جهش دوباره قیمت نفت زنگ خطری برای بازار انرژی

تنش‌های نظامی در غرب آسیا و نگرانی عمیق از اختلال احتمالی در عرضه نفت خلیج فارس، به‌ویژه تنگه هرمز، اصلی‌ترین عامل افزایش قیمت‌ها بوده است.

کد خبر: ۱۳۷۳۴۰۹

تاریخ: ۲۸ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۴:۵۷

بازار جهانی نفت پس از آغاز جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه کشورمان همچنان در شوک به سر می‌برد. قیمت شاخص برنت با عبور دوباره از مرز ۱۱۰ دلار، بیشترین افزایش سه‌ماهه خود در سال‌های اخیر را ثبت کرده و نگرانی‌ها از اختلال در مسیرهای حیاتی انتقال نفت همچنان بر بازار سایه افکنده است.

به گزارش سرویس انرژی تابناک، بازار نفت جهانی بار دیگر شاهد جهش قیمت‌ها بود. با بازگشایی معاملات، قیمت نفت برنت برای چهارمین بار در کمتر از یک ماه اخیر از مرز ۱۱۰ دلار عبور کرد و این روند صعودی، بازتاب مستقیم ادامه نااطمینانی‌های ژئوپلیتیکی در غرب آسیا است.

پیش از آغاز حمله نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران (اسفند ۱۴۰۳)، بازار نفت در فاز آرامش نسبی به سر می‌برد. قیمت نفت برنت در زمستان ۱۴۰۳ و اوایل سال ۱۴۰۴ عمدتاً بین ۶۰ تا ۷۵ دلار در هر بشکه در نوسان بود. در بهمن‌ماه ۱۴۰۳، قیمت‌ها بارها به محدوده ۶۹ تا ۷۳ دلار رسید و در برخی روزها حتی به زیر ۷۰ دلار هم سقوط کرد. عرضه مناسب اوپک‌پلاس و تقاضای جهانی کنترل‌شده، عوامل اصلی ثبات قیمت در آن دوره بودند. اما با شروع درگیری‌ها در اواخر بهمن‌ماه، بازار به سرعت واکنش نشان داد: اسفند ۱۴۰۳: جهش اولیه شدید. قیمت برنت در روزهای نخست درگیری با افزایش دو رقمی مواجه شد و به سرعت از ۷۰ دلار به بیش از ۸۵ دلار رسید.

فروردین و اردیبهشت ۱۴۰۵: ادامه روند صعودی و ثبت سطوح جدید. قیمت برنت در مقاطعی به ۱۲۰ تا ۱۲۲ دلار هم رسید. در مجموع، طی حدود سه ماه، قیمت نفت حدود ۴۵ دلار افزایش یافت که یکی از سریع‌ترین جهش‌های قیمتی در سال‌های اخیر به شمار می‌رود.
وضعیت کنونی (اردیبهشت-خرداد ۱۴۰۵): قیمت برنت بار دیگر به محدوده ۱۱۰ تا ۱۱۱ دلار بازگشت. در یک ماه اخیر حدود ۱۶ درصد و نسبت به دوره مشابه سال قبل بیش از ۶۸ درصد افزایش داشته است. این تغییر از دوره «مازاد عرضه و قیمت‌های پایین» به دوره «نا اطمینانی بالا و premium ریسک ژئوپلیتیک» یکی از مهم‌ترین تحولات بازار انرژی در سال ۱۴۰۴-۱۴۰۵ بوده است.

به اعتقاد کارشناسان بازار انرژی، عامل اصلی این جهش، تنش‌های نظامی و نگرانی عمیق از اختلال در عرضه نفت منطقه خلیج فارس است. تنگه هرمز که حدود ۲۰ درصد نفت خام جهان از آن عبور می‌کند، در کانون نگرانی‌ها قرار دارد. علاوه بر این، احتمال آسیب به تأسیسات نفتی، کاهش صادرات برخی تولیدکنندگان بازار نفت جهانی بار دیگر شاهد جهش قیمت‌ها بود.

با بازگشایی معاملات، قیمت نفت برنت برای چهارمین بار در کمتر از یک ماه اخیر از مرز ۱۱۰ دلار عبور کرد و این روند صعودی، بازتاب مستقیم ادامه نااطمینانی‌های ژئوپلیتیکی در غرب آسیا است. روند قیمت نفت قبل و بعد از درگیری‌های نظامی پیش از آغاز درگیری‌های نظامی میان آمریکا و اسرائیل با ایران (۹ اسفند ۱۴۰۳)، بازار نفت در فاز آرامش نسبی به سر می‌برد.

قیمت نفت برنت در زمستان ۱۴۰۳ و اوایل سال ۱۴۰۴ عمدتاً بین ۶۰ تا ۷۵ دلار در هر بشکه در نوسان بود. در بهمن‌ماه ۱۴۰۳، قیمت‌ها بارها به محدوده ۶۹ تا ۷۳ دلار رسید و در برخی روزها حتی به زیر ۷۰ دلار هم سقوط کرد. عرضه مناسب اوپک‌پلاس و تقاضای جهانی کنترل‌شده، عوامل اصلی ثبات قیمت در آن دوره بودند. اما با شروع درگیری‌ها در اواخر بهمن‌ماه، بازار به سرعت واکنش نشان داد: اسفند ۱۴۰۳: جهش اولیه شدید. قیمت برنت در روزهای نخست درگیری با افزایش دو رقمی مواجه شد و به سرعت از ۷۰ دلار به بیش از ۸۵ دلار رسید.

وضعیت کنونی (اردیبهشت-خرداد ۱۴۰۵): قیمت برنت بار دیگر به محدوده ۱۱۰ تا ۱۱۱ دلار بازگشت. در یک ماه اخیر حدود ۱۶ درصد و نسبت به دوره مشابه سال قبل بیش از ۶۸ درصد افزایش داشته است.

این تغییر از دوره «مازاد عرضه و قیمت‌های پایین» به دوره «نااطمینانی بالا و premium ریسک ژئوپلیتیک» یکی از مهم‌ترین تحولات بازار انرژی در سال ۱۴۰۴-۱۴۰۵ بوده است. عوامل محرک اصلی تحلیلگران بر این باورند که عامل اصلی این جهش، تنش‌های نظامی و نگرانی عمیق از اختلال در عرضه نفت منطقه خلیج فارس است.

تنگه هرمز که حدود ۲۰ درصد نفت خام جهان از آن عبور می‌کند، در کانون نگرانی‌ها قرار دارد. علاوه بر این، احتمال آسیب به تأسیسات نفتی، کاهش صادرات برخی producers و واکنش‌های زنجیره‌ای، معامله‌گران را به سمت خرید سنگین سوق داده است. سفته‌بازی در بازارهای آتی نیز نقش تقویت کننده ای داشته و باعث شده قیمت‌ها فراتر از ارزش بنیادی خود نوسان کنند.

تا زمانی که نشانه‌های ملموسی از کاهش تنش‌ها یا آتش‌بس ظاهر نشود، بازار نفت در حالت حساس و پرنوسان باقی خواهد ماند. هر خبر مثبت سیاسی می‌تواند منجر به عقب‌نشینی سریع قیمت‌ها شود، در حالی که تشدید درگیری‌ها پتانسیل تست سطوح بالاتر از ۱۲۰ دلار را زنده نگه می‌دارد. تابناک به رصد دقیق تحولات بازار جهانی انرژی و آثار آن بر اقتصاد ایران ادامه خواهد داد.