کلیدواژه ماندگار جنگ در فضای مجازی چه بود؟

با وجود محدودیت اینترنت در ایران از زمان جنگ رمضان تا کنون، اما فعالیت محدود فارسی زبانان، همچنان در این فضا اثرگذار بود.

کد خبر: ۱۳۷۱۲۳۸

تاریخ: ۱۷ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۰۸:۳۶

از ۹ اسفند ۱۴۰۴ تا امروز، ترندهای ایرانیان از «شوک اولیه و اتحاد دفاعی» به «نگرانی انسانی و اقتصادی» و سپس «بحث درباره آتش‌بس و بازسازی» و البته ترندهایی با مضمون اقتدار ایران، تغییر کرده است.

به گزارش سرویس اجتماعی تابناک، از دوره جنگ تا امروز، ترندهای فضای مجازی فارسی به‌ویژه X/توییتر، اینستاگرام و پلتفرم‌های داخلی به شدت تحت تأثیر رویدادهای موفق نظامی ایران، ترورهای اولیه، قطعی اینترنت، خسارات اقتصادی، مدیریت مناسب جنگ و احساسات ملی قرار گرفته است.

مردم ایران با وجود داشتن مشکلات، نشان دادند که صدای خود را در فضای محدود دیجیتال حفظ می‌کنند.

شوک، اتحاد ملی و دفاع

در هفته‌های نخست جنگ، حس همبستگی ملی بسیار قوی بود. هشتگ‌هایی مانند جانم فدای ایران به سرعت به یکی از پرتکرارترین و ماندگارترین ترندها تبدیل شدند و میلیون‌ها بار دیده شدند. کاربران داخل و خارج کشور، حتی بسیاری از منتقدان حکومت، با انتشار محتوای حمایتی از مقاومت موشکی و پهپادی ایران، این هشتگ را به نماد اتحاد ملی و میهن‌پرستی تبدیل کردند. هشتگ‌های ایران، ایران قوی و دفاع مقدس نیز به شدت ترند بودند. بحث درباره موشک‌های ایرانی، پاسخ موشکی، بستن تنگه هرمز و حملات به پایگاه‌ها غالب شد. همزمان با شدت گرفتن حملات، اینترنت جهانی در ایران به شدت محدود یا قطع گردید که باعث ترند شدن مقطعی کلماتی مانند قطعی اینترنت، وی‌پی‌ان و مهاجرت به پیام‌رسان‌های داخلی مثل بله و سروش شد. در این دوره تولید ویدیوهای هوش مصنوعی درباره انفجارها و دفاع هوایی بسیار رواج یافت و حمله به مدرسه میناب و شهدای آن یکی از غم‌انگیزترین و پایدارترین ترندها باقی ماند.

شهدای میناب یکی از غم انگیزترین ترندها تا همین امروز بوده است.

از اواخر اسفند تا اوایل فروردین؛ خسارات، ترس و مسائل انسانی

در این دوره ترندهایی حول آسیب به بناهای تاریخی (مانند کاخ گلستان، چهلستون)، کشته‌های غیرنظامی، مدارس و زیرساخت‌ها (مانند انفجار در میناب یا پل‌ها) داغ شد. بحث درباره «جنگ با میراث فرهنگی» و لزوم بازسازی مطرح گردید. در این میان تنگه هرمز بر خیلی از ترندها غلبه کرد و جهان دچار شوک بزرگی شد.

با ورود به اواخر اسفند و اوایل فروردین، تمرکز ترندها به سمت خسارات انسانی و فرهنگی جابه‌جا شد. آسیب به بناهای تاریخی، کشته شدن غیرنظامیان، تخریب مدارس و زیرساخت‌ها و بحث درباره جنگ با میراث فرهنگی به موضوعات داغ تبدیل شدند.  قطعی اینترنت نیز همچنان مشکل‌ساز بود و نگرانی‌هایی درباره عقب‌ماندگی تحصیلی کودکان و فشار روانی جامعه را به همراه داشت. در این میان برخی همچنان از مقاومت و دفاع ملی حمایت می‌کردند و برخی دیگر از احتمال جنگ طولانی و آینده فرزندانشان ابراز نگرانی می‌کردند.

دوره آتش‌بس و پس از آن (فروردین ۱۴۰۵ تا امروز)

در این دوره ترند «آتش‌بس»، «مذاکرات اسلام‌آباد/پاکستان»، «طرح ۱۰ ماده‌ای ایران» و اظهارات ترامپ، مانند «پایان جنگ در ۲-۳ هفته» یا «بازگشت به عصر حجر»پرجستجو شد. بحث درباره تمدید آتش‌بس و احتمال بازگشت تنش‌ها ادامه دارد.

ترند «بازسازی»، «خسارت میراث فرهنگی»، «قطعی اینترنت همچنان» و «رکود اقتصادی» و همچنین ترندهایی مبتنی بر پاسخ های مقدرانه ایران به تجاوز دشمنان، نیز جریان داشت.

از فروردین ۱۴۰۵ به بعد و با برقراری آتش‌بس، ترندها بیشتر حول موضوعات مذاکرات، تمدید آتش‌بس و بازسازی متمرکز شدند. بحث درباره مذاکرات اسلام‌آباد، طرح‌های پیشنهادی ایران و اظهارات مقامات خارجی به ویژه ترامپ پرجستجو بود. با این حال هشتگ جانم فدای ایران در تمام این دوره به عنوان قدرتمندترین و ماندگارترین کلیدواژه باقی ماند و نشان داد که مفهوم ایران فراتر از اختلافات سیاسی، همچنان ظرفیت ایجاد اتحاد را دارد.

آمارها البته از روی اعداد و ارقام کاملا دقیق نیست و با بررسی کلیت فضا و نیز استفاده از کمک هوش مصنوعی جمع آوری شده است.

در مجموع جنگ باعث شد ترندهای فضای مجازی فارسی از مسائل روزمره اجتماعی و اقتصادی به سمت موضوعات امنیتی، ملی و انسانی شیفت کنند. مردم ایران با وجود محدودیت‌های شدید اینترنتی و مشکلات متعدد، توانستند صدای خود را در فضای دیجیتال حفظ کنند و هشتگ جانم فدای ایران به عنوان نماد این صدای واحد و میهن‌پرستانه در تاریخ ترندهای فارسی ثبت شد.

از شروع جنگ مستقیم آمریکا و اسرائیل با ایران یعنی ۹ اسفند ۱۴۰۴ تا امروز، #جانم_فدای_ایران یکی از پرتکرارترین و ماندگارترین هشتگ‌ها و کلیدواژه‌ها در فضای مجازی فارسی به‌ویژه X/توییتر و اینستاگرام بوده است.