سفر ترامپ به پکن در سایه بن‌بست ایران

همزمان با سفر دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا به پکن و برنبامه‌هایش برای دیدار با شی جین پینگ رئیس جمهوری چین و اظهار نظر ترامپ مبنی بر اینکه با همتای خود در مورد ایران گفت و گو خواهد کرد، گمانه زنی ها در مورد نقش چین در کاهش تنش‌ها ناشی از جنگ واشنگتن- تل‌آویو علیه ایران، افزایش یافته است.

کد خبر: ۱۳۷۲۳۸۹

تاریخ: ۲۳ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۰:۰۰

سفر دونالد ترامپ به چین در حالی صورت می گیرد که وی با تجربه ای ناکام در جنگ افروزی علیه ایران راهی کشور اژدهای طلایی شده است .

به گزارش تابناک به نقل از ایرنا؛ این موضوع بیانگر آن است که ترامپ در تلاش است تا از نقش بازیگران بین‌المللی مانند چین در مدیریت تحولات منطقه بیش از گذشته استفاده کند. در این میان، پکن به‌ عنوان یکی از مهم‌ترین شرکای اقتصادی و سیاسی تهران، تلاش کرده رویکردی مبتنی بر حفظ ثبات منطقه، امنیت انرژی و جلوگیری از گسترش درگیری‌ها را دنبال کند.

سفر رئیس جمهور آمریکا به چین همچنین در شرایطی انجام می‌شود که رقابت فزاینده دو قدرت بر سر تجارت، فناوری، امنیت و نفوذ ژئوپلیتیک، هم‌زمان با نقش اقتصادی و سیاسی چین در جنگ ایران، اهمیت گفت‌ وگوهای پیش‌رو را دوچندان کرده و آن را به آزمونی مهم برای مدیریت اختلافات و جلوگیری از تشدید تنش‌ها میان دو کشور تبدیل کرده است.

ترامپ بامداد چهارشنبه پیش از شروع سفرش به مقصد پکن، در شبکه‌های اجتماعی با لحنی خوش‌بینانه نوشته بود که رئیس‌جمهور چین، هنگام ورود او به پکن «استقبالی گرم» خواهد داشت.با این حال، روابط اقتصادی گسترده چین با ایران و همچنین اختلافات تجاری و تعرفه‌ای میان واشنگتن و پکن که از دوره نخست ریاست‌جمهوری ترامپ آغاز شد، می‌تواند بر فضای دیدار دو رهبر سایه اندازد.

طبق برنامه اعلام شدهف رئیس‌جمهور آمریکا شامگاه چهارشنبه وارد پکن خواهد شد و قرار است صبح روز بعد در مراسم استقبال رسمی شرکت کرده و در دیداری دوجانبه با شی جین‌پینگ گفت‌ وگو کند. دو طرف همچنین از «معبد آسمان» ــ مجموعه‌ای تاریخی و مذهبی متعلق به قرن پانزدهم ــ بازدید خواهند کرد.

در گزارش حاضر ، همزمان با این سفر، رویکرد چین در منطقه و روابطش با تهران از ۱۴۰۱ تاکنون مورد بازبینی قرار گرفته است.

پکن در شرایط کنونی ضمن تاکید بر راهکارهای سیاسی و دیپلماتیک، سعی دارد توازن میان منافع اقتصادی، همکاری‌های راهبردی با ایران و جلوگیری از تشدید بحران در منطقه را حفظ کند؛ موضوعی که باعث شده سیاست چین در قبال تحولات اخیر، ابعادی چندلایه و پیچیده پیدا کند.

همچنین، تحلیل رفتار چین در منطقه نشان می‌دهد که پکن خواستار جنگ در منطقه نیست. پکن در چنین شرایطی در جایگاه بازیگری hsj که از یک‌سو در هنگامه بحران برای آرام‌سازی اوضاع و جلوگیری از تشدید آن تلاش می‌کند و از سوی دیگر، خواستار حفظ شریان‌های اقتصادی حیاتی مورد نیاز خود در منطقه است.

علاوه بر آن، چین، ایران یکی از شریک‌های راهبردی خود می‌داند که از زمان باستان تاکنون روابط خود را حفظ کرده است. همچنین ایران یکی از مسیرهای طرح «یک کمربند و یک جاده» چین نیز می باشد و دو طرف در مناسبت های مختلف بر این روابط نزدیک تاکید داشته اند.

در دیدار اخیر وانگ یی وزیر امور خارجه چین با سید عباس عراقچی همتایی ایرانی خود، تاکید شد که پکن، تهران را شریک راهبردی خود می‌بیند.

از نظر کارشناسان، سیاست چین در قبال ایران بر نوعی «توازن ظریف» استوار است؛ به‌گونه‌ای که هم‌زمان با محکوم کردن تشدید تنش از سوی آمریکا و اسرائیل، مکررا خواستار آتش‌بس و جلوگیری از گسترش جنگ شده است.

