه را ایمن کند.

در بخش دیگری از این گزارش آمده است، کشورهای اروپایی باید دولت «دونالد ترامپ» رئیس‌جمهور آمریکا را تحت فشار بگذارند تا راهبردی را در این منطقه پیش بگیرد. این در شرایطی است که به نظر می‌رسد، مبارزه با نیروهای ایرانی در شرق سوریه موفقیتی به دنبال نخواهد داشت. ضمن اینکه این خطر را به همراه دارد که درگیری میان ایرانی‌ها و آمریکایی‌ها اقدام علیه گروه تروریستی داعش را با شکست مواجه کند و نه به صلح در سوریه کمک کند و نه در عراق.

اگر آمریکا می‌خواهد در سوریه سرمایه‌گذاری معناداری داشته باشد، باید این اقدام را در بخش‌های جنوبی و شمالی ـ که تحت تسلط دولت نیست ـ پیگیری کند، به جای اینکه اجازه دهد که بلندپروازی‌های ژئوپلیتیک به سمت شرقی گسترش یابند.

در ماه‌های اخیر دولت سوریه کنترل مناطق مسکونی در شرق کشور را افزایش داده و این اقدام را به ویژه پس از پایان یافتن جنگ در دمشق و حلب صورت داده است.

برای دولت اسد کنترل مناطق شرقی که از لحاظ اقتصادی اهمیت دارند، مهم است چرا که از دسترسی مخالفان جلوگیری می‌کند و در دراز مدت نقش بازدارندگی تهدیدی استراتژیک خواهد داشت. برای ایران هم کنترل مرزهای عراق و سوریه اهمیت دارد تا به این ترتیب امنیت مسیری از تهران تا مدیترانه تامین شود.

اولتیماتوم عربستان به پاکستان برای انتخاب بین ریاض و دوحه

یک رسانه آمریکایی با اشاره به دیدار هفته گذشته نخست وزیر پاکستان و پادشاه عربستان از اولتیماتوم ریاض به اسلام آباد برای پایان دادن به موضع بی طرفی خود در قبال بحران قطر خبر داد.

به گزارش نیوزویک، عربستان پاکستان را تحت فشار قرار داده تا از میان این کشور و قطر یکی را برای خود انتخاب کند.

هر چند عربستان در این رابطه پاکستان را تحت فشار قرار داده، با وجود این، پاکستان همچنان اصل بیطرفی را در تنش های به وجود آمده میان قطر و عربستان ادامه می دهد.

به نوشته نیوزویک، «نوار شریف»، نخست وزیر پاکستان در هفته گذشته با «ملک سلمان» پادشاه عربستان دیدار کرد و سلمان در این دیدار به شریف اولتیماتوم داده که یا باید از عربستان حمایت کند یا آنکه منتظر عواقب همراهی با قطر باشد.

از زمان آغاز بحران قطر و قطع رابطه عربستان با دوحه، ریاض به صورت مستمر به کشورهایی که به نوعی به عربستان متکی هستند، فشار می آورد تا روابط خود را با قطر قطع کنند.

چرا زنان به داعش می‌پیوندند؟

دو خواهر لبنانی به تازگی به زندان رومیه لبنان راه یافته‌اند و مصاحبه‌هایی با عناصر تکفیری گروه تروریستی داعش داشته‌اند؛ مصاحبه‌هایی دشوار که زیر نگاه پرتردید و پرسوءظن زندانیان و زندان‌بانان انجام شده است.

دو مددکار اجتماعی در بازدید از زندان رومیه لبنان که زندانی بدنام در این کشور است، به یافته‌های عجیبی در مورد نقش زنان در سازمان داعش رسیدند؛ نقشی که فراتر از همسری است. دو خواهر مددکار اجتماعی به نام‌های مایا و نانسی یاموت، به تازگی به بلوک B زندان رومیه دسترسی پیدا کردند. این زندان ویژه بازداشت عناصر تکفیری‌ است که دست به عملیات‌های وسیع انتحاری دست زده‌اند. این دو خواهر لبنانی به تازگی به این زندان راه یافته‌اند و مصاحبه‌هایی با عناصر تکفیری گروه تروریستی داعش داشته‌اند؛ مصاحبه‌هایی دشوار که زیر نگاه پرتردید و پرسوءظن زندانیان و زندان‌بانان انجام شده است

یک کار دانشگاهی روی زمینه‌های تروریسم

مصاحبه‌های آنان ابتدا یک پروژه دانشگاهی مددکاری اجتماعی بود که بعد با حمایت‌های مستمر وزیر دادگستری لبنان تداوم یافت. انجام این پروژه برای دو زن جوان حتی اگر بسیار حرفه‌ای هم باشند، کاری بی‌سابقه به نظر می‌رسید. دو خواهر مددکار اجتماعی بودند و در کار خود شهامت بی‌نظیری از خود نشان می‌دادند؛ اما تاکنون تنها در حوزه‌های قضایی عمومی و مسائل مربوط به حوزه بزهکاری نوجوانان، یا حتی حضانت فرزند کار کرده بودند و حضور آنها برای خود نیروهای نظامی داخل زندان هم عجیب بود. مایا می‌گوید: «به ما می‌گفتند شما را چه به این موضوعات؟ کار دیگری ندارید؟» به همین دلیل نیروهای زندان هیچ همکاری با آنان نکردند.

