تفاهم احتمالی با آمریکا توافق نهایی نیست

بقائی: مدیریت تنگه هرمز را همچنان ادامه می‌دهیم

سخنگوی وزارت امور خارجه گفت: جمهوری اسلامی ایران در مسیر مذاکرات و تحولات دیپلماتیک با نهایت دقت، احتیاط و بدبینی مبتنی بر تجربه حرکت می‌کند و هرگونه تفاهم احتمالی با آمریکا صرفاً چارچوبی برای ادامه گفت‌وگوها خواهد بود، نه توافق نهایی میان دو کشور.

کد خبر: ۱۳۷۸۹۰۳

تاریخ: ۲۳ خرداد ۱۴۰۵ - ۱۸:۱۲

به گزارش تابناک به نقل از ایسنا، اسماعیل بقایی شنبه ۲۳ خرداد در نشست هم‌اندیشی با فعالان رسانه‌ای استان همدان، در پاسخ به پرسشی درباره تنگه هرمز اظهار کرد: اقدام ایران برای مدیریت تردد ایمن در تنگه هرمز هم در راستای صیانت از منافع و امنیت ملی کشور است و هم در جهت تأمین خیر عمومی جامعه بین‌المللی. طبیعی است که جامعه بین‌المللی نیز از هر اقدامی که به تضمین ایمنی تردد در این آبراه راهبردی منجر شود استقبال خواهد کرد.

وی افزود: اصل موضوع این است که جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان دولت ساحلی، در همکاری با عمان، بتواند تدابیر لازم را برای مدیریت تردد در تنگه هرمز اتخاذ کند. اینکه در قبال خدمات ارائه‌شده چه سازوکارهایی تعریف شود، موضوعی فرعی است و اصل مسئله، حفظ امنیت و ایمنی این گذرگاه مهم بین‌المللی است.

بقایی در ادامه با اشاره به نقش رسانه‌ها در شرایط کنونی گفت: شما همکاران ما در پیشبرد اهداف سیاست خارجی، تبیین مواضع جمهوری اسلامی ایران و خنثی‌سازی جنگ ترکیبی و شناختی دشمن علیه ملت ایران هستید. در یک سال و نیم گذشته، رسانه صرفاً ابزار روایت نبوده، بلکه خود به عرصه‌ای از جنگ تبدیل شده است؛ جنگی که علیه جمهوری اسلامی ایران طراحی و اجرا شده و از این منظر، نقش رسانه‌ها در تبیین واقعیت‌ها، تشریح حوادث و ارائه روایت صحیح از مظلومیت و اقتدار ایران، نقشی بی‌بدیل است.

وی ادامه داد: انتشار دقیق و به‌موقع اخبار و اطلاعات مرتبط با سیاست خارجی اهمیت فراوانی دارد، اما در کنار آن، ارائه روایت اول و مبتنی بر واقعیت نیز بسیار مهم است. امروز با نوعی هرج و مرج رسانه‌ای و آشفتگی در روایت‌ها مواجه هستیم، زیرا بسیاری از گزارش‌ها و اخباری که از منابع غربی منتشر می‌شود، فاقد مبنا و مبتنی بر خبرسازی و جعل است. متأسفانه این مطالب بدون هیچ‌گونه راستی‌آزمایی یا بررسی، به سرعت ترجمه و بازنشر می‌شوند.

سخنگوی وزارت امور خارجه تصریح کرد: این وضعیت هم باعث ایجاد برداشت‌های نادرست در افکار عمومی می‌شود و هم می‌تواند به پیشبرد جنگ روانی دشمن کمک کند. از این رو ضروری است رسانه‌ها نقش دروازه‌بانی خبری را ایفا کنند. بسیاری از اخباری که از سوی برخی رسانه‌های خارجی منتشر می‌شود، با یک بررسی ساده مشخص خواهد شد که هیچ مبنای واقعی ندارد. در مقابل، استفاده از منابع رسمی و اطلاعات منتشرشده از سوی مراجع داخلی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

تمرکز اصلی بر خاتمه جنگ و تنش‌ها است

وی با اشاره به ارتباط مستمر وزارت امور خارجه با رسانه‌ها گفت: علاوه بر نشست هفتگی سخنگوی وزارت امور خارجه که هر دوشنبه برگزار می‌شود، تلاش کرده‌ایم از طریق تعامل مستمر با صداوسیما و سایر رسانه‌ها، تحولات حوزه سیاست خارجی را برای افکار عمومی تبیین کنیم و از همین جا نیز از دوستان رسانه‌ای استان همدان دعوت می‌کنم هر زمان که فرصت داشتند در این نشست‌ها حضور پیدا کنند.

