جنگ افزار

رقابت پنهان آمریکا و چین برای ساخت سپرهایی که هنوز کامل نیستند

جنگ همیشه با شلیک شروع نمی‌شود. گاهی با یک تصمیم در بودجه، یک تغییر در طراحی یا اضافه شدن یک موشک به یک ناو آغاز می‌شود. آنچه امروز در دریا‌ها در حال شکل‌گیری است، نه یک درگیری مستقیم، بلکه یک مسابقه بی‌وقفه برای جلو زدن در لایه‌ای است که کمتر دیده می‌شود؛ لایه‌ای که قرار است قبل از اصابت، تهدید را متوقف کند. داستان از جایی شروع می‌شود که نیروی دریایی آمریکا به این نتیجه رسیده، سپر‌های فعلی دیگر کافی نیستند.

کد خبر: ۱۳۶۹۴۲۷

تاریخ: ۰۷ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۷:۲۱

به گزارش تابناک؛ وقتی یک ناوشکن مدرن را تصور می‌کنی، معمولاً تصویر یک هیولا از فولاد و رادار در ذهن شکل می‌گیرد؛ چیزی که قرار است هم بزند، هم ببیند، هم دفاع کند. اما واقعیت این است که حتی پیشرفته‌ترین ناو‌ها هم در برابر یک حمله اشباعی، یعنی هجوم همزمان چندین موشک و پهپاد، آسیب‌پذیرند. این دقیقاً همان نقطه‌ای است که معادله تغییر می‌کند.

نیروی دریایی آمریکا حالا به‌سمتی رفته که موشکی مثل Patriot PAC-۳ MSE را، که ذاتاً برای پدافند زمینی طراحی شده، روی ناوشکن‌های مجهز به Aegis Combat System سوار کند. این تصمیم، در ظاهر فقط یک ارتقاء فنی است، اما در واقع اعترافی است به یک نگرانی بزرگ‌تر: تهدید‌ها سریع‌تر از دفاع‌ها در حال پیشرفت‌اند.

PAC-۳ MSE یک موشک رهگیر معمولی نیست. این موشک بر پایه مفهوم «اصابت مستقیم» یا hit-to-kill کار می‌کند؛ یعنی به‌جای انفجار در نزدیکی هدف، مستقیماً به آن برخورد می‌کند. این روش، دقت بسیار بالایی می‌طلبد، اما در عوض، توانایی نابودی اهدافی مثل موشک‌های بالستیک در فاز نهایی را فراهم می‌کند. موتور دو مرحله‌ای آن هم به موشک اجازه می‌دهد سرعت و مانور لازم برای درگیری در لحظه آخر را داشته باشد.

حالا این را بگذار روی عرشه یک ناوشکن از کلاس Arleigh Burke-class destroyer. ناویی که خودش یکی از پیچیده‌ترین پلتفرم‌های جنگی دنیاست. این ترکیب، یعنی اضافه کردن یک لایه دفاع نزدیک‌تر و سریع‌تر به سیستمی که قبلاً هم لایه‌های متعددی داشته.

چرا؟ چون تهدید‌ها عوض شده‌اند.

در دهه‌های گذشته، تهدید اصلی برای ناو‌ها بیشتر موشک‌های کروز زیرصوت یا هواپیما‌ها بودند. اما حالا، داستان فرق کرده. موشک‌های بالستیک ضدکشتی، پهپاد‌های انتحاری، و مهم‌تر از همه، تسلیحات هایپرسونیک وارد میدان شده‌اند. اینها فقط سریع نیستند؛ غیرقابل پیش‌بینی‌اند. مسیرشان می‌تواند تغییر کند، ارتفاعشان متغیر است و زمان واکنش را به حداقل می‌رسانند.

اینجاست که حتی سیستم‌هایی مثل ایجیس، با تمام قدرتشان، به تنهایی کافی به نظر نمی‌رسند. ایجیس برای درگیری در برد‌های متوسط و بلند عالی است، اما وقتی تهدید به فاصله نزدیک می‌رسد، نیاز به چیزی داری که سریع‌تر، دقیق‌تر و در لحظه آخر عمل کند.

PAC-۳ MSE دقیقاً برای همین طراحی شده؛ یک لایه آخر دفاع، جایی که دیگر فرصت اشتباه وجود ندارد.

اما داستان فقط درباره آمریکا نیست. اگر این تصمیم گرفته شده، دلیلش این است که در سمت مقابل، کسی دارد بازی را تغییر می‌دهد؛ و آن کسی، به‌وضوح جین  است.

بلوک مستقل "چین"

چین در سال‌های اخیر، به‌صورت جدی روی توسعه موشک‌های ضدکشتی، سیستم‌های هایپرسونیک و پهپاد‌های پیشرفته کار کرده. موشک‌هایی مثل DF-۲۱D و DF-۲۶، که به‌عنوان «قاتل ناو هواپیمابر» شناخته می‌شوند، فقط یک نمونه از این روند هستند. اینها موشک‌هایی هستند که می‌توانند از فاصله بسیار دور شلیک شوند و با سرعت بالا به سمت هدف دریایی حرکت کنند.

