یک جمله حرف حساب که «حسن روحانی» در مناظره دوم بر زبان آورد!

شاید برخی بگویند که «صحنه مبارزه و مناظره انتخاباتی که جای حلوا پخش کردن نیست و باید ضربات مهلک و سخت را درست در نقاط ضعف رقیب زد و او را از میدان به در کرد.» اما مساله ای که این وسط فراموش می شود این است که مختصات جامعه ما و نظام سیاسی مردم سالاری دینی مستقر در کشور ما پایه های متفاوتی با آنچه در غرب و خیلی از کشورهای جهان برقرار است، دارد.

کد خبر: ۶۹۱۶۵۶

تاریخ: ۱۷ ارديبهشت ۱۳۹۶ - ۱۵:۱۴

تاکنون دو مناظره از سری مناظرات انتخاباتی ریاست جمهوری  برگزار شده است. رسانه ها و مردم هر کدام با زاویه دید خود به تحلیل و بررسی مسائل مطرح شده در این مناظره ها پرداخته اند و همواره تشخیص برنده و بازنده و پیش بینی از میزان افزایش سبد آراء کاندیدا یا کاندیداهای موفق ناشی از مناظره ها، یکی از مباحث داغ مناظره ها بوده است.

به گزارش «تابناک»، یکی از مسائلی که شاید پرداختن به آن  لازم و ضروری به نظر می رسد نکته ای است که احساس می شود چندین سال است به فراموشی سپرده شده است. در مناظره اخیر وقتی «حسن روحانی» در مقابل انتقادات تند و پی در پی رقبای خوب قرار گرفته بود پس از تلاش برای پاسخگویی در مقاطع مختلف مناظره به انتقادات وارده در زمان جمع‌بندی و در پایان مناظره خطاب به سایر کاندیداها گفت که «گفته شد که ما به دنبال صداقت هستیم و بیان واقعیت کاملا درست است من از مردم شریف و عزیز ایران می پرسم که کاندیداهای عزیزی که در طول این دو هفته در  برنامه هایشان از دولت انتقاد می کنند. سوال من این است که دولت هیچ کار مفیدی نکرده؟».

وی افزود: « طرح تحول سلامت، بیمه همگانی، خودکفایی گندم، گازوئیل، در بنزین که به زودی انجام می‌شود، زندگی کشاورزان که بهتر از گذشته شده است، سالی که گذشت 15 هزار میلیارد دولت پول گندم آنها را پرداخت کرده، راه های روستایی، برقی که الان خانوار 10 خانوار به پایین تر در روستا نداریم که برق نداشته باشند، گازرسانی که تا الان 9 هزار روستا گازرسانی شده، افزایش صادرات غیر نفتی که در تاریخ 60 ساله گذشته بی نظیر بوده، بهره برداری پارس جنوبی اگر کمپرسورها توقیف بود و با برجام درست شد، اینجا انجام نشده؟».

اگر چه آنچه روحانی بیان کرد درست است و شاید انتظاری که بعد از 4 سال کار در جمهوری اسلامی دارد انتظار بیجایی نیست، ولی باید از خود رئیس جمهور پرسید آیا شما خود در کنار انتقادهایی که به رقبای انتخابات دوره گذشته و نیز به رئیس دولت گذشته داشتید؛ زبان به بیان نقاط قوت آنها نیز باز کردید؟

شاید برخی بگویند که «صحنه مبارزه و مناظره انتخاباتی که جای حلوا پخش کردن نیست و باید ضربات مهلک و سخت را درست در نقاط ضعف رقیب زد و او را از میدان به در کرد.» اما مساله ای که این وسط فراموش می شود این است که مختصات جامعه ما و نظام سیاسی مردم سالاری دینی مستقر در کشور ما پایه های متفاوتی با آنچه در غرب و خیلی از کشورهای جهان برقرار است، تفاوت دارد. مگر نه این است که در فلسفه اسلام سیاست نه برای رسیدن به قدرت صرف که کسب قدرت نیز با هدف خدمت به خلق الله است. پس چگونه کسب قدرت به هر شیوه ای و با هر طرز تفکری می تواند برای خدمت به مردم قابل توجیه باشد.

