روزنه ای در جبهه آتش‌بس؛ آیا گفتگو راهگشاست؟

در برهه‌ای حساس که خطر گسترش جنایات جنگی آمریکا رو به افزایش بود، آمریکا از طریق میانجیگری پاکستان شروط ایران را برای آغاز آتش بسی موقت پذیرفت. این امر نقطه عطفی در ناوبری تنگه هرمز و کورسوی امیدی برای کوتاهی دست آمریکا از خاورمیانه ایجاد کرده است.

کد خبر: ۱۳۶۶۰۴۳

تاریخ: ۱۹ فروردين ۱۴۰۵ - ