تنگه هرمز و چرخش اروپا به سمت تهران

طی روزهای اخیر، خبر تازه‌ای در محافل سیاسی مطرح شده که توجه زیادی را جلب کرده است: گفته می‌شود کشورهای اروپایی با ایران درباره نحوه تردد در تنگه هرمز وارد گفت‌وگو شده‌اند. همزمان، رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس ایران نیز اعلام کرده که تهران طرحی تخصصی برای مدیریت مسیرهای تنگه هرمز آماده کرده و قرار است به‌زودی آن را به‌صورت رسمی معرفی کند.

کد خبر: ۱۳۷۴۲۰۳

تاریخ: ۰۱ خرداد ۱۴۰۵ - ۱۲:۰۲

بر اساس این طرح، تنها کشتی‌ها و طرف‌هایی می‌توانند از این سازوکار استفاده کنند که با ایران همکاری داشته باشند. ایران نیز در برابر ارائه خدمات تخصصی خود، هزینه دریافت خواهد کرد. در مقابل، آمریکا و متحدانش در پروژه محاصره ایران به‌طور صریح از این سازوکار کنار گذاشته شده‌اند.

اکنون این پرسش مطرح است که چرا اروپا در چنین شرایط حساسی به سمت گفت‌وگو با ایران رفته است؟

امنیت انرژی برای اروپا دیگر یک امتیاز نیست، بلکه به یک نیاز حیاتی تبدیل شده است.

وابستگی اروپا به نفت خاورمیانه و مسیر تنگه هرمز، موضوعی قدیمی و ریشه‌دار است. این آبراه برای اقتصاد اروپا نقش یک شریان حیاتی را دارد. در صورت بسته شدن این مسیر، نه‌تنها قیمت سوخت افزایش خواهد یافت، بلکه زنجیره تأمین مواد اولیه و کالاهای صنعتی نیز با اختلال روبه‌رو می‌شود. به همین دلیل، حفظ ثبات و باز بودن تنگه هرمز برای اروپا یک ضرورت اقتصادی است، حتی اگر این مسئله آنها را به گفت‌وگو با نهادی بکشاند که از سوی آمریکا تحریم شده است.

تردید اروپا درباره راهبرد آمریکا

موضوع دیگری که در این روند تأثیر داشته، تغییر تدریجی نگاه اروپا به آمریکاست. «پروژه آزادی» که با محوریت واشنگتن و با شعار تأمین امنیت کشتیرانی شکل گرفته، از نگاه بسیاری از تحلیلگران اروپایی نه‌تنها کمکی به حل بحران نمی‌کند، بلکه می‌تواند تنش‌ها را گسترده‌تر کند.

اروپا به این جمع‌بندی رسیده که رویکرد صرفاً نظامی و یک‌جانبه آمریکا در برابر ایران، هم پرخطر است و هم نتیجه مشخصی ندارد. در چنین شرایطی، هرگونه تنش میان آمریکا، اسرائیل و ایران می‌تواند اروپا را نیز ناخواسته وارد بحرانی کند که توان کنترل آن را ندارد. به همین دلیل، اروپا ترجیح می‌دهد به‌جای همراهی کامل با سیاست‌های واشنگتن، مسیر مستقلی را دنبال کرده و مستقیماً با تهران وارد گفت‌وگو شود.

موانع موجود بر سر راه توافق

با وجود این، رسیدن به توافق آسان نخواهد بود. ایران دو شرط اصلی مطرح کرده است: دریافت هزینه برای عبور از تنگه هرمز و به رسمیت شناخته شدن حاکمیت ایران بر این آبراه راهبردی. قبول این شروط برای اروپا ساده نیست.

اروپا در سال‌های گذشته اگرچه در ظاهر مواضعی متعادل داشته، اما در عمل در بسیاری موارد همراه سیاست‌های فشار آمریکا علیه ایران بوده است. همین مسئله تاکنون مانع توافق شده است.

جمع‌بندی

اروپا با نگرانی و شتاب به سمت گفت‌وگو با ایران حرکت کرده، زیرا ادامه بحران در منطقه مستقیماً اقتصاد این قاره را تهدید می‌کند.

تا زمانی که ریشه‌ تنش و درگیری نظامی که مداخله آمریکا در منطقه هست از بین نرود، تنگه هرمز همچنان بسته خواهد ماند . راه‌حل پایدار تنها از مسیر تلاش واقعی جامعه بین‌المللی برای توقف جنگ و حرکت به سوی مقابله با آمریکا به دست می‌آید.