تجلیل از بانوی پیشگام در توسعه علم ژنتیک ایران

آیین نکوداشت مقام علمی و فرهنگی الهه الهی استاد برجسته ژنتیک و زیست‌شناسی دانشگاه تهران، با حضور و سخنرانی جمعی از استادان دانشگاه همراه با رونمایی از کتاب زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی این بانوی دانشمند در تالار اجتماعات شهید مطهری (ره) انجمن آثار و مفاخر فرهنگی برگزار شد.

کد خبر: ۱۳۷۶۴۵۷

تاریخ: ۱۲ خرداد ۱۴۰۵ - ۱۵:۴۲

به گزارش تابناک به نقل از ایرنا؛ رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی روز دوشنبه ۱۱ خردادماه ۱۴۰۵ طی سخنانی در این آیین با اشاره به ضرورت توجه بیشتر به نقش زنان دانشمند در عرصه‌های علمی کشور، گفت: این مراسم به پاس سال‌ها تلاش علمی و پژوهشی بانویی فرهیخته و دانشمندی برجسته برگزار شده است که عمر خود را صرف اعتلای دانش و گسترش مرز‌های علم کرده است.

محمود شالویی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به جایگاه علم ژنتیک و زیست‌شناسی مولکولی در جهان امروز اظهار کرد: پژوهش‌های دکتر الهی در یکی از مهم‌ترین حوزه‌های علوم انسانی و زیستی انجام شده است؛ حوزه‌ای که شناخت دقیق‌تر انسان و جهان پیرامون را ممکن می‌سازد و نقش مؤثری در بهبود کیفیت زندگی بشر دارد.

شالویی ادامه داد: جامعه برای پیشرفت نیازمند شناخت خود و جهان اطراف خویش است و دانشمندان با پژوهش‌های خود این مسیر را هموار می‌کنند. از این رو، تلاش‌های علمی افرادی، چون دکتر الهه الهی تنها دستاوردی فردی نیست، بلکه سرمایه‌ای ارزشمند برای جامعه علمی و آینده کشور به شمار می‌آید.

رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در پایان با قدردانی از خدمات علمی این استاد برجسته، ابراز امیدواری کرد که معرفی و تکریم چنین چهره‌هایی بتواند الهام‌بخش نسل جوان و زمینه‌ساز گسترش فرهنگ علم‌ورزی در کشور باشد.

الهی صدای دانشجو را می‌شنید

بهمن زینلی؛ رییس دانشکده زیست‌شناسی دانشگاه تهران دیگر سخنران این آیین بود. او طی سخنانی اظهار کرد: دکتر الهی همواره دغدغه ارتقای کیفیت آموزش و پژوهش را در دانشکده زیست‌شناسی داشته‌اند و بسیاری از برنامه‌هایی که امروز در این دانشکده جریان دارد، ریشه در نگاه آینده‌نگر و مدیریتی ایشان دارد.

وی با بیان اینکه یکی از مهم‌ترین اولویت‌های دکتر الهی توجه به دانشجویان و کیفیت آموزش بود، افزود: در دوران مدیریت ایشان، علاوه بر نظام‌های معمول ارزیابی آموزشی، از دانشجویان برتر رشته‌های مختلف نیز به‌صورت مکتوب درباره کیفیت آموزش، امکانات و تجربه دوران تحصیل نظرخواهی می‌شد. این بازخورد‌ها با دقت بررسی و مبنای تصمیم‌گیری برای بهبود فرآیند‌های آموزشی قرار می‌گرفت و نشان‌دهنده اهمیت ویژه‌ای بود که ایشان برای شنیدن صدای دانشجویان قائل بودند.

زینلی ادامه داد: در حوزه پژوهش نیز دکتر الهی نقش مؤثری در شکل‌گیری کارگروه‌های علمی و توسعه فعالیت‌های پژوهشی گروهی داشتند. هدف از این اقدام، تقویت فرهنگ کار تیمی و فراهم کردن زمینه اجرای طرح‌های ملی و بین‌رشته‌ای بود؛ رویکردی که آثار آن همچنان در دانشکده قابل مشاهده است.

