ترامپ گفت "نامحدود"، CSIS گفت "نگران‌کننده"

از تاماهاک تا پاتریوت؛ گزارشی از آنچه آمریکا پس از جنگ ایران ندارد

در گزارشی ویژه، سعی داریم به این سوال پاسخ دهیم که آمریکا پس از جنگ با ایران چقدر از ذخایر تسلیحاتی‌اش را از دست داد؟

کد خبر: ۱۳۷۳۳۲۲

تاریخ: ۲۷ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۲۳:۰۳

به گزارش تابناک، وقتی آتش‌بس اعلام شد، اولین سؤالی که در پنتاگون مطرح شد این نبود که «آیا بردیم؟» سؤال این بود که «بعدش چه داریم؟»

تحلیل‌گران مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی آمریکا (CSIS)، یکی از معتبرترین اتاق‌های فکر واشنگتن، پس از ۳۹ روز درگیری نظامی، گزارشی منتشر کردند که موجی از نگرانی را در محافل دفاعی آمریکا برانگیخت. عنوان غیررسمی آن در فضای کارشناسی آمریکا ساده، اما تکان‌دهنده بود: «آخرین فشنگ‌ها».

این گزارش به صراحت می‌گوید که کاهش ذخایر مهمات یک «ریسک کوتاه‌مدت» واقعی ایجاد کرده است. جنگ با یک رقیب قدرتمند مثل چین، مهمات را با سرعتی بسیار بیشتر از این مصرف خواهد کرد. پیش از شروع این جنگ هم ذخایر کافی نبود؛ حالا وضع از قبل هم بدتر شده.

اعداد روی میز

تصاویر منتشرشده و بر اساس داده‌های CSIS، نشان می‌دهد چه حجمی از تسلیحات در این درگیری مصرف شد. در اینجا این اعداد را با جزئیات بیشتر بررسی می‌کنیم:

موشک کروز تاماهاک

تاماهاک، موشک کروز برد بلند آمریکا، که از ناو‌ها و زیردریایی‌ها شلیک می‌شود، در درگیری‌هایی مثل عراق و سوریه هم پرمصرف بوده. اما مصرف بیش از یک‌سوم ذخیره‌اش در کمتر از دو ماه، رکوردی بی‌سابقه است. با نرخ تولید سالانه ۷۹ فروند، جایگزینی کامل این ذخیره تقریباً چهار سال طول می‌کشد.

موشک هوا به زمین جَسم (JASSM)

جَسم (Joint Air-to-Surface Standoff Missile) که از جنگنده‌های B-۲ و F-۱۵ شلیک می‌شود، محور اصلی حملات به اهداف ثابت و عمیق بود. گزارش CSIS تخمین می‌زند که آمریکا در مجموع بیش از ۸۵۰ موشک تاماهاک و بیش از ۱،۰۰۰ موشک جَسم در طول ۳۹ روز عملیات هوایی و موشکی به‌کار گرفت.

موشک دقیق ضربتی (PrSM)

بر اساس تحلیل CSIS، آمریکا در همین درگیری حداقل ۴۵٪ از موجودی موشک‌های ضربتی دقیق (PrSM) خود را مصرف کرد. این موشک که از سامانه هایمارس شلیک می‌شود، یکی از دقیق‌ترین سلاح‌های آمریکا برای اهداف نظامی حساس است.

سامانه اس‌ام-۳ (SM-۳)

اس‌ام-۳ گران‌قیمت‌ترین موشک ضد بالستیک در زرادخانه آمریکاست. هر فروند آن حدود ۲۸.۷ میلیون دلار قیمت دارد و بر اساس برآورد CSIS، بین ۱۳۰ تا ۲۵۰ فروند از آن در این درگیری مصرف شد. با نرخ تولید فعلی ۱۳ فروند در سال، جایگزینی کامل این ذخیره بیش از پنج سال طول می‌کشد.

سامانه اس‌ام-۶ (SM-۶)

اس‌ام-۶ که از ناو‌های جنگی شلیک می‌شود، هم توانایی رهگیری موشک و هم حمله به اهداف سطحی را دارد.

سامانه تاد (THAAD)

آمریکا در این درگیری حداقل نیمی از موجودی موشک‌های رهگیر تاد (THAAD) خود را مصرف کرد. تاد که برای رهگیری موشک‌های بالستیک در فاز پایانی پرواز طراحی شده، یکی از گران‌ترین و پیچیده‌ترین سامانه‌های دفاعی آمریکاست.

سامانه پاتریوت (Patriot PAC-۳)

گزارش CSIS تخمین می‌زند که آمریکا تقریباً نیمی از موجودی موشک‌های رهگیر پاتریوت خود را در طول درگیری به‌کار گرفت. این درحالی است که پیش از شروع این جنگ، آمریکا ۶۰۰ فروند از این موشک‌ها را برای حمایت از اوکراین به آن کشور تحویل داده بود.

هزینه‌ای که هیچ‌کس دقیقاً نمی‌داند

در کنار بحث ذخایر تسلیحاتی، بحث هزینه مالی این جنگ هم جداگانه قابل توجه است:

بر اساس ارقام مراکز پژوهشی، مجموع هزینه‌های مرتبط با این درگیری تاکنون بین ۳۱ تا ۳۳ میلیارد دلار برآورد شده است.

اما کنت اسمترز، مدیر مدل بودجه دانشگاه پنسیلوانیا، می‌گوید کل هزینه اقتصادی ممکن است به ۲۱۰ میلیارد دلار هم برسد. رقمی که شامل هزینه‌های مستقیم نظامی، خسارات اقتصادی، مراقبت از جانبازان و بهره‌ی بدهی است.

