برای درک اهمیت پژوهش و علم مداری، امروز را مرور کنید!

اگر پوشش خبری جشنواره فیلم فجر یا جشنواره جام جم صداوسیما را که هر دو اخیرا انجام شده‌اند به یاد آوریم، به ملاکی برای قیاس دست خواهیم یافت و تازه برای مان ملموس خواهد شد که چرا یکی از مهم ترین رویدادهای علمی و پژوهش بنیان در کشورمان تا این اندازه مهجور و ناشناخته مانده است.

کد خبر: ۳۸۳۵۸۴

تاریخ: ۱۲ اسفند ۱۳۹۲ - ۰۱:۳۶

امروز برگزیده ترین نخبگان علمی کشور در سال اخیر انتخاب شدند؛ نخبگانی که افراد زیادی داعیه حمایت از ایشان را دارند و تا پای بحث فرار مغزها به میان می‌آید، کلی ایده و طرح برای جلوگیری از مهاجرت ایشان ارائه داده و حتی گاه زبان به انتقاد از بقیه باز می‌کنند اما در چنین روزهایی، نشانی از ایشان نمی‌توان یافت!

به گزارش «تابناک»، پیش از ظهر امروز آیین پایانی بیست و هفتمین جشنواره بین‌المللی خوارزمی با حضور رئیس جمهور، وزیر علوم، وزیر بهداشت و معاونت علمی و فناوری رئیس جمهور در سالن اجلاس سران برگزار شد و از طرح‌های رسیده به بخش داخلی در چهار حوزه «پژوهش بنیادی»، «پژوهش‌های کاربردی»، «توسعه‌ای» و «طرح برگزیده موفق در تولید ملی» هفده طرح و در بخش طرح‌های خارجی و ایرانیان مقیم خارج از کشور در دو بخش «پژوهش‌های بنیادی» و «پژوهش‌های کاربردی»، هفت طرح برگزیده شده و از ارائه دهندگان آنها تقدیر به عمل آمد.

اسامی طرح های منتخب و ارائه دهندگان آن به جشنواره بدین شرح است:

طرح‌های برگزیده در بخش داخلی

در پژوهش‌های بنیادی

رتبه اول

استاد مجید سمیعی

طرح برتر در پیشبرد مرزهای دانش در جراحی مغز و اعصاب در جهان و تلاش در ارتقای این دانش در ایران

رتبه دوم

سیدمجید محسنی ارمکی

طرح نانواسیلاتور میکروموج اسپینترونیکی با مواد ناهمسان گرد

فرشید رئیسی از دانشگاه صنعتی مالک اشتر

طرح دستیابی به فناوری دیود سالیتانی بر پایه پیوند جوزفسون

رتبه سوم

دکتر احمد شیخی از دانشگاه شیراز

طرح ماهیت ترمودینامیکی نیروی گرانش

کوروش وحدتی

طرح توسعه فناوری‌های نوین در تکثیر و پژوهش درختان گردو

در پژوهش‌های کاربردی

رتبه اول به هیچ طرحی اختصاص نیافت

رتبه دوم

محمدرضا پاکروان

طرح‌ طراحی و ساخت سیستم انتقال نوری STN

سازمان صنایع هوایی و شرکت صنایع هواپیما سازی ایران

طرح شبیه‌ساز کامل متحرک هواپیمای ایران 140

محمدصالحی ابرقویی

طرح مطالعه جامع بیماری جاروک لیموترش در جنوب ایران

رتبه سوم

محمدرضا آی

طراحی و ساخت سامانه پزشکی گاما برای جراحی غدد لنفاوی

سازمان صنایع دفاع، گروه مهمات سازی و متالورژی پژوهشکده علوم و فناوری مهام

طرح تدوین دانش فنی و راه‌اندازی خط تولید صنعتی پودر تنگستن

در پژوهش‌های توسعه‌ای

رتبه اول به هیچ طرحی اختصاص نیافت

رتبه دوم

نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران و سازمان تحقیقات و جهاد خودکفایی

طراحی و ساخت ناوشکن جماران

رتبه سوم

محمدمجید ابراهیمی

طرح‌های تولید واکسن زنده اینترمدییت بیماری بورس عفونی (گامبورو)

