به روایت سفیر آمریکایی/۳

می‌خواستم فانتوم‌های دسته‌دوم جنگ ویتنام را به ایران بدهیم/اسرائیلی‌ها گفتند دارید شاه را از دست می‌دهید!

آرمین مایر در گفتگویش با ویلیام بور نقل قولی هم از لیندون جانسون رئیس‌جمهور وقت آمریکا دارد که گفته بود: «اسرائیلی‌ها بسیار نگران اتفاقات ایران هستند؛ اگر ما تجهیزات نظامی به آن‌ها ندهیم.»

کد خبر: ۱۳۷۲۴۵۵

تاریخ: ۲۶ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۰۰:۰۰

به گزارش خبرنگار فرهنگی تابناک، آرمین مایر در دوران پایان ریاست جمهوری جان اف کندی و دوره اول از دولت لیندون جانسون، سفیر آمریکا در ایران بود. دوره خدمت او در ایران همزمان با دوره تثبیت قدرت در ایران بعد از انقلاب سفید و اتفاقات سال ۱۹۶۳ و ۱۹۶۴ بود. مایر در بحث تامین سلاح برای ایران و برخی تصمیمات کلیدی آمریکا در این‌دوره دخالت داشت و روابط نزدیکش با مقامات اصلی ایران و شاه، نقشش را در تصمیم‌گیری‌های واشنگتن در آن‌برهه مهم و تاریخی کرد.

او ۲۹ مارس ۱۹۸۵ مصاحبه‌ای با ویلیام بور در واشنتگن دی سی داشت که بنا داریم مطالب مهم و قابل توجه تاریخی این‌گفتگو را در قالب یک‌پرونده بررسی کنیم.

قسمت‌های اول و دوم این‌پرونده چندی پیش منتشر شدند که در پیوندهای زیر قابل دسترسی و مطالعه‌اند:

* «بذل و بخشش بحرین به‌‌روایت سفیر آمریکا/شاه گفت آبرویم حفظ شود، حاضرم امضا کنم»

* «شاه چگونه ناز کارتر را کشید؟/ایرانی‌ها فقط به قدرت احترام می‌گذارند»

در قسمت سوم این‌پرونده مطالب مربوط به خرید جنگنده فانتوم F4 توسط ایران از آمریکار را در گفته‌های آرمین مایر مرور می‌کنیم؛

* سرویس‌هایی که ایران به اسرائیل می‌داد

مایر می‌گوید یوجین راستو بین آمریکایی‌ها علاقه خاصی به ایران داشت. یک علت این‌علاقه، این بود که ایران کشوری اسلامی است که به اسرائیل نفت می‌فرستد.

یوجین راستو که مایر از او نام برده، مدیر مدرسه حقوق ییل بود که دانشجویانی چون بیل کلینتون و جرالد فورد داشته است. او به عنوان معاون وزیر امور خارجه در امور سیاسی در زمان ریاست جمهوری جانسون فعالیت داشت و برادر بزرگتر والت راستو بود.

سال ۱۹۶۷ نماینده اسرائیل در تهران درخواست دیدار آرمین مایر را مطرح کرد و برای این‌دیدار به دفتر او در سفارت آمریکا رفت. نماینده رژیم صهیونیستی در ایران، در این‌دیدار از سفیر آمریکا می‌پرسد «چرا تجهیزات نظامی به ایران نمی‌دهید؟ می‌خواهید شاه را به روس‌ها تحویل دهید؟»

در برهه‌ای از فعالیت‌های مایر در کمیته ایران (در دولت وقت آمریکا)، او یک‌هیات بررسی به ایران فرستاد تا با وجود درخواست‌های مکرر و زیاده‌خواهانه شاه از تسلیحات آمریکا، میزان متعادل اختصاص سلاح به ایران مشخص شود و آمریکا هم توانایی تامین محموله را بررسی کند. مایر می‌گوید یکی از سرلشکرهای نیروی هوایی مسئول این‌هیات بود و اگر «آن‌لعنتی» نام فانتوم را مطرح نمی‌کرد، او حتی خوابش را نمی‌دید آمریکایی‌ها پیشنهاد خریدش را به شاه بدهند. چون مایر و همفکرانش ادامه برنامه F5 را در ایران، به‌صورت متعادل‌تری در نظر گرفته بودند اما آن‌سرلشکر نیروی هوایی، دریافت دو اسکادران هواپیمای F4 فانتوم را توصیه کرده بود.

نکته جالب در گفته‌های مایر، درباره نگاه سخاوتمندانه او در مورد ماجرای خرید فانتوم‌هاست. او می‌گوید پیشنهاد داد فانتوم‌های تعمیرشده از جنگ ویتنام را به ایرانی‌ها بدهند تا هزینه‌ها پایین‌تر بیاید.

در آن‌مقطع F5‌های آمریکایی که هواپیماهای ضعیف‌تری از میگ‌های شوروی بودند، ۲ برابر هواپیمای میگ برای شاه هزینه داشتند. همان‌زمان، هر هواپیمای میگ ۷۰۰ هزار دلار برای نیروی هوایی عراق هزینه داشت.

در نهایت هم توافق شد آمریکا سالانه ۵۰ میلیون‌دلار تجهیزات نظامی به شاه بدهد. مایر در این‌زمینه می‌گوید «اسرائیلی‌ها به ما می‌گفتند شما دارید شاه را از دست می‌دهید.»

به این‌ترتیب بود که اختصاص ۵۰ میلیون دلار در سال برای ۴ سال شامل فروش دو اسکادران F4 فانتوم مساله را حل کرد.

ادامه دارد...