مسیرهای فوتبال ایران برای معرفی تیم‌های آسیایی/ تصمیم فدراسیون وتو می‌شود؟

تعطیلی ناگهانی لیگ برتر فوتبال ایران پس از آغاز جنگ و ادامه‌دار شدن بلاتکلیفی مسابقات، حالا فدراسیون فوتبال را در یکی از پیچیده‌ترین تصمیم‌های سال‌های اخیر قرار داده است.

کد خبر: ۱۳۷۵۱۱۷

تاریخ: ۰۵ خرداد ۱۴۰۵ - ۱۴:۰۴

انتخاب سه نماینده ایران برای حضور در رقابت‌های آسیایی، تصمیمی است که هنوز نهایی نشده، اما این روزها یک جنگ رسانه‌ای میان باشگاه‌های مدعی، به‌ویژه استقلال و پرسپولیس، به راه انداخته و همچنان ادامه دارد.

به گزارش سرویس ورزشی تابناک، لیگ برتر فوتبال ایران از هفته بیست‌وسوم و از تاریخ ۹ اسفند ۱۴۰۳ و با شروع جنگ میان ایران با اتحاد آمریکایی-اسرائیلی متوقف شد و ادامه مسابقات نیز با توجه به شرایط جنگی و مشکلات زیرساختی در هاله‌ای از ابهام قرار گرفت. حالا در شرایطی که کنفدراسیون فوتبال آسیا منتظر معرفی نمایندگان ایران برای فصل آینده مسابقات آسیایی است، فدراسیون فوتبال باید تصمیم بگیرد که سهمیه‌ها بر چه اساسی توزیع خواهد شد؛ تصمیمی که می‌تواند تبعات حقوقی، رسانه‌ای و حتی سیاسی داشته باشد.

در چنین شرایطی، سناریو‌های مختلفی برای تعیین تیم‌های آسیایی قابل طرح است؛ از تثبیت جدول فعلی گرفته که رویکرد فعلی فدراسیون است تا میانگین امتیازات، امتیازدهی تاریخی و حتی استفاده از عملکرد چند فصل اخیر. موضوعی که باعث شده هر باشگاهی از زاویه‌ای متفاوت، خود را مستحق حضور در آسیا بداند.

البته چالش امروز فوتبال ایران، چالش عجیبی نیست و چند سال پیش تمام دنیا با چنین موضوعی مواجه شد. در دوره کرونا که تمامی مسابقات فوتبال را تعطیل کرد، فدراسیون و برگزار کنندگان لیگ‌های مختلف در تمام دنیا هر کدام با فرمولی به تعیین قهرمان یا اختصاص سهمیه لیگ‌های قاره‌ای پرداختند. مدل‌ها در آلمان، انگلیس، بلژیک، هلند، اسپانیا، کره‌جنوبی، ژاپن و... هر کدام به شکلی متفاوت بود و هیچ دستورالعمل مشخصی وجود نداشت. البته که نمی‌توان بی دلیل و بدون منطق هم در خصوص پایان یک فصل فوتبالی تصمیم‌گیری کرد و در این زمینه فیفا نیز راهکار‌هایی برای تورنمنت‌های لغو شده ارائه کرده است. در این بین و برای پایان چالش موجود در فوتبال ایران چند مدل مختلف برای تعیین تیم‌های واجد شرایط برای حضور در آسیا در نظر گرفته شده که شباهت زیادی هم به پرونده‌های مشابه در دوران کرونا و لیگ‌های نیمه‌تمام جهان دارد.

یکی از مهم‌ترین سناریوها، استفاده از «میانگین وزنی سه فصل اخیر» است؛ روشی که به فصل جاری وزن بیشتری می‌دهد، اما عملکرد گذشته تیم‌ها را هم در نظر می‌گیرد. طبق این مدل، تراکتور با میانگین ۵۲.۱۵ امتیاز در صدر قرار می‌گیرد و پس از آن سپاهان با ۴۹.۹۵، پرسپولیس با ۴۹.۹۰، استقلال با ۴۳.۷۵ و گل‌گهر با ۳۹.۸۵ بیشترین امتیاز را می‌گیرند. در این روش، وزن لیگ بیست‌وپنجم ۴۵ درصد، لیگ بیست‌وچهارم ۳۵ درصد و لیگ بیست‌وسوم ۲۰ درصد در نظر گرفته شده؛ مدلی که در دوره کرونا برای تعیین سهمیه‌های آسیا و حضور در جام جهانی فوتبال ساحلی هم مدنظر AFC قرار گرفت که از قضا رئیس کمیته فوتسال و فوتبال ساحلی هم مهدی تاج بود که از چنین روشی تبعیت کرد.

مدل دیگر در این بین «امتیازدهی تاریخی» است که بر اساس افتخارات سه فصل اخیر در نظر گرفته می‌شود؛ سناریویی که بیش از هر چیز به نفع تیم‌های پرافتخار تمام می‌شود. در این مدل، قهرمانی لیگ ۱۰۰ امتیاز، نایب‌قهرمانی ۹۰ امتیاز و قهرمانی جام حذفی ۸۰ امتیاز دارد. نتیجه این محاسبات جالب توجه است؛ سپاهان با ۳۴۰ امتیاز در صدر قرار می‌گیرد، استقلال با ۲۷۰ امتیاز دوم می‌شود و تراکتور با ۲۵۰ امتیاز در جایگاه سوم قرار می‌گیرد؛ پرسپولیس و گل‌گهر هم به ترتیب با ۱۸۰ و ۱۳۰ امتیاز چهارم و پنجم می‌شوند.

