وقتی یک زن مسلمان روایت رسانه‌ای آلمان را تغییر داد

بُشرا سید (Büsra Sayed)، کارآفرین و فعال حوزه مد اسلامی در آلمان، در بهار ۲۰۲۶ ناگهان به یکی از چهره‌های جنجالی فضای رسانه‌ای این کشور تبدیل شد؛ نه صرفاً به خاطر حضورش در مسابقه «دختر شایسته آلمان» (Miss Germany)، بلکه به این دلیل که با حجاب روی صحنه رفت و سپس درگیر یک مناقشه سیاسی و فرهنگی با حزب راست‌گرای «آلترناتیو برای آلمان» یا همان «آ اف دی» (AfD) شد.

کد خبر: ۱۳۷۴۱۹۲

تاریخ: ۰۱ خرداد ۱۴۰۵ - ۱۰:۳۷

به گزارش تابناک، ماجرا زمانی ابعاد ملی پیدا کرد که پاسخ طعنه‌آمیز و هوشمندانه او به حملات این حزب، میلیون‌ها بار در شبکه‌های اجتماعی دیده شد و به بحثی گسترده درباره هویت، مهاجرت، اسلام و تصویر زن مسلمان در جامعه آلمان دامن زد.

بشرا سید ۲۷ ساله و متولد خانواده‌ای مهاجر در آلمان است. او در شهر «گئورگسمارین‌هوته» در ایالت نیدرزاکسن بزرگ شد و بعد‌ها در برلین برند پوشاک و حجاب خود را راه‌اندازی کرد. تمرکز اصلی فعالیت او بر «مد پوشیده» یا Modest Fashion است؛ جریانی در صنعت مد که تلاش می‌کند پوشش اسلامی یا پوشش‌های غیرنمایشی را وارد جریان اصلی مد کند، بدون آنکه لزوماً از هویت مذهبی یا فرهنگی فاصله بگیرد.

مسابقه Miss Germany نیز در سال‌های اخیر تغییرات زیادی کرده است. برخلاف تصور رایج از مسابقات زیبایی سنتی، این رقابت در آلمان دیگر صرفاً بر ظاهر فیزیکی تمرکز ندارد و برگزارکنندگان آن تلاش کرده‌اند مفاهیمی مانند فعالیت اجتماعی، کارآفرینی، هویت فردی و تأثیرگذاری اجتماعی را برجسته کنند. در همین چارچوب، حضور دو زن محجبه در میان فینالیست‌های ۲۰۲۶، برای بخشی از جامعه آلمان نشانه‌ای از تنوع فرهنگی و تغییرات اجتماعی تلقی شد، اما برای جریان راست افراطی، به موضوعی جنجالی تبدیل شد.

در این میان، حزب «آ اف دی» نقش اصلی را در سیاسی شدن این موضوع ایفا کرد. «آلترناتیو برای آلمان» حزبی راست‌گرا و ضد مهاجرت است که از زمان بحران مهاجرت اروپا در سال ۲۰۱۵، به‌تدریج نفوذ بیشتری در سیاست آلمان پیدا کرد. این حزب مواضع تندی علیه مهاجرت گسترده، اسلام‌گرایی، چندفرهنگی بودن جامعه و سیاست‌های مهاجرپذیر دولت‌های آلمان دارد. منتقدان، این حزب را متهم می‌کنند که با استفاده از ترس‌های فرهنگی و اقتصادی، فضای ضد مهاجر و ضد مسلمان را تقویت می‌کند؛ هرچند رهبران آ اف دی معمولاً این اتهامات را رد می‌کنند و خود را مدافع «هویت ملی آلمان» می‌دانند.

ماجرا زمانی اوج گرفت که Beatrix von Storch، از چهره‌های شناخته‌شده آ اف دی، در سخنرانی خود در پارلمان آلمان (بوندستاگ) به حضور زنان محجبه در فینال Miss Germany حمله کرد. او با لحنی تند، حضور حجاب در چنین مسابقه‌ای را نشانه‌ای از «اسلامی شدن جامعه» دانست و حتی گفت: «هرجا حجاب باشد، جهادگرا‌ها هم دور نیستند.» او بشرا سید را «فعال حجاب» توصیف کرد و مدعی شد پوشش او مطابق فتوا‌های محافظه‌کارانه مذهبی طراحی شده است.

این سخنان، بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های آلمان داشت. بخشی از افکار عمومی از اظهارات فون اشتورش حمایت کردند و حجاب را نماد محدودیت زنان دانستند، اما بخش دیگری این سخنان را حمله‌ای مستقیم به زنان مسلمان و تلاش برای حذف آنان از عرصه عمومی تعبیر کردند.

