آیا آیت‌الله اسحاق فیاض مرجعی غیرسیاسی بود؟

در پی توصیف آیت‌الله محمد اسحاق فیاض به‌عنوان «مرجعی غیرسیاسی»، برخی صاحب‌نظران و پژوهشگران حوزوی این برداشت را با آثار علمی و دیدگاه‌های فقهی وی ناسازگار دانسته‌اند.

کد خبر: ۱۳۷۸۲۱۲

تاریخ: ۲۰ خرداد ۱۴۰۵ - ۱۱:۵۶

به گزارش تابناک به نقل از فارس؛ توصیف آیت‌الله محمد اسحاق فیاض به عنوان «مرجعی غیرسیاسی» از سوی سید محمدعلی ابطحی با واکنش‌هایی همراه شده است. منتقدان این دیدگاه معتقدند چنین تعبیری با مبانی فکری، آثار علمی و مواضع این مرجع فقید شیعه سازگاری ندارد و تصویری نادرست از شخصیت علمی و اجتماعی وی ارائه می‌کند.

به باور آنان، تلاش برای غیرسیاسی جلوه‌دادن آیت‌الله فیاض یا ناشی از ناآگاهی نسبت به اندیشه‌ها و مشی فکری این فقیه برجسته است و یا در راستای پررنگ‌کردن روایت «غیرسیاسی بودن» حوزه علمیه نجف و مرجعیت شیعه در این شهر تاریخی صورت می‌گیرد.

آیت‌الله فیاض اگرچه در دوران حاکمیت حزب بعث عراق و فضای شدید اختناق سیاسی، همانند بسیاری از عالمان نجف از فعالیت سیاسی مستقیم و آشکار پرهیز داشت، اما این مسئله به معنای بی‌تفاوتی وی نسبت به مسائل سیاسی و اجتماعی نبود. آثار علمی، درس‌ها و دیدگاه‌های فقهی او نشان می‌دهد که موضوعاتی همچون حکومت، دولت، نقش مرجعیت و اداره جامعه اسلامی از دغدغه‌های فکری وی به شمار می‌رفته است.

در همین زمینه، کتاب «الأنموذج فی الحکومة الإسلامیة» از مهم‌ترین آثار آیت‌الله فیاض درباره حکومت اسلامی و مسائل سیاسی محسوب می‌شود؛ اثری که دیدگاه‌های وی درباره ساختار حکومت و جایگاه دین در عرصه عمومی را تبیین می‌کند.

این مرجع عالیقدر جهان تشیع در کتاب «الأنموذج فی الحکومة الإسلامیة» به‌صراحت از اهمیت تشکیل حکومت اسلامی سخن می‌راند و به بیانی علمی جایگاه فقیه واجدالشرایط را در امتداد حکومت اسلامی برای پیاده‌سازی احکام اسلامی می‌داند. آیا از این بیان معظم له نمیتوان سیاسی بودن این مرجع را فهمید.

همچنین ملاقات‌های ایشان باشخصیت‌های مطرح سیاسی ایرانی و عراقی در سالیان متمادی و بیان مباحث روز از جمله مواردی هست که واقف بودن این مرجع عالیقدر به مسائل روز را تبیین می‌کند.

از این‌رو، اگر بپذیریم که دیدگاه‌ها و باور‌های فکری افراد را می‌توان از آثار علمی، تألیفات و نوشته‌های آنان استخراج و شناسایی کرد، در این صورت باتوجه‌به تصریحات آیت‌الله فیاض درباره ولایت‌فقیه، حکومت اسلامی، ضرورت تشکیل دولت دینی و اختیارات حاکم شرع، نمی‌توان ایشان را فقیهی غیرسیاسی دانست.

برعکس، این مبانی و دیدگاه‌ها نشان می‌دهد که وی برای دین، نقشی فراتر از عرصه فردی قائل بوده و به حضور و کارکرد آن در حوزه حکومت و اداره جامعه باور داشته است؛ امری که به‌روشنی از سیاسی بودن اندیشه این مرجع عالی‌قدر حکایت دارد.