هشدار‌ها به جایی نمی‌رسد؛

برق‌دزدی زیر گوش توانیر!/شبکه برق‌رسانی، قربانی متخلفان آشنا!؟

اگرچه مدیرعامل شرکت توانیر درباره برخورد بدون اغماض با هرگونه استفاده غیرقانونی از برق هشدار داد، اما سال‌هاست شاهد تداوم برق‌دزدی هستیم و هشدار‌ها به جایی نمی‌رسد.

کد خبر: ۱۳۷۶۲۶۹

تاریخ: ۱۱ خرداد ۱۴۰۵ - ۱۱:۵۵

محمد اله‌داد در حاشیه برگزاری دومین مانور سراسری مدیریت هوشمند تلفات انرژی برق با اشاره به اینکه مقابله با برق‌دزدی صرفاً یک اقدام انضباطی نیست، بلکه ضرورتی برای صیانت از حقوق عمومی، جلوگیری از تحمیل هزینه به مشترکان قانون‌مدار و حفظ پایداری شبکه است، اظهار داشت: انشعابات غیرمجاز، استفاده از ماینرها، دستکاری کنتورها و برداشت همزمان غیرقانونی آب و برق، از عوامل اصلی تهدیدکننده پایداری شبکه هستند.

به گزارش سرویس انرژی تابناک، هر سال با نزدیک شدن به فصل گرما، صنعت برق از طرح‌های جدید، مانورهای سراسری و برخورد با متخلفان سخن می‌گوید؛ اما آنچه در عمل مشاهده می‌شود، تداوم خاموشی‌ها، ناترازی برق و کشف مداوم انشعابات غیرمجاز و مزارع استخراج رمزارز است. حالا مدیرعامل توانیر در تازه‌ترین اظهارات خود از ابعاد قابل تأمل این تخلفات پرده برداشته؛ اظهاراتی که بیش از آنکه نشان‌دهنده موفقیت در کنترل شبکه باشد، پرسش‌هایی جدی درباره میزان نظارت و کارآمدی سازوکارهای موجود ایجاد می‌کند.

مدیرعامل توانیر اعلام کرده انشعابات غیرمجاز، ماینرهای غیرقانونی، دستکاری کنتورها و حتی برداشت همزمان غیرمجاز آب و برق، از عوامل اصلی تهدیدکننده پایداری شبکه هستند. اما سؤال اینجاست؛ اگر این تهدیدها تا این اندازه برای شبکه شناخته‌شده‌اند، چرا هنوز به مرحله ریشه‌کن شدن نرسیده‌اند؟‍!

اعتراف به تخلف!

بخش مهمی از سخنان مدیرعامل توانیر به تخلفاتی اختصاص دارد که ظاهراً نه به تازگی، بلکه در طول سال‌های گذشته در حال وقوع بوده‌اند. او می‌گوید برخی مشترکان برق خریداری‌شده را خارج از چارچوب مجوزها مصرف می‌کنند و حتی از برق یارانه‌ای بخش کشاورزی و صنعتی برای استخراج رمزارز استفاده می‌شود.

این اظهارات در واقع تأییدکننده موضوعی است که سال‌ها از سوی کارشناسان مطرح می‌شود؛ اینکه بخشی از برق یارانه‌ای کشور نه در مسیر تولید و اشتغال، بلکه در فعالیت‌های سودآور و غیرمجاز مصرف می‌شود؛ آن هم در شرایطی که دولت میلیاردها تومان یارانه انرژی پرداخت می‌کند و همزمان از کمبود برق سخن می‌گوید.

دستکاری ها همچنان ادامه دارد!