اما پس از هفت سال و به ویژه پس از دفاع از پایان‌نامه کارشناسی ارشد که سر و صدای زیادی به پا کرد و برای مایا و نانسی اعتبار و شهرت آورد، رفت‌وآمد این دو خواهر به زندان طبیعی شد. به جز وکلا و خانواده زندانیان، تنها مایا و نانسی می‌توانستند به بلوکB رفت‌وآمد کنند. آنها با بیش از 70 تن از داعشی ها با ملیت‌های مختلف مصاحبه کردند. زندا‌ن‌ها معمولاً بسترهایی برای جذب اعضای جدید برای گروه‌های تکفیری هستند، در نتیجه دو خواهر در معرض خشونت و افراط‌گرایی قرار داشتند.

جلب اعتماد خشن‌ترین مردان جهان

برای دو زن که در اواخر دهه دوم زندگی خود هستند، جلب اعتماد داعشی‌ها کار ساده‌ای نبود، به ویژه که زندانیانی که داوطلب گفت وگو می‌شدند، از سوی سایرین به خیانت متهم می‌شدند و در معرض انتقام قرار می‌گرفتند؛ اما مایا و نانسی بر مبنای تکنیک‌های خود مبلغان داعشی در استخدام نیرو از این مهم برآمدند: «اعتماد، احترام و همدلی». در حقیقت، جنسیت آنها نیز یک مزیت به شمار می‌رفت. نانسی می‌گوید: «آنها با دیدن ما به یاد خواهران و مادران خودشان می‌افتادند.»

دو خواهر به جای سیگار، برای زندانیان، آجیل، بیسکویت و شیرینی می‌بردند. نانسی می‌گوید: «سیگار، یادآور مبارزه، زندان و بازجویی است. در نتیجه در مقابل سخن گفتن مقاوم می‌کند. اما بوی شیرینی، زندانی را به یاد زندگی و خانواده‌اش می‌اندازد». مایا و نانسی با گفت وگو با 70 تکفیری به یافته‌های ارزشمندی در مورد نقش زنان در تبیین و تبلیغ ایدئولوژی داعش رسیدند.

نانسی می‌گوید: «زنان نقشی کلیدی در حفظ و تقویت ایدئولوژی داعش دارند، هرچند معمولاً در تبلیغات به این مسأله پرداخته نمی‌شود.»

از تیراندازی تا تدارکات

تصور عمومی از نقش زنان در سازمان داعش، علاوه بر همسری مردان داعشی، به یگان الخنساء و مهارت‌های آنان مانند تک‌تیراندازی یا سخت بمب‌های دست‌ساز محدود شده است، حال آنکه زنان نقش‌های مهم تری به ویژه در تدارکات، جابجایی اموال و قاچاق کالا دارند که به هیچ عنوان نمی‌توان آنها را انکار کرد. برای نمونه باید به «جمنه همید»، تنها زنی که مایا و نانسی توانستند با او دو سال تمام گفت وگو کنند، اشاره کرد. او به دلیل وارد کردن خودروهای بمب‌گذاری شده به لبنان زندانی شده بود و در نهایت، در سال 2015 در جریان یک مبادله زندانیان، آزاد شد. البته بر اساس تحقیقات دو خواهر، انگیزه او از پیوستن به داعش تنها مسائل مالی بود.

«رافائلو پانتوچی»، مدیر مطالعات بین‌المللی مؤسسه اتحاد سلطنتی لندن (RUSI) هدف زنان از پیوستن به سازمان‌های تکفیری را این موضوع می‌داند که آنها تصور می‌کنند می‌توانند مؤثر باشند: «آنها خود را بخشی از یک جنبش اجتماعی می‌دانند. آنها خود را وقف این سازمان‌ها می‌کنند و واقعاً به اهداف و آرمان‌های این سازمان‌ها اعتقاد دارند.»

او در این باره از «ماریکا سالوت» نام می‌برد که از طریق وب‌سایتی به نام «منبر الجهاد» به عضوگیری از میان زنان و دختران افغانی مشغول بوده است. اما زنان از جنسیت خود تنها برای جذب زنان استفاده نمی‌کردند، بلکه مردان را نیز در یک وضعیت روانی قرار می‌دادند که آنها پیوستن به داعش را نوعی مردانگی بدانند و از نپیوستن به این سازمان که در واقع مترادف با تحمل شرایط موجود قلمداد می‌شد، احساس شرمندگی کنند.

