درخت تنومند دوستی ایران و ترکمنستان

سلمان رستمی

کد خبر: ۵۷۲۰۲۷

تاریخ: ۱۲ اسفند ۱۳۹۴ - ۱۸:۳۳

مقدمه:

گرچه مرزهاي سياسي قابل احترام هستند ولي پيوستگي‌هاي فرهنگي دوملت ايران و تركمنستان بيش از آن است كه بتوان روح جاري در اين هفته فرهنگي را در روح ملتي واحد تلقي كرد، آنچه در اين هفته به ارباب هنر و فرهنگ تركمنستان عرضه مي‌شود، تجليات فرهنگي مشترك است كه در سرزمين هنرپرور ايران باليده و ترجمان حيات فرهنگي ايران است، همانگونه كه رهبر معظم ما در ديدار رييس جمهور محترم تركمنستان فرمودند ما تنها همسايه نيستيم بلكه با هم خويشاونديم.

هركس در ايران در جستجوي ريشه‌هاي هويت فرهنگي و تاريخي خود مي باشد، بايد گذاري در مرو و ابيورد و مهنه و سرخس داشته باشد، از اين رو برگزاري هفته‌هاي فرهنگي را بايد فرصتي براي دم‌زدن در فرهنگ مشترك تلقي كرد. از همين رو مرو و توس حاملان ارزش‌هاي معنوي‌اي هستند كه ايران و فرهنگ ايراني بر مبناي آن قوام و دوام يافته است.

هنوز زمزمه‌هاي عارفانه ابوسعيد ابوالخير در گوش هر ايراني طنين‌انداز است و صداي انوري ابيوردي از تركمنستان به دشت‌ها و كوه‌هاي ايران جاري مي‌شود و تا هركجا فرهنگ ايران پيش مي‌رود اين صداي مخملين طنين‌افكن است.

هنوز هم نفس‌هاي مؤمنان پاكباز و طالبان علم را گرداگرد خورشيد جهان‌افروز عالم اسلام و هويت‌بخش معنوي ملت ايران – حضرت ثامن‌الحجج مي‌توان احساس‌كرد. صداي آسماني او در دل‌هاي يكايك مؤمنان ايراني در گذار قرن‌ها، نه تنها كمتر نشد، بلكه افزونتر گرديده است.
آواي گرم دولت محمد آزادي و مختوم قلي فراغي نشان از پيوستگي ملت تركمن به ملت ايران دارد، اين آوا هنوز هم نويد‌بخش و الهام‌دهنده براي دو ملت است كه در جغرافيا و تاريخي مشترك، بود و باش داشته‌اند و دارند.

با داشتن چنين حلقه‌هاي استواري از دوستي و يگانگي، برگزاري هفته‌هاي فرهنگي مي‌تواند تأكيدي  بر ضرورت حضور مشترك در اقليم‌هاي فرهنگي جهان باشد.

بي‌هيچ تريدي اگر قرار باشد اين قلمرو در اقليم‌هاي فرهنگي امروز جهان، دارايي خود را در معرض تماشاي جهانيان قراردهد، بخش عظيمي از متاع فرهنگي كه در اين نمايشگاه عرضه خواهد شد، متعلق به جغرافياي مشترك است.

در كنار اين اشتراكات ايران امروز كشوري است كه در منطقه غرب آسيا چشم و چراغ كشورهاست و در بسياري از حوزه‌هاي فرهنگي پيشتاز است. سينماي امروز ايران در ميان كشورهاي داراي اين صنعت، سينمايي است نجيب و شناسنامه دار و دنياي امروز ايرانيان را روايت مي‌كند. در تنوع صنايع‌دستي، ايران در زمره چند كشور برجسته جهان است و از اين بابت تنها چند كشور مي‌توانند هم‌رديف كشور ما  قرار گيرند، تنوع اقليمي و فرهنگي، موسيقي ايران را متنوع و متكثر و روح‌نواز كرده است و فصل مشتركي با مجموعه‌اي از كشورهاي منطقه را در قلمرو موسيقي به وجود آورده است.

