تعداد و اسامی شهدای عاشورا

حسین یاران خود را آماده نموده و نماز صبح را با آنان برگزار کرد؛ سی و دو سوار و چهل پیاده همراه او بود.

کد خبر: ۲۸۷۱۵۲

تاریخ: ۰۵ آذر ۱۳۹۱ - ۱۰:۱۲

خلاصه تحقیقی از پژوهشگر عاشورا،حجت الله جودکی که در خبرآنلاین منتشر شده است:

برای رسیدن به رقم دقیق شهدای قیام امام حسین (ع) باید چند نکته را در نظر گرفت؛ زیرا این ارقام در کتاب های تاریخی و مقاتل با یکدیگر متفاوت است. نخستین بار عدد 72 تن شهید را ابو مخنف لوط بن یحیی ازدی بکار برده که همو نخستین مقتل را هم نگاشته است. وی در بخشی از روایت شماره 66 می نویسد: حسین یاران خود را آماده نموده و نماز صبح را با آنان برگزار کرد؛ سی و دو سوار و چهل پیاده همراه او بود. او زهیر بن قین را فرمانده جناح راست و حبیب بن مظاهر را فرمانده جناح چپ یاران خود قرار داد و پرچم را بدست عباس بن علی داد. با جمع سی ودو سوار و چهل پیاده به رقم 72 نفر می رسیم2. ابو مخنف بعدا در روایت 112 چنین می نویسد: وقتی حسین بن علی (ع) کشته شد؛ سرهای کسانی از اهل بیت‘ شیعیان ویارانش را که همراه او کشته شدند به نزد عبیدالله بن زیاد بردند. قبیله کنده به سرپرستی قیس بن اشعث سیزده سر‘ قبیله هوازن به سرپرستی شمربن ذی الجوشن بیست سر‘ قبیله تمیم با هفده سر‘ قبیله بنی اسد با شش سر‘ قبیله مذحج با هفت سر و سایر افراد سپاه با هفت سر که جمعا هفتاد سر می شود3. به نظر می رسد مورخان بعدی رقم 72 برای شهدای کربلا را از روایت 66 ابو مخنف گرفته اند. یعنی آنان تعداد سپاه امام را ملاک رقم شهدای کربلا دانسته اند که البته درست نیست. زیرا از میان این 72 نفر سپاهی چند نفر جان بدر بردند. مثل ضحاک بن عبدالله مشرقی4 که در پایان جنگ با رخصت امام حسین از کربلا گریخت. یا عقبة بن سمعان غلام رباب دختر امرؤالقیس کلبی همسر امام حسین5 که پس از شهادت امام از صحنه درگیری فرار کرد و توسط سپاه دشمن اسیر شد. یا مرقع بن ثمامه اسدی6 که از یاران امام بود و در پایان جنگ برخی از اقوامش که در سپاه دشمن بودند، برایش امان نامه گرفتند و عبیدالله هم او را به زاره7 تبعید کرد یا غلام عبدالرحمن بن عبد ربه انصاری که در کربلا حضور داشت و راوی بعضی از روایات ابو مخنف می باشد. در مقابل؛ ابو مخنف اسامی افرادی را نقل می کند که در زمره جنگجویان سپاه امام حسین نبوده‘ ولی در جنگ شهید شده اند. مثل زن کلبی 8 ‘ علی اصغر9 ‘ نوجوانی از خاندان حسین10 و.. بنابراین باید پذیرفت که به احتمال قوی عدد شهدا همان هفتاد نفر بوده است. ابو مخنف در کتابش وقتی تعداد شهدا و قاتلان آنها را به اسم نام می برد‘ تعداد آنها حدود 53 نفر شهید می شود. اسامی این شهدا بر اساس حروف الفبائی و به همراه نام قاتلان ایشان و ذکر رقم روایت ابو مخنف و صفحه آن به قرار جدول ضمیمه می باشد. ابو مخنف در جابجای مقتل الحسین افرادی را بر می شمرد که در طول مسیر امام از مکه تا کوفه به وی پیوسته اند؛ اما در مقتل الحسین چگونگی شهادت ایشان بیان نشده است. در جدول پیوست جلوی نام ایشان علامت + گذاشته شده است. باید یاد آور شد که اسم مقاله "اسامی شهدای قیام امام حسین (ع)" نامیده شده تا فراگیر باشد. زیرا می دانیم در کوفه هم افرادی نظیر مسلم بن عقیل‘ هانی بن عروة‘ عبدالله بن بقطر‘ قیس بن مسهر‘ عبدالاعلی کلبی و عمارة بن صلخب بودند که قبل از واقعه کربلا شهید شدند و نیز عبدالله بن عفیف ازدی غامدی11 که بعد از واقعه کربلا و در هنگام حضور اسرا در کوفه و پس از اعتراض به سخنان ناروای عبیدالله بن زیاد دستگیر و به شهادت رسید. تعداد ایشان جمعا 7 نفر می شود. برخی با اتکا بر فهرست اسامی یاران مسلم در کوفه آنها را در جمع شهدا جا داده اند؛ در حالیکه تفاوت زیادی میان کسانی وجود دارد که در کوفه به مسلم پیوستند و سپس او را تنها گذاشتند با کسانی که در طول مسیر مکه تا کوفه به امام پیوستند و مرگ هم میان آنها و امام حسین فاصله نینداخت. متاسفانه در کتب مقاتل بعدی اسامی شهدای قیام امام حسین به درستی ضبط نشده و گاهی اسامی دیگری از سپاه عمر بن سعد در فهرست اسامی شهدا نقل شده است که نقد و بررسی آنها در این مقال نمی گنجد. اسامی شهدای کربلا که در ذیل می آید با استفاده از کتاب قیام جاوید‘ گردانیده مقتل الحسین ابی مخنف فراهم شده است.