کوروش شفیعی

طرح تهیه ماده اولیه دارویی قرص نیتروگلیسیرین

امیرحسین بهروش

طرح روش نوین تولید مدل‌های مومی سبک در فرآیند ریخته‌گری دقیق پره توربین

شرکت صنایع الکترونیک ایران (صاایران) و صنایع الکترونیک شیراز (صاشیراز)

طرح موشک‌انداز ضدزره ذوالفقار

محمدعلی زارع طزرجانی

طرح طراحی و ساخت خط کامل تولید نخ

برگزیده موفق در تولید ملی

مسعود فرقدانی و مجتی توسلی نائینی

طرح کسب دانش فنی و راه‌اندازی خط تولید پیمانه‌گرهای با جابه‌جایی مثبت

طرح‌های برگزیده در بخش ایرانیان مقیم خارج از کشور

رتبه اول پژوهش‌های بنیادی

سیامک بهرام (ایرانی مقیم فرانسه

طرح ژن‌های سازگاری نسبی جدید در انسان (کشف تا کاربرد بالینی)

رتبه اول پژوهش‌های کاربردی

نادر باقرزاده (ایرانی مقیم آمریکا)

طرح تحلیل و طراحی معماری‌های کارآ با توان مصرفی پایین مبتنی بر شبکه‌بر تراشه

طرح‌‌های برگزیده در بخش خارجی

رتبه اول پژوهش‌های کاربردی

ریچارد کامپتون از انگلستان

طرح نانو الکترو شیمی

رتبه دوم پژوهش‌های بنیادی

اریک کلینپیتر از آلمان

طرح اثبات آنتی آروماتیسیته با اثر آنیزوتروپی در طیف HNMR

بن زانگ تانگ از چین

نشر القایی انباشتگی مولکولی

رتبه سوم پژوهش‌های بنیادی

دیوید ادوارز از استرالیا

طرح شناسایی ژنوم گیاهان زراعی

لازلو روسیوال از مجارستان

طرح مکانیزم جدید و منحصر به فرد تنظیم‌ GFR

این در حالی است که جشنواره این دوره نسبت به دوره های اخیر یک تفاوت آشکار داشت که چیزی نبود جز نگاه متفاوت برگزارکنندگان جشنواره به آن؛ نگاهی که البته فعلا در حد وعده تغییر کرده و در آینده آشکار خواهد شد که تا چه میزان جامه واقعیت خواهد پوشید.

بار دیگر برگزیدگی در جشنواره و نخبگی هم عرض توصیف شد

به عبارت بهتر، در حالی که بنیاد ملی نخبگان در سالهای اخیر به داوری جشنواره‌های مانند جشنواره بین المللی خوارزمی ایراد داشت و به بهانه تفاوت قائل شدن میان «برگزیدگی» و «نخبگی»، از ارائه تسهیلات نخبگی به برگزیدگان این جشنواره -که بر اساس آیین نامه بنیاد می‌بایست در صف نخبگان قرار گیرند،- طفره می‌رفت، در این دوره که نخستین دوره جشنواره در دولت یازدهم بود، دولت مردان عالی رتبه حاضر در سالن اجلاس سخنانی ایراد کردند که حکایت از توجه ویژه ایشان به این جشنواره بود.

شاخص ترین سخنان را در این ارتباط، دکتر روحانی، رئیس جمهور بیان کرد. او در جمع حاضران با تاکید بر اینکه امثال جشنواره خوارزمی نمادی از پیوند میان زنجیره دانش، پژوهش و فناوری هستند که هدف نهایی‌شان توسعه علمی کشور است، گفت: مقاله و تحقیق خوب و زیباست، اما گلی است که پشت شیشه می‌ماند و کسی از عطر آن استفاده نمی‌کند؛ مقاله باید تبدیل به محصول تجاری شود پس ما باید حلقه‌های مفقوده را ترمیم کنیم.

سخنان رئیس جمهور حکایت از دورنمای دولت برای بهره گیری از طرح های ارائه شده توسط نخبگان در جشنواره خوارزمی و امثال آن را داشت و پیرو آن، رئیس بنیاد نخبگان و معاون علمی و فناوری ریاست جمهوری هم سخنانی مشابه ایراد کرد که حکایت از تغییرات جدی در حمایتهای بنیاد نخبگان داشت و پس از او، نوبت وزیر علوم رسید تا از منظری دیگر وعده حمایت از نخبگان را داده و تاکید بر ایجاد سازمان متولی حقوق مالکیت فکری در کشور داشته باشد.