هنر كتابت و كتاب‌آرايي و توليد كتاب در ايران، از سويي ميراث‌دار فرهنگ غني كتابت در ايران بزرگ و از سويي ديگر در بازار نشر جهان امروز در زمرة ده‌كشور بزرگ توليد كنندة اين كالاي فرهنگي است.

از اين رو برگزاري هفته فرهنگي هم‌مي‌تواند روايت هويت تاريخي و فرهنگي مشترك ايران و تركمنستان باشد و هم بيان دستاوردهاي بزرگي كه ملت بزرگ ايران پس از انقلاب اسلامي داشته‌اند.

برگزاري نمايشگاه محصولات فرهنگی جمهوری اسلامی ایران ارتباطات گسترده فرهنگي دو كشور را در پي خواهد داشت و اسباب معرفت بيشتر مردم كشور دوست و همسايه – تركمنستان – را با ايران فراهم خواهد نمود.

بخش اول: افتتاحیه

به منظور برگزاري هفته فرهنگي كشورمان در کشور ترکمنستان از تاریخ 12 بهمن ماه لغایت 16 بهمن ماه به اتفاق گروهي از اهالی فرهنگ و هنر ايران زمین به شهر عشق آباد  (اشک آباد) سفر كرديم.

ما برای انجام این سفر بصورت هوایی از تهران به شهر مشهد مقدس پرواز نمودیم و از آنجا نیز با کرایه ماشینی تا مرز زمینی باجگیران  در استان خراسان شمالی حرکت کردیم. زمان طی شده از شهر مشهد مقدس تا مرز باجگیران در حدود 3 ساعت می باشد و از شهر قوچان نیز در مسیر حرکت عبور می کنیم. ضمنا اگر کسی قصد مسافرت به کشور ترکمنستان را داشته باشد میتواند از تهران به قوچان رفته و از آنجا با سوار شدن به تاکسی و یا مینی بوس به مرز برسید که قطعا سفر بسیار اقتصادی و کم هزینه ای خواهد بود.

شهر قوچان در بین مسیر مشهد ، باجگیران قرار دارد و از قوچان تا مرز در حدود یک ساعت و نیم رانندگی می باشد. ضمنا مسیر حرکت از قوچان تا نقطه صفر مرزی مسیری کوهستانی می باشد و در این فصل نیز معمولا بارندگی ها در آنجا بصورت برف است  و هوای سرد و خشکی دارد. خوشبختانه در روزهای سفرما، از بارندگی برف خبری نبود و ما با داشتن راننده ای محله ای به نامه آقای سلطانی که از اهالی باجگیران بود و به راه مسلط بود براحتی توانستیم به مرز برسیم. در حدود ساعت 12 ظهر بود که به مرز رسیدیم. باجگیران روستایی مرزی است که چیزی در حدود 30 خانوار در آن زندگی میکنند ولی بسیار متروک به نظر می رسید هرچند در این روستا بخشداری و یک شعبه بانک ملی نیز وجود دارد ولی محلی برای اقامت مسافران نیز در آن وجود ندارد واگر مرز بسته باشد نمیتوان در آنجا ماند و  باید به سرعت از آن عبور کرد.  مرز باجگیران یک پایانه گمرکی  بسیار بزرگ و زیبا است و پس از عبور از آن میتوان به نقطه صفر مرزی رسید. مرز کشور ترکمنستان به وقت ترکمنستان از ساعت 8 صبح تا ساعت 3 بعد از ظهر فعالیت می کند و اختلاف ساعت بین ایران و ترکمنستان یک ساعت و سی دقیقه است یعنی آنها از ما جلوتر می باشند که در مسافرت به این کشور حتما باید مد نظر قرار گیرد. کارهای بازدید گذرنامه به سرعت انجام شد و از مرز نیز با ماشین سفارت جمهوری اسلامی ایران در ترکمنستان به سمت عشق آباد حرکت نمودیم . فاصله مرز کشورمان تا شهر عشق آباد در حدود 30 کیلومتر است و بعلت کوهستانی بودن مسیر زمانی در حدود یک ساعت زمان طول میکشد که به شهر عشق آباد برسیم.
ترکمنستان کشوری در آسیای میانه است و از جنوب با افغانستان و ایران، از شمال با ازبکستان و قزاقستان و از غرب با دریای خزر همسایه و از طریق این دریا با کشورهای جمهوری آذربایجان و روسیه نیز همسایه ‌است. نام کشور «ترکمنستان» از دو بخش "ترکمن "و "ستان" تشکیل شده که به معنای "سرزمین ترکمن‌ها" است. بیشتر مردم این کشور از قوم ترکمن هستند و به زبان ترکمنی صحبت می نمایند. ضمنا این کشور بعد از عراق دارای بیشترین مرز مشترک با کشورمان است. هشتاد درصد مساحت ترکمنستان را صحرای قره‌قوم تشکیل می‌دهد. در این بیابان در هر جا که آب وجود داشته است روستاها و شهرهای بزرگ و پر جمعیتی به وجود آمده است و دارای آب و هوای خشک است. ولی ناحیه رشته کوه کپه داغ در جنوب کشور و نزدیکی مرز ایران آب و هوای مناسبی دارد و عشق آباد، مرو و سایر شهرهای مهم در این ناحیه هستند. ترکمنستان دارای منابع بزرگ گاز است که آن را به کشورهای مختلف از جمله ایران صادر می‌کند. همچنین این کشور در ترکیب منابع سوختی زیرزمینی چهارمین رتبه را از لحاظ منابع در سطح دنیا دارد.