ادبیات خاص و تنش زای کاندیداها در رقابت های سیاسی کشور در دهه اخیر اگرچه پدیده نادری در عرصه سیاسی کشورهای جهان نیست ولی در ایران و در جمهوری اسلامی روالی است که  اگر سالهای پرالتهاب اول انقلاب را فاکتور بگیریم شاید سابقه آن به حدود 20 سال قبل و دولت اصلاحات بر می گردد. دوره ای که با آزادی بیشتر رسانه ها و هیجان موسوم به  هیجان دوم خرداد باعث شده بود هجمه های تند و بعضا غیرمنصفانه علیه دولت قبل که دولت آیت الله هاشمی رفسنجانی بود وارد می شد. اگرچه برخی از این دسته از اصلاح طلبان بعد ها به اشتباه خود پی بردند ولی روالی را در عرصه سیاسی کشور باب کرده بودند که بعدها ممکن بود خود را نیز قربانی آن بکند. ندیدن نقاط قوت دولت قبل و رقیب سیاسی و سیاه مطلق نشان دادن همه عملکردها جز عملکرد گروه خود بعد از دوره اصلاحات در دوران دولت های نهم و دهم نیز ادامه یافت و این بار احمدی نزاد بود که جز دوره استقرار دولت خود بر قوه مجریه را دوران سراسر ضعیف و ناکارآمد می دید. و این امر را از دولت های اویل انقلاب تا سال 84 تسری می داد. او با همین شیب تند و نامعقول معتقد بود جز او و اعضای کابینه اش هیچ کدام از دو قوه دیگر نیز به اندازه خود او دلسور مردم و محرومان نیست.

در سال 88 نیز همین روند بر جریان انتخابات حاکم بود فضای شدیدا دو قطبی که بیشتر شبیه تخاصم بود تا رقابت. طرفین مناظره ها از زیر تا بم همدیگر را نه اینکه نقد کنند زیر سوال می بردند و شاید برای اولین بار بود نسبت ها و تهمت های اخلاقی به یکدیگر وارد می کردند جو سنگینی که نتیجه ای جز رو در روی هم قرار گرفتن کارگزاران انقلاب نداشت و به باور برخی جامعه شناسان موجب ایجاد شکاف عمیق در جامعه شد.

بعد از اتمام دوران ریاست جمهوری احمدی نژاد این بار کاندیداهایی پا به عرصه انتخابات گذاشته بودند که به نحوی همگی منتقد سیاست ها و عملکرد او بودند و کارزار انتخابات 92 شرایط به نحوی پیش می رفت که هر که نقدهای جدی تر و تندتری نسبت به دولت قبل وارد می کرد اقبال بیشتری در افکار عمومی آن زمان پیدا می کرد. به نحوی که حسن روحانی رئیس جمهوری دولت یازدهم برنده این کارزار شد و در مناظره های سال 92 توانست با زبان آتشین ضمن نقد گذشته بی هیچ ذکر خیری از اقدامات احتمالی خوب دولت گذشته اش رقبای خود را نیز از میدان به در کرد.

امروز که در شاهد رقابت 6 کاندیدا از دو جریان عمده سیاسی کشور هستیم نیز فضا آماده تبدیل رقابت ها به تقابل های تند به نظر می رسد. شیوه ای آزموده شده که می تواند آسیب های جدی به سرمایه های اجتماعی سیاسی نظام وارد کند. اگر همه پذیرفته اند که این شیوه نقد یکجانبه و ندیدن کارها و عملکرد خوب رقیبان درست و منصفانه نیست و با آموزه های ملی دینی جامعه ما سازگار نیست باید تغییری در آن ایجاد شود و چه جای مناسبی بهتر از مناظره سوم و برنامه هایی که برای تبلیغات انتخاباتی در رسانه ملی در نظر گرفته شده است.

در ضمن فراموش نکنیم که مقام معظم رهبری نیز بارها در سخنانشان به همین امر اشاره و تاکید کرده اند. ایشان در در 4 مرداد 92 درباره اخلاق انتخاباتی می گویند: بدیهی است كسی كه خود را به مردم عرضه میكند، اشكالات موجود را می‌بیند، به مردم هم میگوید، این ایرادی ندارد؛ اما در این زمینه نباید مطلق نگاه كرد و فكر كرد؛ نقاط مثبت هم باید گفته شود، نقاط منفی هم گفته شود.

ایشان در سال 90 هم رقابت سالم را لازمه انتخابات برشمرده اند و گفته اند: آنچه در انتخابات لازم است، رقابت سالم است؛ رقابتِ بدون تهمت‌زنی و بدگوئی به یکدیگر است.

آیت الله خامنه ای در هر فرصتی سعی کرده اند انتخابات و فضای اخلاقی لازم بر آن را تبیین کنند دو جمله زیر هم از بیانات انتخاباتی ایشان است: «کارشکنى نسبت به دیگران، لجن‌پراکنى علیه این نامزد یا آن نامزد، بدگویى کردن و افشاگریهاى بى‌پایه و اساس نسبت به اشخاص، همه‌ى اینها کارهاى ممنوع و ضد ارزش و خلاف مشى جمهورى اسلامى و خلاف حق است. از این کارها اجتناب کنند»11/02/80

ملت ما اهل اخلاق و معنویّت و عاطفه است. نگذارید که فضای انتخاباتی، فضای کدورت شود.  31/02/76

حال باید دید در ادامه مبارزات انتخاباتی کدام یک از کاندیداها حاضرند نقد منصفانه را چاشنی رقابت انتخاباتی و معرفی برنامه های خود بکنند. موردی که انگار مدتی است به بوته فراموشی سپرده شده است.