بقایی در بخش دیگری از سخنان خود به روند مذاکرات و تفاهم احتمالی میان ایران و آمریکا اشاره کرد و گفت: اگر مبنای زمانی را از ۱۹ فروردین و آغاز روند میانجیگری پاکستان در نظر بگیریم، طی حدود دو ماه گذشته مسیر پر فراز و نشیبی را پشت سر گذاشته‌ایم. دلیل اصلی این فراز و نشیب‌ها نیز آن بوده که طرف آمریکایی از یک الگوی متعارف مذاکراتی پیروی نکرده و به‌طور مداوم مواضع خود را تغییر داده است. مقامات مختلف آمریکایی از طریق رسانه‌ها دیدگاه‌های متناقض و متفاوتی را مطرح کرده‌اند که همین مسئله هم کار میانجیگران را دشوار کرده و هم روند مذاکرات را طولانی‌تر ساخته است.

وی افزود: جمهوری اسلامی ایران حق دارد و بلکه وظیفه دارد که این روند دیپلماتیک را با بدبینی و احتیاط دنبال کند. تجربه یک سال و نیم گذشته در تعامل با طرف آمریکایی نشان داده است که نمی‌توان به وعده‌ها و مواضع اعلامی آنها با خوش‌بینی نگریست. طرف آمریکایی نه‌تنها در طول مذاکرات مرتکب اقدامات خصمانه علیه ملت ایران شده، بلکه پیش از آن نیز بارها در اجرای تعهدات خود بدعهدی کرده است. به همین دلیل هر گام در این مسیر با دقت، محاسبه و دوراندیشی فراوان برداشته می‌شود.

سخنگوی وزارت امور خارجه خاطرنشان کرد: موضوعات مورد مذاکره میان ایران و آمریکا بسیار پیچیده است، اما در مرحله فعلی تمرکز اصلی بر خاتمه جنگ و تنش‌ها بوده است. با توجه به تجربیات گذشته، تصمیم گرفته شد در این مرحله وارد جزئیات مسائل هسته‌ای نشویم و اولویت بر توقف جنگ در تمامی جبهه‌ها، از جمله لبنان، قرار گیرد.

تفاهم احتمالی میان ایران و آمریکا توافق نهایی محسوب نمی‌شود

وی تأکید کرد: تفاهم احتمالی میان ایران و آمریکا به هیچ عنوان توافق نهایی محسوب نمی‌شود. این تفاهم صرفاً چارچوبی کلی برای برخی موضوعات مورد اختلاف را مشخص می‌کند و هدف آن خاتمه جنگ و ایجاد بستر لازم برای ادامه گفت‌وگوهاست. در حوزه هسته‌ای نیز قرار است طی یک بازه زمانی ۶۰ روزه مذاکرات و گفت‌وگوهای تخصصی ادامه یابد، بنابراین در این مرحله بحثی درباره جزئیات مسائل هسته‌ای مطرح نیست.

بقایی اضافه کرد: موضوع رفع اقدامات خصمانه آمریکا علیه کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران، مسائل مرتبط با تنگه هرمز و برخی موضوعات دیگر از جمله مواردی است که در این مرحله مورد بحث قرار گرفته است. درباره زمان دقیق امضای تفاهم نیز نمی‌توان با قطعیت سخن گفت. این اتفاق فردا رخ نخواهد داد، اما احتمال وقوع آن در روزهای آینده وجود دارد. با این حال، با توجه به رفتار متزلزل طرف مقابل، در هرگونه اظهارنظر درباره آینده مذاکرات باید محتاط بود.