اسامی شهدای قیام امام حسین (ع) به نقل از مقتل الحسین ابو مخنف به ترتیب الفبائی نام شهدا

شهدائی که قبل و اندکی بعد از شهادت امام حسین (ع) در کوفه و.. شهید شدند:

ردیف

نام شهید

نام قاتل

ص مقتل

شماره روایت

1

مسلم بن عقیل

ناشناس

36

24

2

هانی بن عروة

رشید غلام ترک عبیدالله بن زیاد

37

25

3

عبد الاعلی کلبی/ بعد از مسلم

ناشناس

38

25

4

عمارة بن صلخب/ بعد از مسلم

ناشناس

38

25

5

قیس بن مسهر صیداوی/ قبل از مسلم

ناشناس

48

37

6

عبدالله بن بقطر/ قبل از مسلم

عبدالملک بن عمیر لخمی

54

43

7

عبدالله بن عفیف ازدی غامدی/ بعد از امام حسین

ناشناس

122

105

ردیف

نام شهید

نام قاتل

ص مقتل

ش روایت

1.

ابابکر بن حسین بن علی

عبدالله بن عقبة الغنوی

113

93

2.

ابو ثمامه صائدی +

ناشناس

103

86

3.

ابوبکر بن حسن بن علی

عبدالله بن عقبة غنوی

130

112

4.

ابوبکر بن علی ( در شهادتش تردید وجود دارد)

ناشناس

130

112

5.

بریر بن حضیر همدانی

کعب بن جابر بن عمرو ازدی

91

78

6.

بشیر بن عمرو حضرمی +

ناشناس

107

88

7.

جابر بن حارث سلمانی

ناشناس

108

89

8.

جعفر بن عقیل بن ابی طالب

عبدالله بن عزرة خثعمی و در روایت 112 به دست بشر بن حوط همدانی

110

91

9.

جعفر بن علی

هانی بن ثبیت حضرمی

113

93

10.

حبیب بن مظاهر

مردی از بنی تمیم

100

85

11.

حر بن یزید

ناشناس

93

81

12.