سوءاستفاده از قدرت عاطفی زنان

هیچ برآورد رسمی و دقیقی از تعداد زنانی که در سال‌های اخیر به داعش یا القاعده پیوسته‌اند، وجود ندارد؛ اما به گفته «دالیا غانم یازبک»، مؤلف کتابی با نام «چهره زنانه جهادگرایی» تاکنون تنها 550 زن از کشورهای غربی به داعش پیوسته‌اند، هرچند این رقم در مورد زنان خاورمیانه و شمال آفریقا به بیش از هزاران نفر می‌رسد: «تنها از تونس 700 زن به داعش پیوسته‌اند، در حالی که فرانسه و بریتانیا در صدر کشورهای اروپایی از حیث جذب زنان به داعش هستند.»

زنان به عنوان همسران، مادران و خواهران عناصر تکفیری در توسعه و گسترش ایدئولوژی داعش نقشی جدی دارند. مردان داعشی نیز این موضوع را به خوبی دریافته‌اند و از این روی، راه‌اندازی جنگ و کشتار را در نظر آنان باشکوه و ارزشمند جلوه می‌دهند. «ام عبیده» از این گونه زنان غربی است که بنا بر گزارش نیویورک تایمز، در منبج لیبی به تحریک و ترغیب زنان برای پیوستن داعش مشغول بوده و آنلاین در مورد چگونگی مسافرت به سوریه و ملحق شدن به نیروهای تکفیری به زنان مشورت می‌داده است.

دکتر یازبک تصریح می‌کند، در حالی که نقش زنان در تبلیغ و عضوگیری همچنان ادامه دارد، آنها به تازگی در کارهای جنگی نیز مشارکت بیشتری می‌کنند. همچنان که در سرت لیبی و موصل عراق زنان تک‌تیرانداز مشاهده شده‌اند و در حمله تروریستی سال گذشته در پاریس نیز یک تک‌تیرانداز زن حضور داشت.

عضویت در داعش به دلیل بیکاری و بی‌هویتی

«آیمن دِن»، مبلغ سابق القاعده که اکنون به سرویس اطلاعات بریتانیا پیوسته، معتقد است با توجه به شکست‌های نظامی داعش در موصل، اکنون تکفیری‌ها به دنبال جذب زنان پزشک و پرستار هستند تا بتوانند نیروهای خود را درمان کرده و قلمرو خود را تثبیت کنند. او همچنین به شیوه‌های جدید عضوگیری از جمله انتشار ویدئو روی فیس‌بوک و توئیتر و واتس‌آپ اشاره و تصریح می‌کند تکنولوژی اکنون به کمک خشونت و افراط‌گرایی آمده است. نانسی یاموت از مبلغان داعش با تعبیر «ماهی‌گیر» نام می‌برد و می‌گوید: «مبلغان داعش فوق‌العاده باهوش هستند» و روی گروه‌های مختلفی نفوذ دارند و از این روی، مقابله با حرکت‌های تبلیغی آنان بسیار دشوار است. گروه‌های تکفیری، اکنون جایگزین فرصت‌های شغلی شده‌اند. البته پول، تمام ماجرا نیست. گروه‌های تکفیری با دادن اسلحه، نوعی از قدرت و با ایدئولوژی یک هویت و تعلق جدید عرضه می‌کنند و این برای طبقات اجتماعی مختلف، موضوعی تعیین‌کننده است.

انگیزه زندانیانی که با مایا و نانسی گفت وگو کردند، در چهار گروه دسته‌بندی می‌شود: روان‌شناسانه، دلایل قومی و جغرافیایی، سیاسی و انتقام‌گیری. مایا بر این باور است که بهبود فکری زندانیان از ترس تکفیری‌های متعصب با کندی و اختلال روبه روست. در نتیجه لازم است تکفیری‌ها پس از آزادی، نیز تحت توجه قرار گیرند و در یک فرایند درمانی با مددکاران اجتماعی به گفت وگو بنشینند.

یازبک می‌گوید: تجربه مددکاری این دو خواهر نشان می‌دهد، می‌توان به بازگشت تکفیری‌ها به جامعه امیدوار بود. از نظر او باید بازگشت آنان به جامعه را طبیعی نشان داد و تلاش کرد، ارتباط میان آنان با دیگر گروه‌ها و قشرهای جامعه را نیز تسریع کرد. در این راه، باید نوعی از آرمان‌گرایی و یک نوع تعلق هویت‌بخش استفاده نمود. دو خواهر مددکار بر مبنای همین دیدگاه‌ها، برای مقابله با افراط‌گرایی و پیشگیری از جنایت، یک مؤسسه غیردولتی به نام «مرا نجات بده!»  تأسیس کرده‌اند که به صورت ویژه روی کودکان و نوجوانان تمرکز کرده است.