وی با اشاره به فعالیت‌های نمایندگی‌های جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور گفت: سفارتخانه‌های ایران در ماه‌های گذشته حضوری فعال در عرصه مقابله با جنگ رسانه‌ای و روانی علیه کشور داشته‌اند و عملکرد آنها در این زمینه قابل توجه بوده است. بدون تردید از تجربیات به‌دست‌آمده برای نهادینه‌سازی و ارتقای این روند استفاده خواهیم کرد.

سخنگوی وزارت امور خارجه درباره ضمانت اجرای تعهدات احتمالی طرف مقابل نیز اظهار کرد: ما به‌خوبی می‌دانیم که طرف مقابل سابقه مناسبی در اجرای تعهدات خود ندارد، از این رو سازوکارهای لازم برای مواجهه با بدعهدی احتمالی پیش‌بینی شده است. تعهدات به‌گونه‌ای تنظیم خواهد شد که در هر مرحله، اگر طرف مقابل از اجرای تعهدات خود سر باز زند، جمهوری اسلامی ایران نیز بتواند اقدامات متقابل انجام دهد.

دیدگاه‌های مختلف درباره مذاکرات باید شنیده شود

وی ادامه داد: در روابط بین‌الملل مهم‌ترین ضمانت، قدرت کشورهاست. ملت ایران در دفاع از منافع، عزت و استقلال خود مصمم است و در ماه‌های گذشته نیز درس فراموش‌نشدنی به دشمنان داد. تجربه این دوران سرمایه‌ای ارزشمند برای تأمین منافع ملی در عرصه دیپلماسی خواهد بود.

بقایی در پاسخ به سوال ایسنا درباره دیدگاه‌های مختلف نسبت به مذاکرات نیز گفت: ما جامعه‌ای پویا داریم و طبیعی است که در خصوص مسائل سیاست خارجی دیدگاه‌های متفاوتی وجود داشته باشد. مادامی که این اختلاف دیدگاه‌ها به تفرقه و شکاف در جامعه منجر نشود، می‌تواند به تصمیم‌گیری بهتر کمک کند. همه دیدگاه‌ها باید شنیده شود تا تصمیم‌گیران با اشراف بیشتری نسبت به مسائل عمل کنند.

وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به روابط ایران با کشورهای منطقه اظهار کرد: جمهوری اسلامی ایران هیچ‌گاه معتقد نبوده که با همسایگان خود مشکلی دارد. ما با هیچ‌یک از کشورهای منطقه دشمنی نداریم و همسایگان برای ما محترم هستند. آنچه در ماه‌های اخیر رخ داد، نتیجه تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی و همچنین کوتاهی برخی کشورها در جلوگیری از استفاده متجاوزان از قلمرو و امکانات خود علیه ایران بود.

بقایی افزود: براساس اصول مسلم حقوق بین‌الملل، هیچ کشوری حق ندارد اجازه دهد از خاک، آب یا فضای آن برای حمله به کشور دیگری استفاده شود. جمهوری اسلامی ایران پیش از وقوع جنگ نیز بارها نسبت به این موضوع هشدار داده بود. با این حال، همزمان با اقدامات دفاعی، همواره کشورهای منطقه را به همکاری برای شکل‌گیری امنیت جمعی مبتنی بر اعتماد متقابل دعوت کرده‌ایم و همچنان بر همین سیاست تأکید داریم.

تنها راه ایجاد امنیت در منطقه پایان حضور نظامی بیگانگان است

وی گفت: معتقدیم تنها راه ایجاد امنیت پایدار در منطقه، پایان حضور نظامی بیگانگان و حرکت کشورهای منطقه به سمت سازوکارهای امنیتی مشترک و بومی است.

سخنگوی وزارت امور خارجه همچنین با اشاره به برخی ادعاهای مطرح‌شده از سوی مقامات آمریکایی، اظهار کرد: مقامات آمریکایی به‌راحتی مواضع خود را تغییر می‌دهند و اظهارات متناقض مطرح می‌کنند. این موارد بخشی از جنگ روانی آنهاست و نباید مبنای تحلیل قرار گیرد. روند مذاکرات کاملاً روشن است، تیم مذاکره‌کننده مشخص است و میانجی‌ها نیز نقش روشنی دارند.