حنظلة بن اسعد شبامی

ناشناس

104

86

13.

حنفی؛ احتمالا همان سعید بن عبدالله حنفی می باشد

ناشناس

103

86

14.

حوی غلام ابوذر غفاری +

ناشناس

76

65

15.

زن کلبی (ام وهب )

رستم غلام شمر بن ذی الجوشن

98

84

16.

زهیر بن قین

کثیر بن عبدالله شعبی و مهاجر بن اوس

103

86

17.

سعد غلام عمر بن خالد

ناشناس

108

89

18.

سعید بن عبدالله حنفی +

ناشناس

75

64

19.

سلیمان غلام حسین بن علی

سلیمان بن عوف حضرمی

131

112

20.

سوید بن عمرو بن ابی المطاع خثعمی ( آخرین شهید)

عروة بن بطار تغلبی و زید بن رقاد جنبی

109-117

90-100

21.

سیف بن الحارث بن سریع

ناشناس

104

86

22.

شوذب غلام عابس

ناشناس

106

86

23.

عابس بن ابی شبیب شاکری

ناشناس

106

87

24.

عباس بن علی

زید بن رقاد جنبی و حکیم بن طفیل سنبسی

130

112

25.

عبدالرحمن بن عزرة غفاری

ناشناس

104

86

26.

عبدالرحمن بن عقیل بن ابی طالب

عثمان بن خالد بن اسیر جهنی و بشر بن سوط همدانی قابضی

110

91

27.

عبدالله بن حسن بن علی

حرملة بن کاهن

130

112

28.

عبدالله بن حسین – کودک

فردی از قبیله بنی اسد

112

92

29.

عبدالله بن حسین بن علی فرزند رباب

هانی بن ثبیت حضرمی

130

112

30.

عبدالله بن عزرة غفاری

ناشناس

104

86

31.

عبدالله بن علی

هانی بن ثبیت حضرمی

113

93

32.

عبدالله بن عمیر کلبی ( دومین شهید )

هانی بن ثبیت حضرمی و بکیر بن حی تمیمی

88و 98

74و 84

33.

عبدالله بن مسلم بن عقیل

عمرو بن صبیح صدائی و یا اسید بن مالک حضرمی

110و 131

91و 112

34.

عبدالله بن یزید بن نبیط +

ناشناس

12

5

35.

عبیدالله بن یزید بن نبیط +

ناشناس

12

5

36.

عثمان بن علی

خولی بن یزید اصبحی

113

93

37.

علی اکبر بن حسین

مرة بن منقذ بن نعمان عبدی لیثی

109

90

38.

عمر بن خالد صیداوی

ناشناس

108

89

39.

عمرو بن قرظة بن کعب

ناشناس

92

80

40.

عون بن عبدالله بن جعفر

عبدالله بن قطبة طائی نبهانی

110

91

41.

قاسم بن حسن بن علی

سعد بن عمرو بن نفیل ازدی

112

92

42.

مالک بن عبد بن سریع

ناشناس

104

86

43.

مجمع بن عبدالله عائذی

ناشناس

108

89

44.

محمد بن ابی سعید بن عقیل

لقیط بن یاسر جهنی

131

112

45.

محمد بن عبدالله بن جعفر

عامر بن نهشل تیمی

110

91

46.

محمد بن علی

مردی از قبیله بنی ابان بن دارم

130

112

47.

مسلم بن عوسجه ( نخستین شهید )

مسلم بن عبدالله ضبابی و عبدالرحمن بن ابی خشکاره بجلی

94

83

48.

منجح غلام حسین بن علی

ناشناس

131

112

49.

نافع بن هلال جملی

شمر بن ذی الجوشن

103

86

50.

نوجوانی از خاندان حسین

بحر بن کعب بن عبیدالله از قبیله بنی تیم الله بن ثعلبة بن عکابه

114

94

51.

یزید بن زیاد ( ابو الشعثا )

ناشناس

107

89

52.

یزید بن نبیط +

ناشناس

12

5