وی با اشاره به اهتمام ویژه این استاد برجسته به توسعه زیرساخت‌های پژوهشی اظهار کرد: یکی از ماندگارترین اقدامات ایشان، تقویت آزمایشگاه مرکزی دانشکده بود. با پیگیری‌های مستمر و همچنین جلب مشارکت خیرین، تجهیزات ارزشمندی برای این مجموعه فراهم شد که امروز در خدمت دانشجویان، پژوهشگران و اعضای هیئت علمی جوان قرار دارد.

رئیس دانشکده زیست‌شناسی دانشگاه تهران در بخش دیگری از سخنان خود به ویژگی‌های شخصیتی دکتر الهی اشاره کرد و گفت: پشتکار، نظم و احساس مسئولیت ایشان همواره برای همکاران الهام‌بخش است. هنوز به یاد دارم که در روز‌های طولانی و فشرده کاری، دکتر الهی با وجود مشغله فراوان، همواره با انبوهی از کتاب‌ها و یادداشت‌های علمی در دانشکده حضور داشتند و با جدیت مسائل آموزشی و پژوهشی را پیگیری می‌کردند.

وی در پایان خاطرنشان کرد: ارتباط دکتر الهی با دانشکده پس از پایان مسئولیت‌های اجرایی نیز قطع نشده و ایشان همچنان با دلسوزی و حساسیت، روند فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی را دنبال می‌کنند و با راهنمایی‌ها و توصیه‌های خود، همراه و پشتیبان نسل جدید مدیران و استادان دانشکده هستند.

فروتنی، بخشندگی و روحیه معلمی

در ادامه مراسم، فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت با اشاره به سابقه همکاری خود با الهه الهی در برگزاری المپیاد‌های علمی، گفت: دکتر الهی از جمله شخصیت‌هایی هستند که علاوه بر جایگاه ممتاز علمی، در عرصه مدیریت علمی نیز نقشی مؤثر و الهام‌بخش ایفا کرده‌اند و حضور ایشان در رویداد‌های علمی همواره با دقت، مسئولیت‌پذیری و توجه به جزئیات همراه بوده است.

وی با اشاره به میزبانی ایران از المپیاد جهانی زیست‌شناسی در سال ۲۰۱۸ افزود: در آن مقطع کشور با شرایط ویژه‌ای روبه‌رو بود و نگرانی‌هایی درباره برگزاری این رویداد بین‌المللی وجود داشت، اما تلاش و همراهی اعضای کمیته علمی، به‌ویژه دکتر الهی، موجب شد این رویداد با موفقیت برگزار شود؛ به‌گونه‌ای که از سوی داوران بین‌المللی به عنوان یکی از بهترین دوره‌های برگزاری المپیاد جهانی زیست‌شناسی مورد تقدیر قرار گرفت.

مهاجرانی با تأکید بر ضرورت توجه بیشتر به ظرفیت‌های علمی زنان اظهار کرد: جامعه علمی کشور از حضور زنان توانمند و دانشمند بهره‌مند است، اما در بسیاری از عرصه‌های مدیریتی هنوز فرصت‌های کافی برای ظهور و بروز این توانمندی‌ها فراهم نشده است. معرفی و تجلیل از چهره‌هایی مانند دکتر الهی می‌تواند الگویی ارزشمند برای نسل جوان، به‌ویژه دختران علاقه‌مند به علم و پژوهش باشد.

وی ادامه داد: برگزاری چنین مراسمی بیش از آنکه برای شخصیت‌های علمی ضرورت داشته باشد، برای آینده کشور اهمیت دارد؛ زیرا به دختران جوان این پیام را منتقل می‌کند که جامعه تلاش‌های علمی آنان را می‌بیند و برای آن ارزش قائل است.

