گسترده شدن سایه مرگ بر سر گونه‌های در خطر انقراض؛

کشته شدن یوز ایرانی توسط سگ‌های گله

دشمن طبیعی یوز، سگ گله و پلنگ است و افزون بر خطر تهاجم این حیوانات، ‌گاه چوپانان هم به محض رویارویى با این حیوان، با تصور احتمال حمله یوز به دام‌هایشان، به حیوان حمله می‌کنند، در حالی که یوز هرگز به دام‌های اهلی حمله نمی‌کند.

کد خبر: ۲۸۷۹۷۸

تاریخ: ۰۸ آذر ۱۳۹۱ - ۲۱:۴۸

پس از شنیدن اخبار تلخ کشته شدن چند پلنگ ایرانی در هفته‌های گذشته، این بار لاشه یوزپلنگی که راه گم کرده و پای از منطقه حفاظت شده بیرون گذاشته بود، پیدا می‌شود تا ثابت شود که سایه مرگ، دست از سر این گونه‌های در خطر انقراض بر‌نمی‌دارد.

به گزارش «تابناک»، در شرایطی که کار‌شناسان حیات وحش، چرای گله را به چند دلیل از موارد تهدید کننده حیات یوز ایرانی می‌دانند، به تازگی یک قلاده یوزپلنگ ماده‌ که نزدیک چهل کیلومتر از منطقه حفاظت شده توران (خارتوران) سمنان خارج شده بود با حمله سگ‌های گله مواجه شده و کشته می‌شود.

مهندس هومن جوکار، مدیر پروژه بین‌المللی حفاظت از یوزپلنگ آسیایی در گفت‌وگو با پایگاه خبری دیده‌بان محیط زیست و حیات وحش ایران، مرگ این یوزپلنگ در اثر حمله سگ‌های گله در استان سمنان را تأیید کرد.

البته شاید کشته شدن سریع‌ترین پستاندار زمین توسط سگ‌ عجیب به نظر برسد؛ اما جالب است بدانید دشمن طبیعی یوز، سگ گله و پلنگ است؛ برخلاف تصور بیشتر مردم، یوز‌ها حیوانات آرامی هستند و هرگز به دام‌های اهلی حمله نمی‌کنند، ولی ورود دام به زیستگاه این گونه «آسیب‌پذیر» ـ بر پایه سیاهه قرمز اتحادیه بین‌المللی حفاظت از محیط زیست (IUCN) ـ از تهدیدات اصلى زندگى به شمار می‌رود چراکه علاوه بر خطر تهاجم سگ گله،‌ گاه چوپانان هم به محض رویارویى با این حیوان، با تصور احتمال حمله یوز به دام‌هایشان، حیوان را مورد حمله قرار می‌دهند.

از سوی دیگر، با توجه به این که وجود آب در زیستگاه اصلی یوز که دشت‌های باز و تپه ماهورهای واقع در مناطق استپی و بیابانی است، یک موهبت بزرگ است، اشغال کردن آبشخور یا چشمه‌های منطقه توسط گله سبب می‌شود که یوز و طعمه‌هایش از این نعمت محروم شده و با مهاجرت طعمه‌های سم‌دار، زندگی یوز هم تحت تأثیر قرار می‌گیرد.

کشته شدن این یوزپلنگ در حالی تأیید می‌شود که بنا به قانون شکار و صید، جریمه شکار و کشتن هر یوزپلنگ بیست میلیون تومان در نظر گرفته شده، ولی هنوز مشخص نیست که آیا صاحبان سگ‌های گله‌ای که باعث تلف شدن این یوز شده‌اند، محکوم به پرداخت این جریمه‌ خواهند شد یا خیر؟!

منطقه حفاظت شده توران (در حوزه شهرستان شاهرود از استان سمنان) به عنوان یکی از ذخیره‌گاه‌های زیست کره به شمار می‌رود که دارای اکوسیستمی کویری بوده و مجموعه‌ای از تقریبا همه گونه‌های جانداران صحرایی ایران از جمله جیبر، آهو، قوچ و میش وحشی، کل و بز وحشی، کفتار، پلنگ، گرگ، یوزپلنگ را پناه می‌‌دهد و یکی از دو پناهگاه باقی مانده برای گور است.

گفتنی است، یوزپلنگ (ترکیبی از دو کلمه یوز و پلنگ؛ یوز در فارسی، بن مضارع یوزیدن بوده و «جستن، جهیدن، جستجو کردن» معنا می‌دهد) جانوری مهره‌دار از رده پستانداران، راسته گوشتخواران و خانواده گربه‌سانان است که البته برخی آن را نیمی گربه و نیمی سگ دانسته‌اند، به این دلیل که شباهت‌هایی به هر دو خانواده دارد. گونه یوز دارای دو زیرگونه آسیایی و آفریقایی بوده اما زیرگونه آسیایی آن، به یوزپلنگ ایرانی مشهور است، چرا که بر خلاف پراکندگی گسترده‌اش در زمان‌های گذشته در بخش‌های وسیعی از خاورمیانه و هند، امروزه تنها شمار محدودی از آن در کشورمان باقی مانده که در پنج نقطه (پناهگاه حیات وحش نابیندان طبس، پارک ملی توران سمنان، پارک ملی کویر، دره انجیر و بافق در یزد) تحت حفاظت قرار گرفته است.

این در حالی است که در دست نبودن آمار مستند از شمار یوزهای کشورمان، همواره به عنوان یکی از نقاط ضعف بزرگ در حفاظت از این گونه مطرح بوده و حدس و گمان‌های بسیاری پدید آورده است؛ از این رو دیدن چندباره این پستاندار در توران، مسئولان اداره محیط زیست استان سمنان را ترغیب کرد تا با نصب پنجاه تا شصت دوربین در نقاط گوناگون این پناهگاه در تابستان گذشته، برای نخستین بار به صورت گسترده و به روش علمی نسبت به برآورد جمعیت این گربه‌سان اقدام کند.

این تصاویر زیبا از یوز ایرانی، جبیر و دو گور ایرانی را محمد بهشتی زواره، در بازدیدی که نیمه تیر ماه سال 1389 از توران داشته، تهیه کرده است.