مواضع چین در قبال حملات علیه ایران

همچنین مقامات چینی حملات آمریکا و رژیم‌صهیونیستی به ایران چه در دوره جنگ ۱۲ روزه و چه جنگ رمضان را نقض حاکمیت کشور دانسته و نسبت به هرگونه اختلال در تنگه هرمز و صادرات انرژی ابراز نگرانی شدید کرده است؛ زیرا جنگ مستقیم می‌تواند موجب «تورم وارداتی» و فشار سنگین بر اقتصاد چین شود.

از همین رو، سیاست اصلی چین را می‌توان «فشار دیپلماتیک برای مهار جنگ» توصیف کرد؛ سیاستی که در بیانیه‌های مقام‌های چینی و نماینده این کشور در سازمان ملل نیز تکرار شده و بر ضرورت آتش‌بس فوری تأکید دارد.

برنامه هسته‌ای ایران؛ تاکید بر گفت‌وگو و دیپلماسی

چینی‌ها همچنین درباره موضوع هسته‌ای ایران هم تاکید داشته اند که این مساله باید از مسیر گفت‌وگو حل شود.

آنها چه دیدار با مقام‌های ایرانی و چه با مقام‌های غربی ضمن تاکید بر حق مشروع تهران برای استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای، تاکید داشتند که این مساله تنها از طریق مسیر سیاسی و دیپلماتیک قابل حل است.

وزیر امور خارجه چین در اظهاراتی با تاکید بر اتخاذ موضعی عادلانه و بی‌طرفانه کشور متبوع خود در قبال بحران‌های بین‌المللی، اعلام کرد که در مساله هسته‌ای ایران و سایر تنش‌های جهانی نیز نقش میانجی‌گرانه‌ای بدون مداخله‌گری، جانبداری یا منفعت‌طلبی ایفا کرده‌ است.

نقش میانجی‌گرانه چین در بحران‌های منطقه‌ای

کارشناسان می‌گویند: ، مقامات چینی تلاش می‌کنند در بحران های منطقه ای در قامت یک میانجی محتاط ظاهر شوند اما در عین حال خواستار تثبیت روابط خود با آمریکا و تعاملات دیپلماتیک با این کشور هستند.

چین در سال ۱۴۰۱ تلاش کرد تا روابط سیاسی ایران و عربستان سعودی برقرار شود؛ به طوری که در نشستی که با حضور شهید علی شمخانی دبیر سابق شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران و مساعد بن‌محمد العیبان وزیر مشاور و عضو شورای وزیران و مشاور امنیت ملی عربستان سعودی به میزبانی وانگ ئی وزیر امور خارجه چین در پکن برگزارشد، نمایندگان تهران و ریاض در ۱۸ اسفند ۱۴۰۱ توافق کردند تا این دوکشور مهم خاورمیانه بعد از هفت سال بار دیگر روابط دیپلماتیک خود را از سر گیرند.

در این پیوند، شبکه خبری المیادین در گزارشی که در اردیبهشت ۱۴۰۲ از نگرانی رژیم‌صهیونیستی و رسانه‌های آمریکا از توافق اخیر میان جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی خبر داد.

بنابراین، چین با توجه به رویه پیشین خود در ادامه نیز فشارهای دیپلماتیک خود را برای مهار بحران در خاورمیانه افزایش خواهد داد، زیرا هرگونه جنگ گسترده، امنیت عرضه جهانی انرژی را که اقتصاد چین به آن وابسته است، تهدید می‌کند.

مقابله با تحریم‌های آمریکا و حمایت از همکاری‌های اقتصادی

علاوه برآن، مشارکت راهبردی تهران و پکن در چارچوب مقابله با فشارهای غرب و تحریم‌های آمریکا تعریف می‌شود؛ به طوری که وزارت بازرگانی چین درماه جاری در بیانیه‌ اخیرش با استناد به قانون مصوب ۲۰۲۱، تأکید کرد که تحریم‌های آمریکا علیه پنج پالایشگاه از جمله «هنگلی پتروشیمی» غیرقانونی است و شرکت‌های چینی از اجرای آن منع شده‌اند.

همچنین سخنگوی وزارت امور خارجه چین ضمن محکوم کردن «تحریم‌های یک‌جانبه و غیرقانونی» واشنگتن علیه شرکت‌های چینی به اتهام ادعایی همکاری با ایران، تاکید کرد که این اقدامات «یک‌جانبه و غیرقانونی» هیچ تغییری در مواضع ثابت پکن درباره ایران ایجاد نخواهد کرد.

در مجموع، به نظر می‌رسد رویکرد چین در قبال تحولات اخیر خاورمیانه بر پایه حفظ ثبات، جلوگیری از گسترش جنگ و صیانت از منافع اقتصادی و انرژی این کشور شکل گرفته است. پکن تلاش می‌کند هم‌زمان با ادامه همکاری‌های راهبردی با تهران، از طریق دیپلماسی و تاکید بر آتش‌بس، مانع ورود بحران به مرحله‌ای غیرقابل کنترل شود.