تنها برای جایگزینی مهمات مصرف‌شده، هزینه‌ای حدود ۳.۱ میلیارد دلار برآورد شده، با نرخ ۷۵۸ میلیون دلار در روز.

«پنجره آسیب‌پذیری» در اقیانوس آرام

اما مهم‌ترین نتیجه این گزارش‌ها یک مفهوم استراتژیک است که در واشنگتن به «پنجره آسیب‌پذیری» معروف شده:

آمریکا احتمالاً موشک‌های کافی برای ادامه عملیات در این جنگ دارد، اما تعداد تسلیحات بحرانی که در انبار مانده دیگر برای مقابله با یک رقیب هم‌سطح مثل چین کافی نیست و احتمالاً سال‌ها طول می‌کشد تا این ذخایر به سطح پیش از جنگ برگردند.

مارک کانسیان، بازنشسته‌ی تیپ‌دار نیروی دریایی آمریکا و تحلیلگر ارشد CSIS، به نیویورک‌تایمز گفت: «آمریکا مهمات زیادی دارد، اما برخی از مهمات بحرانی برای حمله زمینی و دفاع موشکی پیش از جنگ هم کم بود — و حالا از قبل هم کمتر شده.»

این اتفاق درست در شرایطی افتاده که مقامات ارشد وزارت دفاع آمریکا چین را «تهدیدی قریب‌الوقوع» برای تایوان خوانده‌اند و برخی تحلیلگران از احتمال وقوع درگیری در سال ۲۰۲۷ سخن

می‌گویند.

واقعیتی که ترامپ نمی‌پذیرد

در ابتدای درگیری، ترامپ ادعا کرد که ذخایر آمریکا «هرگز به این خوبی نبوده» و آمریکا «عملاً ذخایر نامحدود» دارد.

اما داده‌های CSIS نشان می‌دهد که آمریکا تاکنون حدود ۲۴ میلیارد دلار فقط برای هفت نوع مهمات اصلی هزینه کرده است — و سخنگوی پنتاگون در واکنش به این گزارش تنها گفت که «ارتش آمریکا هر آنچه نیاز دارد را دارد.»

مارک کانسیان به مجله تایم گفت: «ما به پرتاب سنگ به دشمن تقلیل نمی‌یابیم» — اما این موشک‌هایی که در صورت جنگ با چین بر سر تایوان بیشترین اثر را دارند، حالا کم‌شده‌اند.

تله‌ای به نام «جنگ ارزان در برابر دفاع گران»

یکی از جالب‌ترین تحلیل‌های این ماجرا، معادله اقتصادی آن است:

ایران در روزهای اول درگیری با پهپادهای ارزان‌قیمت به کشتی‌ها و پایگاه‌های آمریکایی حمله کرد. در مقابل، آمریکا و متحدانش برای رهگیری هر پهپاد، از موشک‌های هوا به هوای AIM-120 با قیمت هر فروند یک میلیون دلار استفاده کردند.

این نبرد کیف با کیف بود: یک طرف پهپادهای کوچک، طرف دیگر موشک‌هایی که هر کدام چند میلیون دلار قیمت دارند.

مقامات آمریکایی اکنون می‌گویند که نیاز به «جایگزین‌های کم‌هزینه» در برابر سامانه‌های دفاعی گران‌قیمت احساس می‌شود اما هنوز راه‌حل عملیاتی وجود ندارد.

وضعیت اروپا و اوکراین

فشار ناشی از این درگیری حتی به اروپا هم رسیده است. آمریکا به متحدانش در اروپا — از جمله کشورهای حوزه بالتیک — اطلاع داده که تحویل برخی تسلیحات قراردادی ممکن است با تأخیر مواجه شود. در سال ۲۰۲۵، پنتاگون بعضی ارسال‌های موشک و تسلیحات به اوکراین را متوقف کرده بود چون ارزیابی داخلی نشان داده بود ذخایر خیلی کم شده‌اند.

چه زمانی جبران می‌شود؟

بازسازی ذخایر به سطح پیش از جنگ، بسته به نوع مهمات، یک تا چهار سال طول خواهد کشید و این تنها اگر درگیری تازه‌ای در این فاصله رخ ندهد.

پنتاگون قراردادهایی برای افزایش ظرفیت تولید امضا کرده، اما ارائه سیگنال تقاضا به صنایع دفاعی زمان‌بر است و تحویل‌های کوتاه‌مدت بسیار محدود است.

«رئیس‌جمهور ترامپ این ریسک مهماتی را پذیرفته، در کنار سایر بده‌بستان‌ها مثل انحراف نیروها از اقیانوس آرام»  این جمله مستقیماً در گزارش CSIS آمده است.

جنگی که هنوز تمام نشده

آتش‌بس اعلام شده، اما بحران واقعی برای آمریکا در انبارهای خالی‌شده ادامه دارد. معادله‌ای که تحلیلگران مطرح می‌کنند ساده است: ذخایر فعلی احتمالاً برای سناریوهای احتمالی در همین درگیری کافی است، اما دیگر توانایی مقابله با یک قدرت بزرگ دیگر را ندارد و این یک «پنجره آسیب‌پذیری» است که احتمالاً رقبا آن را رصد کرده‌اند.

در میانه همه این تحلیل‌ها، یک سناتور آمریکایی جمله‌ای گفت که شاید بهترین خلاصه این وضعیت باشد: «این جنگ تغییرات عمده‌ای در آرایش نظامی آمریکا در اقیانوس آرام و شبه‌جزیره کره ایجاد کرده است.»

منابع: مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی (CSIS)، گزارش کنگره آمریکا، CNN، فاکس‌نیوز، فورچون، مجله تایم