ما در ساعت  1 بعد از ظهر به شهر عشق آباد و پایتخت ترکمنستان وارد شدیم، در بدو ورود به شهر عشق آباد، اولین چیزی که نظر هر تازه واردی را به خود جلب می نمود، خیابانهای تمیز و اتوبانهای بسیار عریض و طویل و ساختمانهایی که با گرانیت سفید پوشانده شده بود و خانم هایی که در حال جارو زدن به خیابانها بودند و از جمعیت و ماشین در خیابانها هیچ خبری نبود. برای ما که از شهر شلوغ و زنده ای مانند تهران به  این شهر مسافرت نموده بودیم حس خوبی در مورد این شهر نبود و بی روحی و تصنعی بودن ساختار شهر بسیار مشهود بود. اندکی بعد به محل هتل رسیدیم، نام هتل ما هتل عشق آباد بود و در طبقه هشتم آن اقامت گزیدیم. ظاهر هتل بسیار زیبا  بود ولی از مسافر در هتل هیچ خبری نبود و ظاهرا بجز هیات ایرانی مسافران دیگری در هتل حضور نداشتند این را در مواقع صرف غذا در هتل میتوانستیم حس کنیم. غذاهای مردم ترکمنستان شباهت زیادی به غذا ها و ذائقه ما ایرانیان دارد غذاهایی مانند جوجه کباب، لوله کباب که همان کوبیده خودمان است و شیشلیک ، چلوگو شت و ... ، ضمنا وضعیت تابلوهای راهنمایی و رانندگی شهر و اتوبانها  نیز به زبان ترکمنی بود و اسامی انگلیسی نداشت لذا برای پیدا کردن نامهای و آدرس خیابانها تازه واردین با مشکل مواجه بودند، البته برای ما جای خوشبختی داشت که آقا دکتر ابراهیمی قبلا در این کشور بعنوان رایزن فرهنگی مشغول به کار بودند و تمامی کوچه و خیابانهای شهر را به خوبی می شناختند و فکر می کنم جایی از آن کشور وجود نداشته باشد که ایشان به آنجا نرفته باشند، و همچنین به زبان ترکمنی نیز مسلط بودند و این کار ما را خیلی راحت کرده  بود. پس از استراحت کوتاهی که در محل هتل داشتیم به سمت نمایندگی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران که اخیرا جناب آقای دکتر ابوالقاسمی بعنوان رایزن فرهنگی انتخاب شده بودند حرکت کردیم، نمایندگی فرهنگی در نبش یکی از خیابانهای اصلی عشق آباد قرار دارد و ساختمانی سه طبقه با نمایی آجری است که در طبقه اول آن کتابخانه و کلاسهای آموزش زبان فارسی قرار دارد و در طبقه دوم نیز چند اتاق اداری قرار داشت و در طبقه سوم نیز چند اتاق برای محل اقامت میهمانان و دفتر رایزن نیز در آن محل قرار داشت. ساختمان نمایندگی فرهنگی ساختمانی بسیار آبرومند برای جمهوری اسلامی ایران بود و چیزی در حدود 500 نفر فارسی آموز در آن تردد داشتند و شور و اشتیاق را میتوانستیم در چهره همه آنها مشاهده نمود. من با اکثر افراد فارسی آموزان در آنجا با زبان فارسی  صحبت می کردم و چقدر زیبا با زبان قند فارسی جواب ما می دادند. خیلی احساس خوبی را به انسان منتقل می کند وقتی می بینی که به زبان فارسی در هر کجای دنیا افرادی هستند که در حال تلاش برای یادگیری زبان مادری ما وجود دارد. البته این نکته را یادآوری کنم که چون بنده به زبان ترکی تسلط دارم ، قبل از سفر به ترکمنستان فکر می کردم که بتوانم با مردم این سرزمین به زبان ترکی ارتباط برقرار کنم ولی این چنین نبود چرا که زبان ترکمنی ترکیبی از زبان ترکی(متفاوت با زبان ترکی ایرانیان) و روسی است و نمیتوان با آنها ارتباط برقرار کرد ضمنا وضعیت زبان انگلیسی در ترکمنستان نیز بسیار ضعیف است و اکثر مردم آنجا صرفا به زبان های ترکمنی و روسی گویش دارند و زبان دیگری را نمی دانند. در ساختمان نمایندگی فرهنگی چند نفر کارمند محلی نیز وجود داشت که اسامی بعضی از آنها در ذهنم مانده مانند خانم ها نساء، ایراء ، گوزل و آقای روسدوف، رمضان و ... که همگی به زبان فارسی گویش داشتند البته با لهجه زیاد و چقدر مهربان و مودب بودند.

