حقیقتی درباره شهید علی لاریجانی

وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در ادامه برگزاری آیین‌های بزرگداشت چهره‌های اثرگذار، این‌بار میزبان مراسمی برای پاسداشت نام و یاد شهید علی لاریجانی بود؛ چهره‌ای که سیاست و فرهنگ را همزمان در کارنامه خود داشت.

کد خبر: ۱۳۷۰۴۰۵

تاریخ: ۱۲ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۸:۳۱

به گزارش تابناک به نقل از ایسنا، آیین بزرگداشت و چهلم شهید علی لاریجانی، دبیر پیشین شورای‌عالی امنیت ملی و وزیر اسبق فرهنگ و ارشاد اسلامی، با عنوان «سیاستمدار حکیم ایران» بعداز ظهر شنبه (۱۲ اردیبهشت) در تالار وحدت برگزار شد.

در ابتدای این مراسم، سیدمصطفی محقق داماد، رئیس گروه مطالعات اسلامی فرهنگستان علوم ایران، با بیان آیاتی از قرآن کریم، و خواندن این بیت از غزل حافظ «وفا کنیم و ملامت کشیم و خوش باشیم که در طریقت ما، کافری است رنجیدن»، به حاضران این مراسم، از جمله علما، شخصیت‌های سیاسی و خدمتگزاران کشور خوشامد گفت و افزود: در برخی نوشته‌ها و امضاهای ایشان (علی لاریجانی)، تعبیر «بنده خدا» دیده می‌شد؛ تعبیری که شاید در نگاه نخست صرفا نشانه تواضع به نظر برسد اما در واقع بیانگر حقیقتی عمیق است.

او ادامه داد: «بنده خدا»؛ یعنی یک مسلمان واقعی، و مسلمان واقعی کسی است که در برابر آنچه حق است، تسلیم باشد و بر این تسلیم استوار بایستد. اسلام یعنی تسلیم در برابر حق و ایستادن بر آن، بدون آنکه برای جلب رضایت دیگران یا کسب شهرت، از مسیر حق منحرف شویم.

محقق داماد تأکید کرد: این ویژگی در شهید علی لاریجانی به‌روشنی دیده می‌شد. حتی در کتابی که درباره ایشان با تلاش استاد جعفریان و جناب آقای معراجی تدوین شد، عنوان «بنده خدا» انتخاب شد؛ عنوانی که به‌درستی بیانگر این معناست که او نمونه‌ای از یک مسلمان بود.

این مجتهد و فیلسوف با اشاره به تجربه سال‌های پس از انقلاب اسلامی اظهار کرد: من به‌عنوان گوینده‌ای سالخورده که تجربه این سال‌ها را داشته‌ام، معتقدم آسیب‌هایی که انقلاب اسلامی متحمل شده، از سوی کسانی بوده که شجاعت تسلیم در برابر حق را نداشته‌اند. شهید لاریجانی در طول سال‌های فعالیت خود، گاه دیدگاه‌های پیشین خود را تغییر می‌داد، اما این تغییر از سر مصلحت‌جویی نبود، بلکه ناشی از شجاعت در پذیرش حق بود. شجاع‌ترین انسان کسی است که بتواند در برابر هوای نفس خود بایستد، حتی اگر گروهی علیه او شعار دهند و سر و صدا کنند.

محقق داماد افزود: او در چنین شرایطی، مصالح ملی را در نظر می‌گرفت و بر اساس آن تصمیم می‌گرفت. از سرزنش‌ها هراسی نداشت، حتی اگر این مسیر به انزوا و خانه‌نشینی منجر شود و از سوی دوست و دشمن مورد فشار قرار گیرد.

او با بیان اینکه گاهی انسان هم از دشمن و هم از دوست آسیب می‌بیند، گفت: آنچه اهمیت دارد، ایستادن بر مسیر حق و عمل بر اساس ایمان است.

رئیس گروه علوم اسلامی فرهنگستان علوم همچنین خطاب به مسئولان کشور تصریح کرد: امروز ملت ایران منتظر تصمیمات خردمندانه است؛ تصمیماتی که با تدبیر، درک شرایط جهانی و توجه به مصالح ملی اتخاذ شود. کسی که مسئولیتی می‌پذیرد، باید مصلحت‌اندیش باشد و بدون نگرانی از سرزنش‌ها، بر اساس آنچه حق می‌داند عمل کند.