در کنار آن، چین روی ترکیب حملات هم کار کرده. یعنی نه یک موشک، بلکه چندین تهدید همزمان؛ موشک‌های کروز، بالستیک، پهپادها، همه با هم. این همان چیزی است که به آن حمله اشباعی می‌گویند. هدف این نوع حمله، نه فقط ضربه زدن، بلکه غرق کردن سیستم دفاعی در حجم تهدید است.

در چنین شرایطی، حتی بهترین سیستم‌ها هم ممکن است دچار مشکل شوند. چون هر سیستم، محدودیت دارد؛ در تعداد رهگیری، در زمان واکنش، در ظرفیت پردازش. وقتی تعداد تهدید‌ها از این ظرفیت عبور کند، احتمال نفوذ بالا می‌رود.

تلاش برای بقا توسط آمریکا

اینجاست که تصمیم آمریکا برای اضافه کردن PAC-۳ MSE معنا پیدا می‌کند. این یک تلاش برای افزایش «بقاپذیری» است. یعنی بالا بردن شانس زنده ماندن ناو در شرایطی که تعداد تهدید‌ها زیاد است.

اما این فقط یک قدم است؛ و رقابت، خیلی بزرگ‌تر از این حرف‌هاست.

در واقع، چیزی که در حال شکل‌گیری است، یک مسابقه چندلایه است. نه فقط در موشک، بلکه در رادار، در جنگ الکترونیک، در هوش مصنوعی و حتی در ساختار فرماندهی. هر طرف تلاش می‌کند یک گام جلوتر باشد، چون در این بازی، عقب ماندن یعنی آسیب‌پذیری.

برای مثال، در حوزه رادار، هر دو طرف به‌دنبال سیستم‌هایی هستند که بتوانند اهداف کوچک‌تر، سریع‌تر و پنهان‌تر را کشف کنند. در حوزه جنگ الکترونیک، تلاش برای کور کردن سنسور‌ها و مختل کردن ارتباطات ادامه دارد. در حوزه هوش مصنوعی، هدف این است که تصمیم‌گیری سریع‌تر و دقیق‌تر شود، چون در برابر موشک‌های هایپرسونیک، هر ثانیه اهمیت دارد.

در این میان، هزینه‌ها هم بی‌صدا در حال بالا رفتن هستند. هر موشک رهگیر، میلیون‌ها دلار قیمت دارد. هر ارتقاء سیستم، میلیارد‌ها دلار هزینه دارد؛ و این یعنی رقابت، فقط تکنولوژیک نیست، اقتصادی هم هست.

وقتی در بودجه سال ۲۰۲۷ صحبت از سفارش ۴۰۵ فروند PAC-۳ MSE برای ناوشکن‌ها می‌شود، این فقط یک عدد نیست. این یک سیگنال است. سیگنالی از اینکه این مسیر قرار است جدی و گسترده دنبال شود. یعنی آزمایش در ۲۰۲۷، و رسیدن به آمادگی عملیاتی اولیه در ۲۰۲۸، فقط شروع کار است.

این یعنی آمریکا دارد خودش را برای یک آینده آماده می‌کند؛ آینده‌ای که در آن، دریا‌ها دیگر امن نیستند، و هر ناو باید مثل یک قلعه متحرک، چندین لایه دفاعی داشته باشد. اما نکته اینجاست که چین هم همین کار را می‌کند.

رقابت بین این دو، شبیه یک بازی شطرنج نیست که هر حرکت قابل پیش‌بینی باشد. بیشتر شبیه یک مسابقه تسلیحاتی است که در آن، هر پیشرفت در یک سمت، طرف مقابل را مجبور به واکنش می‌کند. یک موشک جدید، یک سپر جدید می‌طلبد. یک سپر جدید، یک سلاح پیشرفته‌تر را تحریک می‌کند؛ و این چرخه، پایان ندارد.

حالا چیزی که شکل می‌گیرد، نه یک برنده قطعی، بلکه یک تعادل ناپایدار است. تعادلی که روی لبه تکنولوژی و هزینه ایستاده. هر طرف تلاش می‌کند جلوتر باشد، اما هیچ‌کدام نمی‌تواند کاملاً مطمئن باشد که کافی است؛ و شاید همین، مهم‌ترین واقعیت این رقابت باشد. اینکه در دنیای امروز، برتری نظامی یک نقطه ثابت نیست. یک خط در حال حرکت است. خطی که هر روز، با یک موشک جدید، یک رادار جدید یا یک تصمیم بودجه‌ای، جابه‌جا می‌شود.