برای هیات ایرانی که جناب آقای دکتر ابراهیمی ریاست آنرا به عهده داشت  و بطور رسمی از طرف وزیر فرهنگ کشور ترکمنستان دعوت شده بودند ماشینی به همراه راننده در اختیار در نظر گرفته شده بود. فردای آن روز قرار بود افتتاحیه هفته فرهنگی جمهوری اسلامی ایران راس ساعت 16:30 دقیقه برگزار گردد.

افتتاحیه هفته فرهنگی ج.ا.ایران در عشق آباد در روز 13 /11/ 94 در سالن مقام لار که متعلق به وزارت فرهنگ ترکمنستان بود آغاز شد. در ابتدای این برنامه معاون وزیر فرهنگ ترکمنستان جناب آقای آناگلدی شاه مرادف ضمن خیر مقدم به حضار، سخن خود را اینگونه آغاز نمود:

امروز ریاست محترم جمهوری ترکمنستان به توسعه روابط ترکمنستان با تمامی کشورهای دیگر از جمله کشور دوست و برادر ایران ارزش زیادی قائل است و برگزاری این روزهای فرهنگی قطعا موجب تقویت روابط دو دولت و ملت خواهد شد. ایشان همچنین از ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران و جمهوری ترکمنستان  به خاطر اهتمام در برگزاری این برنامه تقدیر و تشکر نمود. این جلسه که درسالن مقام لار وزارت فرهنگ ترکمنستان برگزار شده بود با حضور چشم گیر مردم ترکمنستان  آغاز شد و جمعیتی در حدود 1000 نفر در آن شرکت نموده بودند و سفیر محترم ج.ا.ایران جناب آقای دکتر احمدی نیز در برنامه حاضر بود.

