عربستان چه خیالی در خلیج فارس دارد؟

در سال‌های اخیر، عربستان سعودی یکی از گسترده‌ترین برنامه‌های نوسازی نظامی در خاورمیانه را دنبال کرده است.

کد خبر: ۱۳۸۰۹۵۰

تاریخ: ۰۲ تير ۱۴۰۵ - ۱۰:۳۶

یه گزارش تابناک، اگرچه بخش عمده توجه‌ها به خرید جنگنده‌های پیشرفته، سامانه‌های پدافند هوایی و پهپاد‌ها معطوف بوده، اما در پشت صحنه، نیروی دریایی سلطنتی عربستان نیز در حال تجربه یک تحول بنیادین است؛ تحولی که هدف آن ارتقای توان رزمی، حفاظت از خطوط انرژی و تثبیت جایگاه این کشور به عنوان یک قدرت دریایی منطقه‌ای است.

ضرورت نوسازی ناوگان

عربستان با بیش از دو هزار کیلومتر خط ساحلی در امتداد خلیج فارس و دریای سرخ، امنیت دریایی را یکی از ارکان اصلی امنیت ملی خود می‌داند. وابستگی اقتصاد این کشور به صادرات نفت و عبور بخش قابل توجهی از تجارت جهانی از مسیر‌های دریایی منطقه، موجب شده ریاض سرمایه‌گذاری قابل توجهی برای توسعه توانمندی‌های دریایی خود انجام دهد.

افزایش تنش‌های منطقه‌ای، تهدیدات نامتقارن علیه کشتی‌رانی تجاری، حملات پهپادی و موشکی و همچنین رقابت فزاینده قدرت‌های منطقه‌ای، از مهم‌ترین عوامل تسریع برنامه نوسازی نیروی دریایی عربستان به شمار می‌روند.

برنامه «السروات»؛ ستون فقرات تحول دریایی

مهم‌ترین پروژه نوسازی دریایی عربستان در قالب برنامه «السروات» تعریف شده است. این برنامه با هدف جایگزینی شناور‌های قدیمی و تجهیز ناوگان به سامانه‌های مدرن رزمی، پدافندی و جنگ الکترونیک اجرا می‌شود.

در چارچوب این طرح، عربستان اقدام به خرید و ساخت ناوچه‌های چندمنظوره کلاس آوانته ۲۲۰۰ کرده است. این شناور‌ها که توسط صنایع کشتی‌سازی اسپانیا طراحی شده‌اند، به موشک‌های ضدکشتی، سامانه‌های پدافند هوایی، اژدر‌های ضدزیردریایی و تجهیزات پیشرفته فرماندهی و کنترل مجهز هستند.

کارشناسان نظامی معتقدند ورود این ناوچه‌ها توانایی نیروی دریایی عربستان را برای اجرای عملیات‌های طولانی‌مدت در دریای سرخ و خلیج فارس به شکل محسوسی افزایش خواهد داد. ما در ادامه بیشتر به السروات خواهیم پرداخت.

توسعه توان رزمی و دفاع هوایی دریایی

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های برنامه نوسازی عربستان، تمرکز بر ایجاد یک ناوگان چندلایه دفاعی است. شناور‌های جدید این کشور علاوه بر توانایی مقابله با اهداف سطحی، به سامانه‌های دفاع هوایی میان‌برد و نزدیک‌برد مجهز شده‌اند تا بتوانند در برابر موشک‌های ضدکشتی، پهپاد‌ها و تهدیدات هوایی مقاومت بیشتری داشته باشند.

این رویکرد بازتابی از تجربیات سال‌های اخیر در منطقه است؛ جایی که تهدید پهپاد‌ها و موشک‌های کروز به یکی از چالش‌های اصلی نیرو‌های دریایی تبدیل شده است.

بومی‌سازی صنایع دریایی

یکی از ابعاد مهم نوسازی ناوگان عربستان، انتقال فناوری و توسعه صنایع دفاعی داخلی است. دولت سعودی در چارچوب برنامه «چشم‌انداز ۲۰۳۰» تلاش می‌کند بخش قابل توجهی از نیاز‌های نظامی خود را در داخل کشور تأمین کند.

در همین راستا، شرکت صنایع نظامی عربستان سعودی (SAMI) در پروژه‌های دریایی مشارکت گسترده‌ای دارد و بخشی از فرآیند ساخت، نگهداری و یکپارچه‌سازی سامانه‌های رزمی شناور‌های جدید در داخل این کشور انجام می‌شود.

هدف نهایی ریاض افزایش سهم تولید داخلی در بخش دفاعی، کاهش وابستگی به تأمین‌کنندگان خارجی و ایجاد یک صنعت دریایی پیشرفته بومی است.

ناوگان آینده عربستان

برنامه‌های نوسازی عربستان تنها به ناوچه‌های جدید محدود نمی‌شود. توسعه ناوگان گشتی، ارتقای سامانه‌های مین‌روبی، افزایش توان جنگ ضدزیردریایی، به‌کارگیری شناور‌های بدون سرنشین و نوسازی زیرساخت‌های بندری و پایگاه‌های دریایی نیز در دستور کار قرار دارد.

