شوک چین؛ شایعه ای برای از دست رفتن فرصت‌های غرب

مدتی است که برخی رسانه‌های غربی با دامن زدن مکرر به روایت موسوم به شوک چین، عمداً سعی دارند مشارکت مبتنی بر نقاط قوت چین در بازارهای جهانی را یک تهدید فرضی برای سایر اقتصادها نشان دهند.

کد خبر: ۱۳۷۴۲۱۷

تاریخ: ۰۱ خرداد ۱۴۰۵ - ۱۲:۵۴

این لفاظی‌های مداوم تنها می‌تواند ناشی از اضطراب غرب باشد که نمونه آن مقاله روز سه‌شنبه گاردین و ادعای این رسانه درباره مواجه بودن غرب با یک "شوک چین" جدید است. این مقاله با بزرگنمایی درباره وابستگی غرب به قطعات تولید چین، مدعی شده که غرب با "تهدید از بین رفتن کارخانه‌ها، از دست رفتن مشاغل و قرار گرفتن تحت استعمار صنعتی پکن مواجه است".

این روایت یک‌جانبه علاوه بر تفسیر اشتباه منطق اساسی حاکم بر تقسیم کار جهانی، ارزش‌های مثبت زنجیره‌های تأمین چین در چرخه اقتصاد جهانی را نیز نادیده می‌گیرد و در اصل، با هموار کردن راه برای حمایت‌گرایی تجاری، باعث سد شدن روند جهانی شدن اقتصاد می‌شود.

تمام لفاظی‌های مربوط به شوک چین اساساً یک الگوی دقیق و واضح از پیش‌بینی ناشی از اضطراب را نشان می‌دهند. در چنین روایت‌هابی، برتری‌هایی که شرکت‌های چینی از طریق رقابت عادلانه در بازار جهانی به دست آورده‌اند، به صورت یک "تهدید" نشان داده می‌شود. روایت «شوک چین» عمداً این واقعیت اساسی را نادیده می‌گیرد که ادغام عمیق زنجیره‌های صنعتی نتیجه انتخاب‌های مستقل شرکت‌ها بر اساس هزینه، کیفیت و کارایی در جریان جهانی شدن و به جای دستورالعمل‌های سیاسی، محصول قوانین بازار است.

مزیت رقابتی چین ثمره تعهد بلندمدت به توسعه اقتصاد واقعی و ایجاد یک اکوسیستم صنعتی کامل و نوآوری مداوم در فناوری است. شرکت‌های چینی از طریق تولید محصولات قابل اعتماد، عرضه مقرون به صرفه و فناوری‌های به‌ روز شده باعث شده‌اند که حضورشان در بازار جهانی به رسمیت شناخته شود و از این طریق بتوانند پاسخگوی نیازهای واقعی مصرف‌کنندگان و توسعه صنعتی در سراسر جهان باشند. این فرایند به جای آنکه ناشی از «خودخوری» یا کانیبالیزاسیون صنعتی باشد، یک مورد کلاسیک از بهره‌گیری از مزایای مکمل در جهت دست یافتن به سود متقابل است.

با نگاهی به تاریخچه طولانی توسعه اقتصادی در جهان می‌توان دید که بازار همیشه درگیر یک رقابت پویا بوده است. هیچ کشوری نمی‌تواند برای همیشه برتری بلامنازع خود را حفظ کند و هر کشوری با روند زمانه سازگار می‌شوند، به قوانین بازار احترام می‌گذارند، از فرصت‌های تحول فناوری و صنعتی استفاده می‌کنند، زنجیره‌های تأمین خود را بهبود می‌بخشند و نوآوری را تقویت می‌کنند، به برتری دست خواهند یافت. برعکس، کشورهایی که به منافع شخصی خود چسبیده‌اند، از رقابت خارجی می‌ترسند و سعی می‌کنند کشورهای دیگر را از طریق موانع تجاری، کمپین‌های بدنام‌سازی یا تحریم‌های یک‌جانبه مهار کنند، تنها فرصت‌های خود برای متحول شدن را از دست می‌دهند و در عین حال مشکلات صنعتی خود را عمیق‌تر می‌کنند.

جهان در حال تغییرات عمیق است و نه تنها چین، بلکه بسیاری از بازارهای نوظهور و کشورهای در حال توسعه در حال تسریع صنعتی شدن و مدرنیزاسیون خود هستند که باعث متعادل‌تر شدن چشم‌انداز اقتصادی جهان می‌شود. ظهور کشورهای در حال توسعه و عادلانه‌تر شدن توزیع‌ فرصت‌های توسعه، سنگ بنای ثبات و رفاه جهانی و در خدمت منافع مشترک همه بشریت است.

با این حال، برخی از کشورهای توسعه‌یافته با ناامیدی و ناراحتی نسبت به این روند واکنش نشان داده‌اند، چرا که اقتصادهای نوظهور، از جمله چین، با دست یافتن به سطوح بالاتر در زمینه فناوری‌های پیشرفته، به سرعت توان رقابت صنعتی خود را افزایش می‌دهند. این گروه از کشورهای توسعه‌یافته، کاهش رقابت‌پذیری و عدم شتاب رشد خود را به شوک چین نسبت می‌دهند و از آن برای منحرف کردن توجه از مشکلات داخلی خود استفاده می‌کنند.

زنجیره تأمین چین در اقتصاد جهانی بیش از آنکه تنها به حمل و نقل کالا محدود باشد، نقش یک تثبیت‌کننده حیاتی برای تولید جهانی و محرک اصلی کاهش هزینه و توزیع نوآوری است.

تولیدات چین با مقیاس عظیم خود و بهره‌گیری از سیستم‌های پشتیبانی بالغ و تکرار مداوم نوآوری در زمینه فناوری، به طور مؤثر هزینه‌های تولید جهانی را کاهش داده و به کشورهای مختلف و به ویژه کشورهای در حال توسعه کمک کرده است تا به محصولات و خدماتی دسترسی پیدا کنند که زمانی برای آنان دور از دسترس به نظر می‌رسید. در طول چند سال گذشته، کارخانه‌های بی‌شماری در سراسر جهان با کمک انعطاف‌پذیری و قابل اعتماد بودن زنجیره تأمین چین، عملکردی روان داشته‌اند.

با گذار جهان به سمت انرژی‌های پاک، جامعه بین‌المللی در سطحی گسترده از روایت فرصت چین استقبال کرده است؛ به عنوان مثال، طبق گزارش خبرگزاری شینهوا، چین 70 درصد از تجهیزات انرژی بادی و 80 درصد از صفحات  فتوولتائیک جهان را تأمین می‌کند و باعث کاهش 60 درصدی میانگین تولید هزینه انرژی بادی در جهان شده است.

رسانه‌ها و سیاستمداران غربی در صورت انتخاب یک رویکرد درست و برابر نسبت به چین، متوجه خواهند شد که همکاری یک مسیر مناسب برای دو طرف خواهد بود. تحریف همکاری برد-برد به صورت یک بازی مجموع صفر، تنها باعث می‌شود که آنها تنها این فرصت مهم گذار سبز و ارتقاء صنعتی را از دست بدهند.