سخنران بعدی افتتاحیه جناب آقای دکتر ابوذر ابراهیمی ترکمان رئیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی بود، ایشان نیز  ضمن سلام و ادب به ملت و دولت ترکمنستان ، آرزوی سلامتی و استحکام روابط فیمابین را برای دو ملت و دولت آرزو و به این نکته اشاره نمود که  دوستی بین ایران و ترکمنستان بسیار عمیق است و رهبران دو کشور این دوستی را برنامه ریزی نموده اند و این دوستی بواسطه مقام معظم رهبری(مدظله العالی) و ریاست جمهوری ترکمنستان می باشد. مردم ایران قلبا مردم ترکمنستان را دوست دارند و امیدوارم اجرای برنامه هایی مانند روزهای فرهنگی، این دوستی را به ملت ترکمنستان نشان دهد و باعث ثبات و استحکام آن گردد. در بین سخنرانی جناب آقای دکتر ابراهیمی ایشان در بعضی مواقع نیز نکاتی را به زبان ترکمنی بیان می داشتند که باعث جذابیت در سخنرانی ایشان شده بود و مردم ترکمنستان نیز از این موضوع بسیار اظهار رضایت می نمودند و دائما در حال تشویق بودند.

سخنران بعدی برنامه ، جناب آقای دکتر احمدی سفیر محترم ج.ا.ایران در ترکمنستان بود، ایشان نیز روابط ایران و ترکمنستان را بسیار دیرینه خواند و اظهار نمود که سال جدید را ریاست جمهوری ترکمنستان، سال پاسداشت میراث فرهنگی نامگذاری نموده است و این کار بسیار ارزشمند است چرا که با این کار نسل جدید با گذشتگان خود پیوند میخورد و فرهنگ را مایع حیات برای روح انسان ها معرفی  نمود همچنین اظهار امیدواری نمودند که در اولین فرصت شاهد برگزاری هفته فرهنگی ترکمنستان در ایران باشیم.

در ادامه برنامه نماینده گروه های هنری ایرانی سرکار خانم دکتر زهرا احمدی، به پشت تریبون رفت و به معرفی گروههای هنری  ایران پرداخت در این برنامه یک گروه هنری از آذربایجان شرقی و یک گروه هنری از تهران و چند گروه از خراسان شمالی شرکت نموده بودند.

پس از آن گروه‌هاي فرهنگي و هنري ايران به اجرای برنامه های خود پرداختند كه با استقبال کم نظیر حاضران روبرو شد. پس از اتمام برنامه افتتاحيه، به دعوت سفیر محترم جمهوری اسلامی ضيافت شامی  به افتخار هيأت ايراني ترتيب داده شده بود شركت كرديم. در حاشيه اين ضيافت، گفت وگوهایي بین گروههای هنری صورت گرفت و سفیر محترم نیز مطالبی را در خصوص ترکمنستان بیان نمود و ساعات و اوقات خوبی را رقم زد و بعضی از دوستان به سرودن شعرهای فارسی و آذری در این محفل پرداختند.

گفت‌وگوي دوستانة آن شب سبب شد تا از فرداي آن روز روابط بسيار صميمانه‌تري بین اعضای گروههای هنری و همچنین همکاران سفارت و رایزنی فرهنگی  شكل بگيرد.

من هم در پایان هر روز خبری شامل برنامه های اجراء شده و ملاقاتهای صورت گرفته  را تهیه وبه همراه عکس های  مربوطه به سازمان متبوعم ارسال می نمودم. لازم است یادآوری کنم که وضعیت اینترنت در  عشق آباد بسیار تاسف بار است و برای ارسال یک فایل ورد هم شما با بحران مواجهه هستید همچنین تمامی شبکه های اجتماعی مانند تلگرام، اینستاگرام و ... نیز فیلتر می باشند.