یکی از محورهای اصلی برنامه‌های توانیر در سال‌های اخیر، توسعه کنتورهای هوشمند بوده است. با این حال مدیرعامل این شرکت اعلام کرده که حدود ۲۴۰ هزار کنتور هوشمند در بخش کشاورزی نصب شده اما گزارش‌هایی از دستکاری تجهیزات اندازه‌گیری و مدارهای فرمان هوشمند دریافت شده است. این اعتراف، یک سؤال مهم را پیش می‌کشد؛ اگر حتی تجهیزات هوشمند نیز به راحتی دور زده می‌شوند، آیا زیرساخت‌های نظارتی متناسب با حجم تخلفات توسعه یافته‌اند یا صرفاً هزینه‌های سنگینی برای تجهیزاتی پرداخت شده که هنوز در برابر متخلفان آسیب‌پذیر هستند؟

۲۰۰ ترانس غیرمجاز؛ چگونه از چشم ناظران پنهان مانده‌اند؟

اله‌داد از شناسایی حدود ۲۰۰ دستگاه ترانس غیرمجاز در بخش کشاورزی خبر داده است. عددی که به خودی خود قابل تأمل است. نصب و بهره‌برداری از ترانسفورماتور، اقدامی نیست که در سکوت و بدون جلب توجه انجام شود. بنابراین کشف چنین حجمی از تجهیزات غیرمجاز، این پرسش را مطرح می‌کند که این تأسیسات تا چه مدت فعال بوده‌اند و چگونه در طول این سال‌ها از دید نهادهای مسئول دور مانده‌اند؟

از سوی دیگر، مدیرعامل توانیر تأکید می‌کند این ترانس‌ها علاوه بر مصرف غیرمجاز برق، زمینه برداشت غیرقانونی آب‌های زیرزمینی را نیز فراهم کرده‌اند؛ موضوعی که خسارت آن تنها محدود به صنعت برق نیست و منابع آبی کشور را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.

رد پای فساد در صنعت برق؟

شاید مهم‌ترین بخش سخنان مدیرعامل توانیر، هشدار درباره احتمال دخالت برخی کارکنان صنعت برق در ایجاد یا پشتیبانی از انشعابات غیرمجاز باشد. اله‌داد صراحتاً اعلام کرده در صورت اثبات نقش کارکنان در ایجاد، وصل یا حمایت از این انشعابات، برخورد قانونی با آنها صورت خواهد گرفت.

این جمله اگرچه در قالب هشدار بیان شده، اما در واقع یک واقعیت نگران‌کننده را یادآوری می‌کند؛ اینکه بخشی از تخلفات گسترده در حوزه برق ممکن است بدون همکاری یا چشم‌پوشی برخی عوامل داخلی امکان تداوم نداشته باشد. موضوعی که در صورت صحت، می‌تواند توضیح دهد چرا با وجود ده‌ها طرح نظارتی، همچنان اخبار کشف انشعابات غیرمجاز و مزارع رمزارز به تیتر ثابت صنعت برق تبدیل شده است.

هشدارهای تکراری یا اقدام مؤثر؟

مدیرعامل توانیر این بار از ابطال دائمی انشعاب، جمع‌آوری تجهیزات، جریمه، پیگیری قضایی و حتی لغو مجوزهای مرتبط سخن گفته است. اما افکار عمومی پیش از هر چیز منتظر پاسخ به یک سؤال ساده است؛ چرا این برخوردهای قاطع پس از سال‌ها تکرار تخلف همچنان در قالب هشدار مطرح می‌شوند؟

واقعیت آن است که امروز مشکل صنعت برق تنها کمبود تولید نیست؛ بخشی از بحران به ضعف در کنترل مصرف‌های غیرمجاز، هدررفت انرژی و نظارت ناکافی بازمی‌گردد. اظهارات اخیر مدیرعامل توانیر نیز ناخواسته نشان می‌دهد دامنه این تخلفات آن‌قدر گسترده شده که دیگر نمی‌توان آن را به چند متخلف محدود نسبت داد.

اکنون باید دید مانور جدید توانیر سرنوشت متفاوتی نسبت به طرح‌های گذشته خواهد داشت یا چند ماه دیگر نیز مسئولان صنعت برق بار دیگر از کشف ماینرهای غیرمجاز، ترانس‌های مخفی و کنتورهای دستکاری‌شده خبر خواهند داد؛ اخباری که سال‌هاست تکرار می‌شوند اما هنوز پایانی برای آنها دیده نمی‌شود.