از گلشیفته تا اورژی دلون: رازهای پنهان رؤسای‌جمهور فرانسه

در فرهنگ سیاسی فرانسه، زندگی شخصی رؤسای‌جمهور همیشه بخشی جدایی‌ناپذیر از تصویر عمومی‌شان بوده است.

کد خبر: ۱۳۷۴۱۵۰

تاریخ: ۰۱ خرداد ۱۴۰۵ - ۰۰:۰۰

به گزارش تابناک، برخلاف بسیاری از کشور‌ها که رسوایی‌های شخصی می‌تواند پایان کار یک سیاستمدار باشد، در فرانسه رئیس‌جمهور بیش از یک مدیر اجرایی، یک نماد فرهنگی به شمار می‌رود: مردی جذاب، فریبنده و پیچیده که ریشه در سنت‌های تاریخی آزادی‌خواهی، ادبیات رمانتیک و مرز مبهم میان زندگی خصوصی و عمومی دارد. فرانسوی‌ها اغلب این پیچیدگی‌های انسانی را نه نقطه ضعف، بلکه بخشی از جذابیت و انسانی‌بودن رهبران‌شان می‌دانند.

اخیراً جنجال تازه‌ای با نام گلشیفته فراهانی، بازیگر ایرانی-فرانسوی، دوباره این موضوع را داغ کرده است. طبق ادعا‌های کتاب جدید «زوجی تقریباً کامل» نوشته فلوریان تاردیف، خبرنگار فرانسوی، امانوئل مکرون چندین ماه رابطه‌ای افلاطونی با گلشیفته داشته و پیام‌هایی رد و بدل کرده که برخی‌شان از حد معمول فراتر رفته (مانند «شما بسیار زیبا هستید»). این ماجرا ظاهراً باعث مشاجره شدید بریژیت مکرون با همسرش در هواپیما شده و به آن برخورد عمومی (که ویدئویش وایرال شد) مرتبط دانسته می‌شود. هرچند نزدیکان بریژیت این ادعا‌ها را رد کرده و گفته‌اند او هرگز گوشی همسرش را چک نمی‌کند، اما این شایعه بار دیگر نشان داد که در فرانسه، حتی روابط افلاطونی یا شبه‌عاشقانه با چهره‌های فرهنگی می‌تواند به سرعت به خبر اول تبدیل شود. این مقدمه خوبی است برای نگاهی عمیق‌تر به سابقه طولانی چنین جنجال‌هایی در تاریخ معاصر فرانسه.

پرونده اورژی و اتهامات به همسر پومپیدو

یکی از معروف‌ترین رسوایی‌های دهه ۱۹۶۰، پرونده قتل استفان مارکوویچ، محافظ سابق آلن دلون، بود. در سال ۱۹۶۸، شایعات و عکس‌های جعلی از حضور در پارتی‌های خاص و اورژی‌های لوکس، کلود پومپیدو، همسر ژرژ پومپیدو (نخست‌وزیر وقت و رئیس‌جمهور آینده)، را مستقیماً هدف قرار داد. این شایعات توسط رقبای سیاسی و احتمالاً سرویس‌های امنیتی برای ضربه‌زدن به پومپیدو ساخته و پرداخته شد. کلود پومپیدو بعد‌ها در خاطراتش نوشت که این ماجرا او را تا مرز ناامیدی کامل برد، اما در نهایت توانست سربلند بیرون بیاید. این پرونده نه تنها نشان‌دهنده استفاده ابزاری از زندگی خصوصی برای جنگ‌های سیاسی در پایان دوران شارل دوگل بود، بلکه ریشه در فضا‌های پرتنش پس از اعتراضات مه ۱۹۶۸ داشت. پومپیدو‌ها توانستند از این بحران عبور کنند و ژرژ بعد‌ها رئیس‌جمهور شد، اما این ماجرا به عنوان نمونه‌ای کلاسیک از «سیاست کثیف» در تاریخ فرانسه ماند.