او گفت: ممکن است فردی در این مسیر با سختی‌ها و فشارهای فراوان مواجه شود، اما نباید از این شرایط هراس داشته باشد. آنچه باقی می‌ماند، عمل به تکلیف و ایستادگی بر حق است.

محقق داماد با اشاره به فداکاری‌های شهید لاریجانی، اظهار کرد: او در این مسیر، همه چیز خود را در راه حق و مصالح کشور گذاشت و حتی فرزند خود را نیز در این راه تقدیم کرد.

او با ابراز همدردی با خانواده شهید لاریجانی، به‌ویژه همسر، مادر داغدیده، خواهر، برادران و فرزندان او، با استناد به آیات قرآن کریم گفت: قرآن کریم به صابران بشارت داده است؛ «إنا لله و إنا إلیه راجعون». این سخن تنها یک لفظ نیست، بلکه درکی عمیق از حقیقت بازگشت به سوی خداوند است. خداوند برای صابران سه بشارت قرار داده است؛ درود، رحمت و هدایت الهی. یقین دارم که خداوند به‌زودی صبر و آرامش را بر دل‌های شما نازل خواهد کرد تا بتوانید این داغ بزرگ را تحمل کنید.

اگر شهید بهشتی یا شهید مطهری حضور داشتند، آیا وضعیت امروز متفاوت نبود؟

در ادامه این مراسم، حسین انتظامی، معاون توسعه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به تجربه‌های تاریخی سال‌های ابتدایی انقلاب، به فعالیت‌های سازمان مجاهدین خلق و تحولات آن دوره پرداخت و گفت: در پاییز سال ۱۳۶۰، «موسی خیابانی»، نفر دوم سازمان موسوم به مجاهدین، چند ماه پس از آغاز عملیات تروریستی این سازمان و حدود دو تا سه ماه پیش از کشته شدن خود، نوار صوتی چهار تا پنج ساعته‌ای ضبط و برای اعضای سازمان ارسال کرد.

انتظامی اضافه کرد: هدف این نوار، آن بود که اعضایی را که دچار مسئله شده بودند، توجیه کند که چرا این سازمان از فاز سیاسی به‌طور ناگهانی وارد فاز نظامی شده است و همچنین به آنان روحیه دهد تا بتوانند عملیات‌ها را ادامه دهند. در آن نوار، جمله کلیدی این است که به اعضا خطاب می‌شود «خودتان را دست‌کم نگیرید». این نوار بعدها نیز در اختیار اعضا قرار گرفت و در فضای مجازی نیز منتشر شده است.

او افزود: در همان دوره شعارهایی مطرح می‌شد مبنی بر اینکه «آمریکا در چه فکری است، ایران پر از بهشتی است»، اما در عمل، اقدامات خشونت‌آمیز و تروریستی رخ داد. شهید آیت‌الله قدوسی نیز هدف چنین جریان‌هایی قرار گرفت و گروه‌هایی مانند منافقین و گروه تروریستی «فرقان» این اقدامات را انجام دادند. شهید آیت‌الله مطهری نیز در همین چارچوب ترور شد و این گروه‌ها با اصل نظام و امام (ره) در تعارض بودند.

انتظامی بیان کرد: سؤال این است اگر شهید بهشتی یا شهید مطهری حضور داشتند، آیا وضعیت امروز متفاوت نبود؟ در مسیر حدود ۵۰ سال گذشته، مدیران زیادی داشته‌ایم اما مسئله‌محوری کمی وجود داشته‌اند.

او سپس به مرحوم آیت‌الله اکبر هاشمی رفسنجانی اشاره‌ای داشت و افزود: آقای هاشمی رفسنجانی و نیز شهید علی لاریجانی، از جمله مدیرانی بودند که در هر مسئولیتی که بر عهده داشتند، حداقل یک مسئله مهم را دنبال می‌کردند.