بدین ترتیب بار دیگر نگاه دولت مستقر به جشنواره حکایت از تطبیق شرایط برگزیدگان با شرایط نخبگی داشت تا این دورنما ترسیم شود که قرار است از ایده پژوهش گران بهره برداری صورت گیرد اما هنوز جای یک نگاه ویژه تر خالی به نظر می‌رسید.

سخنان رئیس جمهور و نکته‌ای کلیدی که مغفول مانده است

از این سخنان زیبا و امید بخش که بگذریم، نگاهی دقیق تر به جشنواره امروز، چند نکته قابل تامل و البته نگران کننده را مقابل دید ناظر بیرونی قرار می‌دهد؛ نخست آنکه رئیس جمهور در قسمتی از خطابه خود، با این مقدمه که «یک جمله می‌گویم، اما کسی تلقی توهین نکند»، افزود: «بیاییم در فضای گمنامی به فکر نام‌آوری ایران باشیم؛ نام‌آوری فرد هم خوب است، اما باید از خودمان بگذریم و به فکر ایران، وطن‌مان و ملت‌مان باشیم چون اگر ایران سرافراز شد همه ما سرافراز می‌شویم پس بگذاریم 77 میلیون نفر احساس سربلندی بیشتر در ایران عزیزمان بکنند.»

این جملات شاید در جامعه‌ای که حقوق مالکیت فکری در آن رعایت می‌شود و هزینه‌های پژوهش متولیان زیادی دارد، بسیار خوب و نیکو به نظر برسد اما پر واضح است که طرح آن در جامعه امروز ایرانی کمی ایده‌ال گرایانه به نظر می‌رسد؛ به ویژه آنکه رئیس جمهور تاکید دارد که می‌خواهیم به جمع 10 قدرت اقتصادی جهان بپیوندیم و به باور پروفسور سمیعی، یکی از برگزیدگان جشنواره امروز و از جمله سرشناس ترین حاضران امروز جشنواره، این مهم در گرو رسیدن به برتری علمی است؛ برتری‌ای که در سایه تلاش پژوهشگران حاصل می‌آید و حل مشکلات پیش روی ایشان، کمترین تلاش برای کمک به ایشان است.

جالب تر آنکه این جملات در حالی بیان می‌شوند که اصولا راهکاری برای خروج پژوهشگران از گمنامی وجود ندارد؛ نکته‌ای کلیدی که ظاهرا نادیده مانده و همین نکته مغفول مانده یکی از بزرگترین معضلاتی است که گریبان نخبگان را گرفته است.

بی توجهی به جشنواره؛ از رسانه ملی تا برگزار کنندگان!

کافی است اخبار امروز را مرور کنیم تا دریابیم که حتی به قدر معرفی درخور و شایسته محققان برتر این جشنواره مهم نیز تلاشی صورت نگرفته است؛ نه رسانه ملی به درستی به آن پرداخته و نه هیچ کدام از خبرگزاری‌هایی که بودجه های میلیاردی را صرف پوشش اخبار حوزه‌های مختلف می‌کنند.

بی توجهی زمانی آشکارتر می‌شود که پوشش خبری جشنواره فیلم فجر یا جشنواره جام جم صداوسیما را که هر دو اخیرا انجام شده‌اند به یاد آوریم تا به ملاکی برای قیاس دست یافت و به درکی ملموشس تر در این باره برسیم که چرا یکی از مهم ترین رویدادهای علمی و پژوهش بنیان در کشورمان تا این اندازه مهجور و ناشناخته مانده است.

اما همه این بی توجهی های رسانه‌ای هنوز در قیاس با بی توجهی برگزار کنندگان جشنواره به آن چیزی نیست. کافی است سری به سایت جشنواره بین المللی خوارزمی بزنید تا دریابید که هیچ جزئیاتی درباره جشنواره امروز در آن درج نشده است؛ نه اینکه چه کسانی برگزیده شده‌اند، نه زمان برگزاری آن چه روزی بوده، نه اشاره ای به چیستی جوایز برگزیدگان، نه ...؛ با چنین رویکردی که برگزارکنندگان جشنواره به آن دارند، آیا عجیب است که رسانه‌ها از پوشش اخبار جشنواره جا بمانند و مردم ندانند که نخبگانشان کیستند، چه کرده‌اند، چه نقشی در اعتلای جامعه می‌توانند داشته باشند و هزار ناگفته دیگر؟!