خانواده مخفی فرانسوا میتران: راز مازارین

فرانسوا میتران، رئیس‌جمهور سوسیالیست فرانسه از ۱۹۸۱ تا ۱۹۹۵، یکی از پیچیده‌ترین شخصیت‌های سیاسی این کشور بود. او برای ۱۳ سال وجود دخترش مازارین پینژو (از رابطه با آن پینژو) را کاملاً مخفی نگه داشت و این راز تا سال ۱۹۹۴ فاش نشد. مازارین در کودکی دیدار‌های مخفیانه با پدرش در کاخ الیزه را تجربه کرد و بعد‌ها در کتاب‌ها و مصاحبه‌ها از ترس افشا و زندگی دوگانه‌اش گفت.

میتران، مرد ادبیات‌دوست و فریبنده، زندگی‌اش را مثل یک رمان می‌زیست. این «خانواده دوم» بخشی از افسانه او بود. در فرهنگ فرانسوی، چنین «زندگی دوگانه» برای مردان قدرتمند تا حدی پذیرفته‌شده بود، به شرط آنکه با حفظ ظاهر همراه باشد. افشای این راز ضربه‌ای به تصویر او وارد کرد، اما میراث فرهنگی‌اش را نابود نکرد. میتران همچنان به عنوان رئیس‌جمهوری پیچیده و باهوش در تاریخ فرانسه جاودانه مانده است.

از فساد‌های مالی شیراک تا اسکوتر عشق اولاند و ماجرای بنالا

ژاک شیراک، که سال‌ها شهردار پاریس بود، با پرونده‌های متعدد فساد مالی (مانند پرداخت‌های غیرقانونی) رو‌به‌رو شد. شایعاتی درباره حساب‌های ژاپنی و روابط مالی مشکوک نیز فشار روانی زیادی بر او وارد کرد، هرچند جنبه اصلی بیشتر مالی بود تا شخصی.

فرانسوا اولاند، رئیس‌جمهور بعدی، با ماجرای معروف «اسکوتر عشق» به یاد‌ها ماند. او با موتورسیکلت کوچک به دیدار ژولی گایه، بازیگر، می‌رفت و عکسی که مجله کلوزر منتشر کرد، نه به خاطر خود رابطه، بلکه به دلیل مضحک جلوه کردن رئیس‌جمهور، بحران سیاسی ایجاد کرد. این ماجرا مرز‌های رسانه‌های زرد را جابه‌جا کرد.

ریشه‌های فرهنگی و تحلیلی

این رسوایی‌ها ریشه در سنت دیرینه فرانسوی دارند: رئیس‌جمهور به عنوان نوعی «پادشاه جمهوری» که حق نوعی آزادی شخصی دارد. پژوهش‌های آکادمیک و تحلیل‌های تاریخی (مانند مطالعات درباره رسوایی‌های پیش از انقلاب یا بررسی‌های جامعه‌شناختی درباره خیانت در سیاست) نشان می‌دهد که زندگی خصوصی همیشه سیاسی‌شده بوده، اما فرانسوی‌ها آن را بیشتر انسانی‌کننده می‌بینند تا سلب‌کنندهٔ صلاحیت، تا وقتی که قدرت اجرایی را تضعیف نکند.

با این حال، در عصر رسانه‌های اجتماعی و جنبش‌هایی مانند #MeToo، این تحمل تا حدی کاهش یافته و شفافیت بیشتری تقاضا می‌شود. با وجود همه این جنجال‌ها، فرانسه همچنان تعادل جالبی میان قوت‌ها و ضعف‌های انسانی رهبرانش برقرار کرده است.

گلشیفته فراهانی و مکرون فقط آخرین فصل این داستان طولانی است؛ داستانی که نشان می‌دهد سیاست در فرانسه بدون رنگ و بوی عاطفی و شخصی، تقریباً غیرممکن است.