انتظامی سپس به گونه‌شناسی مدیران پرداخت و گفت: ما در کشور چند دسته مدیر داریم؛ یک دسته مدیران سنتی هستند که بخش عمده‌ای از عمر مدیریت کشور را تشکیل می‌دهند. این دسته به جلسات، نامه‌نگاری، حضور داشتن و دیده‌شدن علاقمندند و معمولا در طول دوره مسئولیت، تغییر جدی در عملکردشان رخ نمی‌دهد. البته نمونه‌های خوب آن‌ها می‌توانند وضعیت موجود را حفظ کنند. گروه دوم مدیران پروژه‌ای هستند که می‌توانند یک پروژه عمرانی یا یک موضوع مشخص را با اتکا به تجربه، شناخت منابع و استفاده از ابزارهای مدیریتی به سرانجام برسانند. بخشی از آبادانی کشور مرهون این دسته از مدیران است. هرچند در برخی موارد، به دلیل نحوه اجرا، زمینه گران تمام شدن یا هدررفت منابع نیز وجود دارد. گروه سوم مدیران راهبردی هستند؛ مدیرانی که گلوگاه‌ها را شناسایی می‌کنند و تمرکز خود را بر همان نقاط کلیدی می‌گذارند و اجازه نمی‌دهند رویه‌ها و اختلالات، آن‌ها را از هدف اصلی بازدارد. در فضای کاری کشور که اختلالات متعدد وجود دارد، مدیر استراتژیست به هدف توجه می‌کند و میدان انتخاب را بر اساس آن تنظیم می‌کند.

انتظامی اظهار کرد: متأسفانه تعداد این نوع مدیران کم است، اما شهید لاریجانی از این دسته بود.

«ظفر در پیش است»

علی‌اکبر صالحی، رئیس بنیاد ایرانشناسی نیز در این بزرگداشت با بیان تسلیت به خانواده علی لاریجانی، گفت: فقدان چنین شخصیتی برای من بسیار اندوه‌بار است، اما در عین حال، حیف بود که چنین انسان بزرگی به‌صورت عادی از دنیا برود. او در مسیر «فی‌سبیل‌الله» قرار داشت.

او ادامه داد: از نگاه دینی، اموات واقعی زنده‌اند و این حقیقتی است که درک آن برای انسان آسان نیست. همان‌طور که بسیاری از پدیده‌های هستی مانند امواج الکترومغناطیس از دید ما پنهان است، اما وجود دارد. حقیقت حیات نیز در مراتبی فراتر ادامه دارد.

رئیس بنیاد ایران‌شناسی با اشاره به سخنان برخی حاضران و علمای دین، گفت: در متون دینی، درود و صلوات الهی تنها محدود به پیامبر اسلام (ص) نیست، بلکه مؤمنانی که در مسیر حق و خدمت به مردم قرار دارند نیز مشمول رحمت الهی هستند.

رئیس پیشین سازمان انرژی اتمی ایران، شهید لاریجانی را «دولتمردی واقعی» توصیف کرد و افزود: او شخصیتی با سعه‌صدر وسیع بود که در شرایط پیچیده مسئولیت‌های مختلف، با عقلانیت و تدبیر از بحران‌ها عبور کرد. شهید لاریجانی هم اهل علم بود، هم اهل تفکر و تدبیر و هم دارای پشتوانه معرفتی و دینی. او دانش‌آموخته و استاد حوزه‌های علمی از جمله دانشگاه صنعتی شریف و نیز فعال در حوزه فلسفه بود. اگر بخواهم این شخصیت را در یک کلمه توصیف کنم، او یک دولتمرد واقعی بود، کسی که همه ابعاد لازم برای انسانیت و مدیریت را در خود جمع کرده بود. علم و دین در وجود او همانند دو بال برای پرواز بودند و او با این دو بال توانست در مسیر مسئولیت‌های خود اثرگذار باشد.

صالحی با اشاره به وضعیت کشور، اظهار کرد: امروز ملت ایران با شرایط اقتصادی، معیشتی و امنیتیِ دشواری مواجه است، اما تاریخ این ملت نشان داده که ملتی تمدن‌ساز و سرنوشت‌ساز است. در عین صبر و مقاومت، باید عقلانیت و تدبیر نیز در تصمیم‌گیری‌ها حاکم باشد. اگر این ترکیب برقرار باشد، می‌توان به آینده امیدوار بود.