وی با انتقاد از بازنشر برخی اخبار تأییدنشده در رسانه‌ها گفت: در موارد متعددی شاهد بوده‌ایم که رسانه‌های داخلی نخستین منتشرکننده یک خبر بوده‌اند، اما همان خبر زمانی مورد توجه قرار گرفته که با روایت یک رسانه غربی بازنشر شده است. این رویکرد نیازمند بازنگری است و رسانه‌ها باید بیش از گذشته به منابع رسمی داخلی توجه کنند.

بقایی درباره پیگیری جنایت‌های صورت‌گرفته علیه مردم ایران، از جمله حوادث میناب، گفت: نخستین وظیفه ما مستندسازی دقیق این جنایت‌هاست تا برای هرگونه اقدام حقوقی در آینده مورد استفاده قرار گیرد. البته تجربه نشان داده است که بسیاری از نهادهای بین‌المللی در عمل آن‌گونه که باید در مسیر اجرای عدالت حرکت نمی‌کنند. نمونه آن نیز نحوه مواجهه با جنایت‌های صورت‌گرفته در غزه است.

وی افزود: با وجود این، جمهوری اسلامی ایران از هیچ فرصتی برای ثبت و پیگیری این جنایت‌ها چشم‌پوشی نخواهد کرد. برگزاری نشست‌های تخصصی، اعزام خبرنگاران خارجی، مستندسازی مستمر و استفاده از ظرفیت‌های مختلف بین‌المللی بخشی از اقداماتی است که در این زمینه انجام شده است.

آزادسازی دارایی‌های ملت ایران بخش جدایی‌ناپذیر هرگونه تفاهم خواهد بود

بقایی درباره لبنان نیز اظهار کرد: در چارچوب تفاهم‌های صورت‌گرفته، موضوع لبنان به‌عنوان بخشی از روند خاتمه جنگ مورد توجه قرار گرفته و تلاش شده است که آتش‌بس در لبنان نیز در چارچوب توافقات لحاظ شود. البته با توجه به سابقه بدعهدی طرف مقابل، چالش‌های متعددی در این مسیر وجود خواهد داشت.

وی درباره دارایی‌های مسدودشده ایران نیز گفت: آزادسازی دارایی‌های ملت ایران بخش جدایی‌ناپذیر هرگونه تفاهم خواهد بود و جمهوری اسلامی ایران مصمم است دسترسی کامل به این منابع را فراهم کند. سازوکارهای لازم نیز برای تحقق این هدف پیش‌بینی شده است.

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به ایسنا درباره مواضع برخی نمایندگان مجلس درباره مذاکرات، با اشاره به تعامل دولت و مجلس شورای اسلامی، گفت: در دو سال گذشته ارتباط بسیار خوبی میان وزارت امور خارجه و مجلس، به‌ویژه کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی، برقرار بوده و آخرین تحولات به‌صورت مستمر برای نمایندگان تشریح شده است.

وی همچنین با اشاره به عملکرد دستگاه دیپلماسی، اظهار کرد: وزارت امور خارجه باید خود را در تراز ملت ایران و مدافعان وطن ببیند. همان‌گونه که نیروهای مسلح با شجاعت از کشور دفاع کردند، دستگاه دیپلماسی نیز وظیفه دارد در عرصه بین‌المللی از منافع ملی و حقوق ملت ایران دفاع کند. هماهنگی میان میدان و دیپلماسی در این دوره کم‌نظیر بوده و این همکاری نقش مهمی در عبور کشور از شرایط دشوار داشته است.

بقایی در ادامه با اشاره به دفتر نمایندگی وزارت امور خارجه در همدان گفت: وزیر امور خارجه نگاه ویژه‌ای به این دفتر دارد و امیدواریم فعالیت‌های آن منشأ برکات و دستاوردهای ماندگاری برای استان همدان باشد. وزارت امور خارجه نیز از تقویت این دفتر و ایفای هرچه بهتر وظایف آن حمایت خواهد کرد.