فردای آن روز، یعنی روز چهارشنبه قرار بود که افتتاحیه نمایشگاه روزهای فرهنگی در محل آکادمی هنر صورت پذیرد. در ابتدای ورود به محل آکادمی آقای آخاد مراد نوایف رئیس آکادمی هنر ترکمنستان به استقبال هیات ایرانی آمد که پس از چند لحظه وزیر فرهنگ ترکمن ها نیز در مجلس حاضر شد. در این برنامه نیز پس از سخنرانی وزیر فرهنگ ترکمنستان، جناب آقای دکتر ابراهیمی صحبت نمود و سپس سفیر محترم نیز به ایراد سخنرانی پرداخت و در انتها با قیچی نمودن روبان افتتاحیه توسط وزیر فرهنگ ترکمنستان و آقای دکتر ابراهیمی رئیس محترم سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، نمایشگاه رسما کار خود را آغاز نمود. در محوطه آکادمی هنر جمعیت زیادی از افراد هنردوست ترکمنستان حضور  داشتند و با اشتیاق فراوان به دیدن تابلوهای خط، صنایع دستی، خراطی، خاتم کاری و میناکاری مشغول بودند، در انتهای راهرو نیز جشنواره غذای ایرانی در حال اجراء بود که به همراه وزیر فرهنگ و ریاست سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و  سفیر محترم جمهوری اسلامی ایران بر سر سفره ای نشسته و از غذاهای لذیذ ایرانی تهیه شده استفاده نمودیم. گروهی که زحمت آشپزی را بر دوش آنان بود از هموطنان عزیزمان از خطه خراسان شمالی بودند که والحق و الانصاف  بسیار هنرمندانه کار خود را انجام داده بودند.

بخش دوم: دیدار ها و ملاقات ها

در چند روز اقامت در عشق آباد دیدارهای بسیار خوبی نیز برنامه ریزی شده بود، عصر روز افتتاحیه نمایشگاه با خانم مایسا محمداوا معاون محترم رئیس جمهور در امور فرهنگی در محل کابینه دیدار و گفتگو نمودیم و پس از آن  دیدار با وزیر امور خارجه جمهوری ترکمنستان جناب آقای رشید مردوف در محل وزارت امور خارجه صورت پذیرفت. اعضای هیات ایرانی جناب آقای دکتر ابراهیمی رئیس محترم سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، جناب آقای دکتر ابوالقاسمی رایزن محترم فرهنگی کشور ترکمنستان و جناب آقای صالحی کارشناس محترم سفارت جمهوری اسلامی ایران بودند.

در ابتدای جلسه خانم مایسا از اجرای برنامه گروههای هنری اظهار رضایت نمود و نکته جالبتر اینکه بیان می داشتند که ریاست محترم جمهوری ترکمنستان از اجرای برنامه های ویژه کودکان که باعث شادی و نشاط کودکان ترکمنستان شده است بسیار خوشحال هستند و حتی اعلام نموده اند که کودکان هنرمند ایرانی بصورت ویژه در عشق آباد به گشت و گذار بپردازند، ایشان همچنین به آقای دکتر ابراهیمی پیشنهاد نمودند که در مدتی که در ترکمنستان حضور دارید در صورتی که متمایل به بازدید از هر مکانی هستید بفرمایید تا زمینه های دیدار و بازدید صورت پذیرد.  پس از این دیدار به سمت وزارت امور خارجه حرکت نمودیم تا به قرار ملاقات با وزیر محترم امور خارجه ترکمنستان جناب آقای رشید مردوف برسیم. جلسه با تعارفات مرسوم بین طرفین آغاز شد و هر دو طرف از برگزاری هفته فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در ترکمنستان اظهار رضایت داشتند  و از روسای جمهوری دو کشور بایت ایجاد چنین فضایی قدردانی نمودند. جناب آقای دکتر ابراهیمی  نیز در خصوص اساس گفتگو مطالبی را بیان نمودند و تاکید کردند که این گفتگو است که در دنیای امروز میتواند سوء تفاهمات را از بین ببرد و اگر گفتگویی صورت نگیرد مشکلات نیز حل نخواهند شد. ایشان همچنین کتاب سنن نسایی را نیز به معاون محترم رئیس جمهور و وزیر محترم خارجه کشور ترکمنستان اهدا نمود و اعلام آمادگی نمود که در خصوص این شخصیت آمادگی داریم تا برنامه های مشترک بصورت سمینار و یا کنفرانس ... اجراء نمائیم.  نسایی اهل شهر نساء ترکمنستان بوده و 1400 سال پیش زندگی نموده است و یکی از افراد  نزدیک به پیغمبر خاتم حضرت محمد (ص) بوده و کتاب ایشان یکی از معتبرترین کتابها در جهان اسلام است ، مزار ایشان در حال حاضر در مکه مکرمه بین صفا و مروه می باشد.