این چهره سیاسی با اشاره به تحلیل‌های بین‌المللی درباره ایران گفت: حتی برخی رسانه‌های خارجی نیز اذعان کرده‌اند که ایران در برابر فشارها به قدرتی اثرگذار در سطح منطقه و جهان تبدیل شده است. مسیر آینده این ملت، در گرو صبر، مقاومت، و همراهی آن با عقلانیت و درایت است و در چنین صورتی می‌توان به پیروزی و گشایش امیدوار بود.

او با اشاره به اظهارات برخی مقامات آمریکایی، گفت: رئیس‌جمهور یک کشور ادعا می‌کند که می‌خواهد یک تمدن را از بین ببرد و ملتی را به عصر حجر بازگرداند. این سخن، شایسته ملت آمریکا و دانشگاه‌هایی چون هاروارد، پرینستون و... نیست که رئیس‌جمهورشان چنین ادبیاتی به کار ببرد. این رفتار را می‌توان از چند زاویه بررسی کرد. نخست، شکست اخلاقی است. شکست دوم، سیاسی است که موجب فاصله گرفتن کشورهای دیگر و حتی اتحادیه اروپا از آمریکا می‌شود. این پرسش مطرح است که چرا چنین مسیری انتخاب شد.

صالحی اضافه کرد: شکست سوم، اقتصادی است، به‌گونه‌ای که امروز درباره قیمت‌ها، از جمله بنزین و کالاهای اساسی در آمریکا، نارضایتی و فشار اقتصادی وجود دارد و سطح رضایت عمومی پایین آمده است.

او با بیان اینکه شکست چهارم، نظامی است، افزود: ما در برابر بزرگ‌ترین قدرت نظامی جهان قرار داریم، اما در عین حال مشاهده می‌شود کشوری که از نظر مقایسه‌ای در جایگاه پایین‌تری قرار دارد، همچنان ایستادگی می‌کند، موشک شلیک می‌شود، مقاومت ادامه دارد و مردم نیز پشت نظام و حکومت خود ایستاده‌اند.

رئیس بنیاد ایران‌شناسی بیان کرد: این وضعیت نشان می‌دهد چه نوع شکستی رقم خورده است و حتی نیروهای مسلح آن کشور نیز در برابر واقعیت‌های جدید، با چالش مواجه شده‌اند. برخی تحلیل‌ها در جهان، از جمله از سوی چین و روسیه، نیز به این جمع‌بندی رسیده‌اند که نقاط ضعف این ساختار کجاست.

صالحی در پایان سخنان خود با تأکید بر قدرت ملت ایران گفت: هم‌صدا با برادر عزیز و شهیدمان دکتر علی لاریجانی عرض می‌کنم که «ظفر در پیش است» و یقین داریم که این مسیر، به نام خداوند، به نتیجه خواهد رسید.

لاریجانی در برابر اختلافات و بی‌مهری‌ها مسیر خود را ترک نمی‌کرد

مهندس محمدرضا باهنر، نایب‌رئیس پیشین مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه از حاضران و نمایندگان ادوار مجلس انتظار می‌رود خاطرات خود را از این شخصیت مکتوب کنند، گفت: این خاطرات می‌تواند حامل درس‌های مهمی برای نسل‌های آینده باشد.

او با اشاره به تجربه نزدیک به دو دهه فعالیت خود در مجلس افزود: در سال‌های ابتدایی پس از پیروزی انقلاب، اداره مجلس تجربه‌محور نبود و چهره‌هایی مانند مرحوم اکبر هاشمی رفسنجانی نقش مهمی در مدیریت آن دوره داشتند، اما پس از آن، دکتر علی لاریجانی نخستین رئیس مجلسی بود که در همان سال نخست ورود به مجلس، ریاست آن را بر عهده گرفت.

باهنر ادامه داد: معمولا رؤسای مجلس پیش از ریاست، یک یا دو دوره نمایندگی را پشت سر گذاشته‌اند، اما لاریجانی در همان سال نخست ورود، مسئولیت ریاست را پذیرفت و این موضوع نشان‌دهنده اعتماد و ظرفیت مدیریتی ویژه او بود.

او افزود: ریاست مجلس جایگاهی نیست که با دستور و امر و نهی اداره شود، بلکه رئیس مجلس باید با استدلال، منطق و اقناع نمایندگان، مدیریت را پیش ببرد و در عمل بر دل نمایندگان اثر بگذارد.