البته مدل‌های دیگری را هم می‌توان مدنظر قرار داد. تکمیل فصل با برنامه فشرده می‌توانست یکی از راهکارها باشد که فدراسیون ترجیح داد این اقدام را انجام ندهد و فرصت برگزاری فشرده لیگ را به تیم ملی داد تا آماده حضور در جام جهانی ۲۰۲۶ شود. برگزاری لیگ پس از جام جهانی هم تغییری در وضعیت تیم‌های آسیایی ایجاد نمی‌کند، چراکه AFC تا ۱۰ خردادماه به فدراسیون فوتبال فرصت داده تا نمایندگانش را برای حضور در آسیا معرفی کند.

حفظ جدول فعلی، تعیین قهرمان با همین وضعیت هم راهکاری است که در دوره کرونا در بلژیک اتفاق افتاد. اما در آنجا قوانین و ضوابطی در نظر گرفته شده بود که می‌توان به آن اشاره کرد. برگزاری حداقل ۷۵ درصد مسابقات و حداقل اختلاف ۸ امتیازی صدرنشین با تیم دوم که هم اکنون در لیگ ایران چنین شرایطی وجود ندارد.

یکی از پیشنهادهایی که مورد قبول هم واقع نشد، تعیین تیم قهرمان و سهمیه بندی با برگزاری تورنمنتی با حضور تیم‌های بالای جدول بود که به طور مثال ۶ یا ۸ تیم بالای جدول که مدعی قهرمانی و کسب سهمیه هستند، در یک تورنمنت شرکت کنند و بر اساس نتیجه‌گیری در این تورنمنت جایگاه آنها مشخص شود. استقلال یکی از مخالفان این طرح بود، چراکه معتقد است بازی‌های سخت خود را انجام داده و پرسپولیس از موافقان این طرح که معتقد است با استقلال و تراکتور بازی مستقیم دارد و می‌تواند با ادامه لیگ هم شرایطش را در جدول تغییر دهد و از جایگاه ششم بالاتر برود.

مسیر دیگر اما شرایطی است که فدراسیون فوتبال همانند لیگ هلند در دوره کرونا، قهرمانی را برای لیگ بیست‌وپنجم معرفی نکند که وقفه‌ای هم در شروع فصل جدید رقم نخورد. با توجه به ایجاد شرایط فورس ماژور این اتفاق از نظر مالی به سود باشگاه‌هاست که می‌توانند قرارداد بازیکنان و کادرفنی خود را تا زمان برگزاری لیگ پرداخت کنند و به نوعی صرفه‌جویی هم کرده باشند. در چنین شرایطی سهمیه‌های آسیایی هم براساس جایگاه فعلی تعیین می‌شود.

همین تفاوت مدل‌ها باعث شده دعوای رسانه‌ای میان باشگاه‌ها شدت بگیرد. در این میان تراکتور و سپاهان تقریباً در اکثر مدل‌ها جایگاه مطمئن‌تری دارند، اما ممکن است در اجرای یک مدل استقلال و در اجرای مدل دیگری پرسپولیس موفق به کسب سهمیه آسیای نشود که همین موضوع به دعوای میان دو باشگاه تبدیل شده است. البته باتوجه به اینکه سپاهان بنا به اعلام کمیته صدور مجوز حرفه‌ای موفق به دریافت مجوز نشده و این موضوع را مدیرعامل این باشگاه هم تأیید کرده است که به دلیل جنگ صورت‌های مالی را به موقع ارسال نکرده‌اند، هر دو باشگاه استقلال و پرسپولیس می‌توانند به همراه تراکتور سهمیه آسیایی را کسب کنند.

با این حال فدراسیون فوتبال تصمیم گرفته راحت‌ترین و بی دردسرترین مسیر را برای انتخاب نمایندگان فوتبال ایران در آسیا انتخاب کند، آن هم در شرایطی که براساس قوانین و ضوابط اجرای شده قبلی نه ۷۵ درصد مسابقات به طور کامل برگزار شده و نه اختلاف امتیاز میان تیم‌های مورد بحث، ۸ امتیاز است. تصمیم فدراسیون البته نمی‌تواند پایان کار هم باشد و ممکن است با شکایت باشگاه‌های معترض به نهادهای بین‌المللی از جمله CAS تصمیم فدراسیون فوتبال وتو شود و AFC هم در آن صورت مجبور به تبعیت از رأی صادره از سوی دادگاه بین‌المللی ورزش خواهد بود.

اختلاف در خروجی مدل‌ها، حالا تصمیم فدراسیون فوتبال را به یک میدان مین تبدیل کرده است؛ تصمیمی که هر طرف آن می‌تواند اعتراض، شکایت و موج رسانه‌ای تازه‌ای به دنبال داشته باشد. مخصوصاً در شرایطی که هنوز تکلیف ادامه یا لغو رسمی فصل هم به‌طور کامل مشخص نشده و AFC منتظر معرفی نمایندگان ایران است.