اما نقطه عطف ماجرا، واکنش بشرا سید بود؛ واکنشی که به‌جای پاسخ عصبی یا موضع‌گیری تند سیاسی، بر طنز، هوشمندی رسانه‌ای و استفاده از فضای شبکه‌های اجتماعی استوار بود.

او ویدیویی کوتاه در اینستاگرام منتشر کرد و با لحنی کنایه‌آمیز گفت: «دوست جدیدم از حزب آ اف دی برای اولین بار در پارلمان برای برند من تبلیغ کرد، پس لطفاً با او مهربان باشید.» سپس بخشی از سخنان فون اشتورش را پخش کرد و بعد با خنده گفت که این سیاستمدار «فراموش کرده کد تخفیف را اعلام کند». بشرا سید در ادامه کد تخفیف «AfD۱۰» را برای خرید حجاب‌های برندش معرفی کرد و حتی شوخی کرد که این تخفیف شامل رنگ آبی مخصوص آ اف دی هم می‌شود.

این ویدیو ظرف مدت کوتاهی میلیون‌ها بار دیده شد و به یکی از نمونه‌های موفق «واکنش نرم رسانه‌ای» در برابر حملات سیاسی تبدیل شد. بسیاری از کاربران شبکه‌های اجتماعی، واکنش او را نمونه‌ای از تبدیل حمله سیاسی به فرصت رسانه‌ای دانستند. حتی برخی کاربران غیرمسلمان نوشتند که صرفاً برای اعلام همبستگی، از برند او خرید کرده‌اند. بنا بر گزارش رسانه‌های آلمانی، برخی محصولات او، از جمله حجاب با رنگی که به شوخی «AfD Blue» نامیده شده بود، به‌سرعت فروش رفت.

راهبرد رسانه‌ای بشرا سید دقیقاً بر همین نقطه استوار بود: تبدیل نقش «قربانی حمله سیاسی» به «کنشگر فعال رسانه‌ای». او به‌جای ورود مستقیم به دعوای ایدئولوژیک، تلاش کرد فضای تنش را به فضایی طنزآمیز و قابل‌اشتراک‌گذاری در شبکه‌های اجتماعی تبدیل کند. این رویکرد باعث شد نه‌تنها در موضع دفاعی قرار نگیرد، بلکه روایت ماجرا را تا حد زیادی به نفع خود تغییر دهد.

در مصاحبه‌هایی که پس از وایرال شدن ویدیو انجام داد، سید گفت پیش از این نیز تجربه نژادپرستی روزمره را داشته، اما پس از حضور در Miss Germany حجم حملات و پیام‌های نفرت‌آمیز علیه او به‌مراتب بیشتر شده است. به گفته او، بار‌ها این سؤال مطرح شده که آیا یک زن محجبه می‌تواند نماینده «زن آلمانی» باشد یا نه؛ سؤالی که او آن را نشانه بحران هویتی در بخشی از جامعه آلمان می‌داند.

این ماجرا در عین حال، تصویر تازه‌ای از نسل جدید زنان مسلمان در اروپا ارائه کرد؛ نسلی که برخلاف کلیشه‌های قدیمی، صرفاً در موقعیت تدافعی قرار ندارد و تلاش می‌کند با استفاده از ابزار‌های رسانه‌ای، زبان طنز، برندینگ شخصی و حضور فعال در فضای عمومی، روایت متفاوتی از هویت مسلمانان اروپایی ارائه دهد.

از منظر سیاسی نیز، پرونده بشرا سید نشان داد که موضوع حجاب در اروپا همچنان تنها یک بحث مربوط به پوشش نیست، بلکه به مسئله‌ای مرتبط با هویت ملی، مهاجرت، ادغام فرهنگی و آینده جوامع چندفرهنگی تبدیل شده است. برای جریان راست‌گرا، حجاب نماد شکاف فرهنگی و تهدیدی علیه ارزش‌های سکولار غربی تلقی می‌شود؛ در حالی که برای مدافعان تنوع فرهنگی، ممنوعیت یا طرد زنان محجبه به معنای محدود کردن آزادی‌های فردی و حذف بخشی از شهروندان از فضای عمومی است.

در نهایت، بشرا سید از یک فینالیست مسابقه زیبایی، به چهره‌ای رسانه‌ای در یکی از بحث‌برانگیزترین منازعات فرهنگی و سیاسی آلمان تبدیل شد؛ شخصیتی که با ترکیب هوشمندانه طنز، بازاریابی و کنش رسانه‌ای، توانست حمله سیاسی یک حزب راست‌گرا را به فرصتی برای دیده شدن و تقویت برند شخصی خود تبدیل کند.