نایب‌رئیس پیشین مجلس با اشاره به پیشینه فکری و فلسفی لاریجانی گفت: او از جمله افرادی بود که با پشتوانه فکری و فلسفی وارد عرصه سیاست شد و همین امر موجب شد قدرت استدلال و منطق ویژه‌ای در اداره جلسات داشته باشد.

باهنر در ادامه به دوران مسئولیت لاریجانی در صداوسیما اشاره کرد و گفت: در آن دوره، تولید آثار فاخر و ماندگاری در حوزه سریال‌های تاریخی و مذهبی شکل گرفت که مورد توجه داخلی و حتی کشورهای دیگر قرار گرفت. آثاری مانند سریال‌های مذهبی و تاریخی آن دوره مانند آثاری همچون «مریم مقدس» و کاری مرتبط با اصحاب کهف و... به‌گونه‌ای تولید شدند که حتی در برخی کشورهای مسیحی نیز به‌عنوان نمونه‌ای موفق در تصویرسازی شخصیت‌های دینی مورد توجه قرار گرفتند.

نایب‌رئیس پیشین مجلس ادامه داد: در مجلس دهم و دوره‌های مختلف حضور خود، با رؤسای متعددی همکاری داشته‌ام، اما مدیریت دکتر لاریجانی را مدیریتی استثنایی و اثرگذار می‌دانم؛ مدیریتی که بر پایه وظیفه‌محوری، تعهد و ثبات در تصمیم‌گیری استوار بود.

او با تأکید بر باور دینی و اخلاقی لاریجانی، گفت: او از جمله افرادی بود که به وظیفه خود در نظام جمهوری اسلامی پایبند بود و در برابر اختلافات و بی‌مهری‌ها، مسیر خود را ترک نمی‌کرد و با تواضع و استمرار به کار ادامه می‌داد.

باهنر افزود: در دوران مسئولیت در شورای عالی امنیت ملی نیز با سعه‌صدر و نگاه باز، جلسات متعددی برای حل مسائل معیشتی، اقتصادی و سیاسی برگزار می‌کرد و از ظرفیت کارشناسی برای تصمیم‌سازی استفاده می‌شد.

او در پایان با اشاره به فضای اخیر کشور گفت: در شرایط کنونی و در مواجهه با چالش‌ها، امید به آینده و اتکا به توان داخلی می‌تواند مسیر پیروزی را برای کشور هموار کند و ملت ایران با ایستادگی و همبستگی، از این مقطع نیز عبور خواهد کرد.

لاریجانی در مسائل مالی و شخصی، سالم و بدون شائبه بود

حجت‌الاسلام و المسلمین رسول جعفریان، رئیس کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران و نویسنده کتاب «بنده خدا» با اشاره به سابقه آشنایی طولانی خود با مرحوم علی لاریجانی گفت: از سال ۱۳۷۶ نخستین‌بار در دفتر ایشان در صداوسیما، همراه با مرحوم استاد سید جعفر شهیدی و مرحوم دکتر صادق خدمتشان بودیم و پس از آن نیز در جریان تولید سریال «مختارنامه» و دیدار از احمدآباد، و همچنین در صحنه‌های مربوط به تولید این مجموعه، ارتباط و همکاری ادامه یافت. سپس در دوره مجلس نیز در کتابخانه مجلس همکاری‌هایی شکل گرفت و این ارتباط در قالب دوستی و سفرهای متعدد استمرار داشت.

او در ادامه با اشاره به روز شهادت استاد مطهری و روز معلم گفت: مرحوم استاد مطهری همچنان یک متفکر منحصر به‌فرد در فضای فکری ماست و هنوز جایگزینی در سطح او وجود ندارد.

جعفریان بیان کرد: به باور من، مرحوم لاریجانی در امتداد فکری شهید مطهری قرار داشت و از دو منبع خانوادگی و دانشگاهی تأثیر پذیرفته بود؛ از یک‌سو تربیت خانوادگی و از سوی دیگر فضای دانشگاهی و جریان‌های فلسفی آن دوره در ایران. این دو در شخصیت او ترکیب شده بود و به‌تدریج گرایش بیشتری به اندیشه‌های مطهری پیدا کرد.