سخنگوی دولت همچنین با اشاره به ویژگی‌های اخلاقی دکتر الهی گفت: فروتنی، بخشندگی، روحیه معلمی و اهتمام به رشد نسل‌های بعدی از برجسته‌ترین خصوصیات ایشان است. بسیاری از خدمات علمی و آموزشی این استاد فرهیخته بدون چشمداشت و صرفاً از سر احساس مسئولیت نسبت به علم و آینده کشور انجام شده است.

وی در پایان خاطرنشان کرد: دکتر الهی از جمله دانشمندانی هستند که علم را با اخلاق، مسئولیت اجتماعی و تربیت نسل آینده درآمیخته‌اند و همین ویژگی‌ها موجب شده است که نام و جایگاه ایشان فراتر از دستاورد‌های علمی، در ذهن و خاطره شاگردان و همکارانشان ماندگار شود.

نمونه‌ای کم‌نظیر از یک معلم واقعی

کلثوم اینانلو؛ عضو هیئت علمی دانشگاه تهران نیز در این مراسم اظهار کرد: دکتر الهی نمونه‌ای کم‌نظیر از یک معلم واقعی هستند؛ معلمی که فعالیت علمی و آموزشی را نه به عنوان شغل، بلکه به مثابه رسالتی انسانی و مبتنی بر عشق و مسئولیت اجتماعی دنبال کرده است.

وی با اشاره به نقش اثرگذار استادان در تربیت نسل‌های آینده افزود: استمرار فعالیت آموزشی در شرایط دشوار امروز بدون عشق به علم و دانشجویان ممکن نیست. دکتر الهی همواره با همین نگاه، منافع جمعی و آینده دانشکده زیست‌شناسی را بر ملاحظات شخصی ترجیح داده‌اند و همین ویژگی موجب شده است که دهه‌ها در مسیر آموزش و پرورش دانشجویان با انگیزه و تعهد گام بردارند.

اینانلو با بیان اینکه آوازه علمی دکتر الهی فراتر از دانشگاه به سراسر ایران گسترش یافته است، اظهار کرد: آنچه بیش از هر چیز در شخصیت ایشان جلوه دارد، عشق عمیق به ایران و دغدغه پیشرفت علمی کشور است. بسیاری از اقدامات و مسئولیت‌هایی که ایشان در طول سال‌های فعالیت خود پذیرفته‌اند، از همین احساس تعلق و مسئولیت نسبت به آینده علم در کشور سرچشمه گرفته است.

وی با اشاره به همکاری نزدیک خود با دکتر الهی در دوران مدیریت دانشکده زیست‌شناسی گفت: یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های ایشان ارتقای کیفیت هیئت علمی بود. دکتر الهی همواره بر شناسایی، جذب و حمایت از نخبگان علمی تأکید داشتند و معتقد بودند توسعه واقعی دانشگاه از مسیر جذب استادان توانمند و جوان می‌گذرد. بسیاری از سازوکار‌های فعلی جذب اعضای هیئت علمی در دانشکده، حاصل نگاه دقیق و آینده‌نگر ایشان است.

عضو هیئت علمی دانشگاه تهران تأکید کرد: توجه به آموزش، دریافت مستمر بازخورد دانشجویان، توسعه فعالیت‌های پژوهشی گروهی، حمایت از طرح‌های ملی و همچنین تقویت زیرساخت‌های آزمایشگاهی از محور‌هایی است که دکتر الهی با جدیت دنبال کرده‌اند و بر آن تأکید دارند.

حضور موثر الهی در آموزش و پژوهش

سخنران پایانی این نشست نیز مهدی صادقی عضو هیئت علمی پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست‌فناوری بود. او گفت: آشنایی با دکتر الهی یکی از نقاط عطف زندگی علمی من بود و تأثیری عمیق بر مسیر حرفه‌ای و فکری بسیاری از دانشجویان و پژوهشگران حوزه زیست‌شناسی در ایران گذاشت.