در ادامه جلسه که با وزیر امور خارجه برگزار شده بود ، ایشان نیز در خصوص پیشنهاد مذکور اظهار علاقه مندی نموده و مقرر شد در اولین فرصت در خصوص پیشنهاد مذکور بررسی های لازم صورت و نتیجه آن به طرف ایرانی اعلام گردد. فردای آن روز  هم ملاقات دیگری با وزیر علوم کشور ترکمنستان جناب آقای دکتر مرادف پورلی در محل وزارت علوم برگزار شد،  اعضای هیات ایرانی نیز همان نفرات قبل بودند. در این جلسه نیز گفتگوهای خوبی در خصوص کرسی های زبان و ادبیات فارسی و بحث اعزام دانشجو و استاد بین دو کشور مطرح شد.

در عصر روز پنج شنبه 15/11/94 نیز اختتامیه نمایشگاه برگزار شد در این برنامه گروههای هنری و موسیقی هر دو کشور  به اجرای موسیقی های فولکلور پرداختند و گروه اعزامی کودک از آذربایجان شرقی حاضران در سینمای ملی ترکمنستان را به وجد آورده بودند. سخنرانان این برنامه نیز به ترتیب وزیر محترم فرهنگ ترکمنستان، ریاست محترم سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و رایزن محترم فرهنگی کشورمان در ترکمنستان جناب آقای دکتر ابوالقاسمی بودند که همگی از حاضران و هنرمندان ایرانی و همچنین دولت ترکمنستان به جهت ایجاد زمینه های برگزاری این برنامه تقدیر و تشکر نمودند. همان شب نیز ضیافت شامی به افتخار  هنرمندان ایرانی و همچنین تقدیر و تشکر و خداحافظی از آنان در محل هتل اقامتگاه میهمانان به دعوت وزارت فرهنگ ترکمنستان تشکیل شد که فضای بسیار خاطره انگیزی را تداعی می نمود. و این پایان هفته فرهنگی جمهوری اسلامی در کشور ترکمنستان بود.

فردای آن روز یعنی جمعه 16/11/94 ما صبح زود قصد بازگشت به کشور عزیزمان ایران را داشتیم و 9 صبح هتل را به سمت مرز باجگیران ترک کردیم و ساعت 10 صبح به وقت ترکمنستان به مرز باجگیران رسیدیم ولی چون ساعت 1:30 دقیقه جلوتر از ایران بود به وقت ایران ساعت 8:30 صبح  بود. بعد از گذر از نقطه صفر مرزی وارد خاک سرزمینی شده و بعد از مهر ورود گذرنامه به سمت مشهد مقدس  حرکت نمودیم.

بدون شک توسعه روابط فرهنگي با جمهوری ترکمنستان مي‌تواند تأثيرات بسيار خوبي از نظر فرهنگي  بر روي دو كشور داشته باشد. توسعه مراودات فرهنگي و هنری و تبادل هيئت‌هاي علمي و دانشگاهی، برگزاری برنامه های مشترک با محوریت شخصیت های مشترک فرهنگی مانند مختوم قلی فراغی، ابوسعید ابوالخیر و ... و همچنین میرات فرهنگی مشترک و رفت و آمد انديشمندان دو كشور میتواند زمینه ساز جهشی بزرگ در مناسبات دو کشور باشد و قطعا این مسیر راه میتواند باعث ارتقای  مناسبات اقتصادی و سیاسی نیز گردد.

خوشبختانه با حضور سفیر محترم و لایق  جناب آقای دکتر احمدی و همچنین رایزن فرهنگی توانمندمان جناب اقای دکتر ابوالقاسمی در کشور ترکمنستان، انشاء الله به زودی شاهد روزهای پر رونق و پر رفت و آمد و تعاملاتی گسترده در تمامی زمینه ها با کشور دوست و همسایه، ترکمنستان خواهیم بود.