رئیس کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران افزود: در تجربه سال‌های همکاری در کتابخانه مجلس، مهم‌ترین ویژگی ایشان اعتماد به نفس در مدیریت امور و در عین حال انتقادپذیری بود. در حوزه کتابخانه مجلس، هر زمان پیشنهادی از سوی متخصصان ارائه می‌شد، ایشان با مقاومت بی‌منطق برخورد نمی‌کرد و همین موضوع موجب موفقیت‌های متعدد در آن دوره شد. پشتوانه این موفقیت‌ها حمایت‌های مستقیم ایشان بود و هر زمان درخواست حضور در جلسات یا تصمیم‌گیری مطرح می‌شد، با حضور فعال همراهی می‌کرد. همچنین در یادداشت‌هایی نیز به این نکته اشاره شده بود که در نگاه ایشان مسئله لاینحل وجود نداشت و هیچ‌گونه خودخواهی در رفتار مدیریتی دیده نمی‌شد.

جعفریان گفت: ایشان منفعل نبود بلکه مدیری فعال بود، اما در عین حال به مشورت و گفت‌وگو توجه جدی داشت. به همین دلیل دوستان فراوانی داشت و با احترام با نظرات مختلف برخورد می‌کرد. صبوری و تحمل بالای او از ویژگی‌های برجسته شخصیتی‌اش بود و حتی در برابر بدگویی‌ها نیز واکنش تند نشان نمی‌داد.

او با اشاره به ویژگی‌های شخصی لاریجانی افزود: یکی از نکات مهم در شخصیت او توجه به ورزش بود و هیچ‌گاه بین خود و ورزش فاصله ایجاد نمی‌کرد. او به ورزش سالم توجه داشت و برخی از همراهانش تجربه کوه‌پیمایی با او را داشتند. همچنین در مسیرهای سخت کوهنوردی نیز حضور فعال داشت و به سلامت جسم و روح اهمیت می‌داد. لاریجانی در عین حال یک شخصیت کتاب‌خوان و اهل مطالعه بود و از هیچ فرصتی برای خواندن و یادگیری استفاده نمی‌کرد. در دوره‌هایی که از سیاست فاصله گرفته بود نیز همچنان در فضای دانشگاهی حضور داشت و حتی در دانشکده ادبیات با دانشجویان گفت‌وگو می‌کرد و در برخی کلاس‌ها نیز حضور می‌یافت.

جعفریان ادامه داد: او در مسائل مالی و شخصی نیز فردی سالم و بدون شائبه بود و هیچ نشانه‌ای از سوءاستفاده یا نگاه غیرشفاف در رفتار او دیده نمی‌شد. از نظر خانوادگی نیز زندگی متعادلی داشت و رفتار او به‌گونه‌ای نبود که توقعات شخصی یا مالی در آن برجسته باشد.

نویسنده کتاب «بنده خدا» افزود: او در عین جدیت، شخصیتی شوخ‌طبع داشت و در جمع‌ها با لطافت برخورد می‌کرد. در عین حال سختی‌های زیادی را نیز در مسیر زندگی و مسئولیت‌هایش تجربه کرده بود، اما در رفتار اجتماعی خود همواره آرام و متین ظاهر می‌شد.

جعفریان گفت: او به روحانیت علاقه‌مند بود، به‌ویژه روحانیت منتقد و متدین و نسبت به جریان‌های فکری مختلف نیز با رویکردی گفت‌وگومحور برخورد می‌کرد.

او هنچنین با اشاره به گستره ارتباطات شهید لاریجانی با طیف‌های مختلف فکری و اجتماعی گفت: لاریجانی با وجود تفاوت زاویه دیدها، مورد احترام و علاقه افراد متنوعی بود و به دیدار چهره‌های مختلف می‌رفت.

این پژوهشگر ادامه داد: لاریجانی جلسات متعددی برگزار می‌کرد و گاهی دو تا سه ماه یک‌بار وضعیت کشور و مسائل ایران را با این افراد مرور و توضیح می‌داد. یکی از دغدغه‌های مهم او استفاده از ظرفیت این چهره‌ها برای ایجاد نوعی تعدیل در برخی جریان‌های تندرو در ساختار نظام بود و معتقد بود این افراد می‌توانند اثرگذار باشند، از این رو ارتباط خود را با آن‌ها حفظ می‌کرد.