وی با مروری بر فضای علمی دانشگاه‌ها در دهه ۱۳۶۰ افزود: در آن سال‌ها زیست‌شناسی ایران در آستانه ورود به تحولات بنیادینی قرار داشت که در جهان با رشد زیست‌شناسی مولکولی و فناوری‌های نوین ژنتیک شکل گرفته بود. در چنین شرایطی گروهی از دانش‌آموختگان بازگشته از دانشگاه‌های معتبر جهان، جریان تازه‌ای را به فضای علمی کشور وارد کردند، اما در میان آنان دکتر الهی نقشی فراتر از یک انتقال‌دهنده دانش داشتند و برای بسیاری از دانشجویان به یک جریان اثرگذار و الهام‌بخش تبدیل شدند.

صادقی اظهار کرد: آنچه دکتر الهی را متمایز می‌کرد، تنها دانش عمیق و به‌روز ایشان نبود، بلکه شور و اشتیاقی بود که در آموزش و پژوهش موج می‌زد. دانشجویان در کلاس‌های درس نه فقط مفاهیم علمی، بلکه انگیزه، امید و شیوه اندیشیدن علمی را از ایشان می‌آموختند و همین ویژگی سبب شد نسل بزرگی از زیست‌شناسان کشور تحت تأثیر مستقیم یا غیرمستقیم آموزه‌های ایشان قرار گیرند.

وی ادامه داد: کمتر استادی را می‌توان یافت که طی چندین دهه، همزمان در دو عرصه آموزش و پژوهش در بالاترین سطح اثرگذار باقی مانده باشد. دکتر الهی در کنار فعالیت‌های پژوهشی ارزشمند، همواره به تربیت دانشجویان و انتقال روش علمی اهمیت داده‌اند و بیش از نتایج پژوهش، شیوه پژوهش کردن و تفکر علمی را به شاگردان خود آموخته‌اند.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست‌فناوری با تأکید بر ویژگی‌های شخصیتی این استاد برجسته گفت: عشق به علم، عشق به انسان و عشق به ایران، سه مؤلفه اصلی شخصیت دکتر الهی است. فعالیت‌های علمی و آموزشی ایشان همواره با احساس مسئولیت نسبت به جامعه و آینده کشور همراه بوده و همین نگاه موجب شده است که تأثیرگذاری ایشان به یک حوزه یا یک نسل محدود نماند.

وی در پایان خاطرنشان کرد: تاریخ علم و فرهنگ ایران با تلاش زنانی و مردانی ماندگار شده است که با دانش، خرد و ازخودگذشتگی مسیر پیشرفت را هموار کرده‌اند. دکتر الهه الهی نیز بی‌تردید از جمله چهره‌هایی هستند که با نقش‌آفرینی مؤثر در آموزش، پژوهش و توسعه علم، جایگاهی ماندگار در حافظه علمی کشور به دست آورده‌اند.

در پایان این آیین، الهه الهی با ابراز قدردانی از برگزارکنندگان مراسم، از تلاش‌های انجمن آثار و مفاخر فرهنگی برای پاسداشت چهره‌های علمی و فرهنگی کشور تقدیر و بر اهمیت تداوم چنین برنامه‌هایی در معرفی الگو‌های علمی به نسل جوان تأکید کرد.

وی همچنین از استادان، پژوهشگران، دانشجویان و همکاران خود که در این مراسم حضور یافته بودند سپاسگزاری کرد و در سخنانی صمیمانه، به بیان خاطراتی از سال‌های تدریس، پژوهش و فعالیت دانشگاهی خود پرداخت که با استقبال حاضران همراه شد.

در ادامه این مراسم، از کتاب «زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی الهه الهی» که به همت انجمن آثار و مفاخر فرهنگی تدوین و از سوی انتشارات انجمن منتشر شده است، رونمایی و لوح سپاس و نشان زرین انجمن به پاس سال‌ها خدمات علمی، آموزشی و پژوهشی به وی اهدا شد.

دانشگاه تهران نیز با اهدای هدیه و تقدیرنامه‌ای ویژه، از تلاش‌ها و دستاورد‌های این استاد برجسته در عرصه آموزش عالی و توسعه دانش زیست‌شناسی و ژنتیک تجلیل کرد.