همچنین سرمایه‌گذاری در سامانه‌های نظارت دریایی، شبکه‌های فرماندهی و کنترل و فناوری‌های نوین اطلاعاتی نشان می‌دهد عربستان به دنبال ایجاد یک نیروی دریایی شبکه‌محور و مدرن است که بتواند در محیط پیچیده امنیتی منطقه نقش مؤثرتری ایفا کند.

برنامه‌ی السروات و به آب‌اندازی ناوچه «المدینه»، گامی بلند در نوسازی نیروی دریایی سلطنتی

با آغاز ساخت سه ناوچه جدید کلاس آوانته ۲۲۰۰ در قالب فاز دوم برنامه «السروات»، ریاض به دنبال بومی‌سازی صنعت کشتی‌سازی نظامی و انتقال فناوری از اسپانیا است.

در اواخر خرداد ماه امسال نیروی دریایی سلطنتی عربستان سعودی در مراسمی رسمی، آب‌اندازی ناوچه «المدینه» را اعلام کرد؛ نخستین فروند از سه ناوچه کلاس آوانته ۲۲۰۰ که در قالب قرارداد جدید با شرکت اسپانیایی ناوانتیا ساخته می‌شوند. این رویداد نقطه عطفی در مسیر نوسازی ناوگان دریایی پادشاهی و گامی محوری در تحقق اهداف بومی‌سازی صنایع دفاعی در چارچوب چشم‌انداز ۲۰۳۰ به شمار می‌رود.

برنامه «السروات»؛ از فاز اول تا فاز دوم

برنامه «السروات» یکی از بزرگ‌ترین طرح‌های نوسازی نیروی دریایی در تاریخ عربستان سعودی محسوب می‌شود. در فاز نخست این برنامه، پنج ناوچه کلاس آوانته ۲۲۰۰ از اسپانیا تحویل گرفته شد. اینک با امضای قرارداد جدید میان وزارت دفاع عربستان و ناوانتیا، فاز دوم این برنامه با تمرکز بر بومی‌سازی و انتقال فناوری رسماً کلید خورده است.

سه ناوچه جدید، «المدینه»، «نیوم» و «العلا» نام خواهند گرفت. ناوانتیا مسئول تکمیل و تحویل اولین فروند در خاک اسپانیا است، در حالی که یکپارچه‌سازی سامانه‌های رزمی ناوچه‌های دوم و سوم در عربستان سعودی و با مشارکت شرکت SAMINavantia انجام خواهد شد.

مشخصات فنی و توانمندی‌های رزمی

ناوچه‌های کلاس آوانته ۲۲۰۰ شناور‌هایی چندمنظوره هستند که برای انجام مأموریت‌های گوناگون از جمله گشت‌زنی در منطقه انحصاری اقتصادی، نظارت بر ترافیک دریایی، عملیات جست‌و‌جو و نجات، و دفاع از دارایی‌های استراتژیک طراحی شده‌اند.

منظومه تسلیحاتی

این ناوچه‌ها مجهز به طیف گسترده‌ای از سلاح‌ها و سامانه‌های رزمی هستند:

• توپ ۷۶ میلی‌متری لئوناردو سوپر رپید برای نبرد سطح به سطح و پدافند هوایی

• توپ ضدهوایی ۳۵ میلی‌متری اورلیکن میلنیوم برای مقابله با تهدیدات نزدیک

• ۸ موشک ضدکشتی هارپون بلاک ۲ با برد بلند

• ۱۶ سلول پرتاب عمودی برای موشک‌های پدافندی ESSM

• دو پرتابگر سه‌لوله‌ای اژدر ۳۲۴ میلی‌متری برای مقابله با زیردریایی‌ها

• دو ایستگاه تسلیحاتی کنترل از راه دور

بومی‌سازی و انتقال فناوری؛ محور اصلی قرارداد

فراتر از تحویل شناورها، این قرارداد شامل بسته‌ای جامع برای توسعه توانمندی‌های بومی است. ناوانتیا متعهد شده حقوق مالکیت معنوی طرح آوانته ۲۲۰۰ را به سازمان GAMI منتقل کند تا پادشاهی بتواند در آینده این طرح را هم برای نیاز‌های داخلی و هم برای بازار‌های صادراتی بالقوه به‌کار گیرد. ساخت بلوک‌های ناوچه سوم نیز در خاک عربستان انجام خواهد شد.

آموزش بیش از ۱۰۰ مهندس سعودی، تأمین بسته پشتیبانی لجستیکی یکپارچه، و آموزش عملیاتی خدمه در پایگاه دریایی روتا در اسپانیا از دیگر تعهدات ناوانتیا در این قرارداد است.

چشم‌انداز استراتژیک

تحویل ناوچه‌های فاز دوم برنامه السروات تا سال ۲۰۲۸ برنامه‌ریزی شده است. این مجموعه در کنار پنج ناوچه فاز اول، یک ناوگان سطحی نسبتاً مدرن و همگن برای نیروی دریایی سلطنتی فراهم می‌آورد که توان عملیاتی آن را در خلیج فارس، دریای سرخ و اقیانوس هند به میزان قابل توجهی افزایش خواهد داد.

انتقال مالکیت معنوی طرح آوانته ۲۲۰۰ به عربستان سعودی، این کشور را در آستانه تبدیل شدن به یک صادرکننده بالقوه تجهیزات دریایی قرار می‌دهد؛ هدفی که با راهبرد کلان‌تر ریاض برای تبدیل شدن به قطب صنایع دفاعی منطقه همسویی کامل دارد.