جعفریان افزود: در میان سیاستمداران مهمی که می‌شناسم، از رؤسای جمهور گرفته تا دیگر مسئولان، کمتر کسی مانند لاریجانی با بدنه فکری و فرهنگی جامعه ارتباط و رفت‌وآمد گسترده داشت. او تنها به سیاستمداران محدود نبود، بلکه با اندیشمندان و علما نیز ارتباط داشت، از جمله افرادی مانند مرحوم محمدتقی مدنی و مرحوم محمد انصاری شیرازی که با آنان دیدار می‌کرد و از آنان پرسش‌هایی علمی و فکری مطرح می‌کرد. لاریجانی صرفا به این امید به سراغ این افراد نمی‌رفت که در آینده به او کمک سیاسی کنند، بلکه نگاه او معطوف به گفت‌وگو و بهره‌گیری فکری بود، هرچند در لحظات حساس نیز از سوی برخی از این چهره‌ها کمک‌هایی صورت می‌گرفت و او نیز توقعی در این زمینه نداشت.

رئیس کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران در ادامه با اشاره به نگاه لاریجانی به روشنفکری افزود: او روشنفکری را می‌پذیرفت که واقع‌گرا باشد و در متن مسائل حضور داشته باشد، نه روشنفکری که صرفا به نقد از بیرون و با ادبیات تند بسنده کند. او نسبت به جریان‌هایی که روشنفکری را تنها در قالب ادبیات انتقادی می‌دیدند، اعتقاد چندانی نداشت.

جعفریان گفت: در یادداشت‌هایی که درباره او جمع‌آوری شده، از او با تعبیر «حکیم ایرانی» یاد شده است؛ تعبیری که او را در امتداد سنت وزرای خردمند ایرانی معرفی می‌کند. او با توجه به آشنایی با فلسفه، بدنه دینی جامعه و روحیه تسامح، به‌ویژه در دو دهه پایانی فعالیت خود، در برابر جریان‌های افراطی موضعی مبتنی بر عقلانیت داشت.

او افزود: این توصیف به معنای بی‌نقص بودن او نیست و خود او نیز چنین ادعایی نداشت، اما در مجموعه‌ای از حدود ۱۱۰ یادداشت گردآوری‌شده درباره او که برای چهلم وی تهیه شده بود، طیفی از نویسندگان از زوایای مختلف به تحلیل شخصیت او پرداخته‌اند. اگر این یادداشت‌ها با دقت بررسی شود، واژه‌های پرتکرار در آن‌ها «عقلانیت» و «خردگرایی» است که به‌عنوان ویژگی غالب او مورد تأکید قرار گرفته است. این ویژگی‌ها او را در زمره مصادیق یک وزیر ایرانی با سنت فکری خاص خود قرار می‌دهد.

در پایان این مراسم، کتاب «بنده خدا» رونمایی شد.

گفتنی است، محمدرضا لاریجانی فرزند شهید علی لاریجانی، سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، محمدرضا عارف معاون اول ریاست جمهوری، فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت، علی‌اکبر صالحی رئیس بنیاد ایرانشناسی، حسین سیمایی صراف وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، علی جنتی وزیر اسبق فرهنگ و ارشاد اسلامی، محمدرضا ظفرقندی وزیر بهداشت، سیدحسن قاضی‌زاده هاشمی وزیر اسبق بهداشت و درمان، عباس آخوندی وزیر اسبق راه و شهرسازی، سیدمحمدعلی ابطحی، رفیق‌دوست، سونیا پوریامین مجری تلویزیون، آزاده‌ نظربلند دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی، محسن جوادی معاون فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، قادر آشنا دبیر شورای فرهنگ عمومی، مصطفی محقق داماد رئیس گروه علوم اسلامی فرهنگستان علوم، حسین انتظامی معاون توسعه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، محمدمهدی احمدی مدیرکل حوزه وزارتی وزارت فرهنگ و ارشاد، حجت‌الاسلام ارباب سلیمانی معاون قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سیدصادق پژمان رئیس موسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر، محمدرضا نوروزپور معاون امور رسانه‌ای و تبلیغات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی،  عبدالعلی علی‌عسگری رئیس سابق سازمان صدا و سیما، علی مطهری، نرجس سلیمانی، جهانگیر الماسی بازیگر، سعید نمکی وزیر اسبق بهداشت و... از جمله حاضران در این مراسم بودند.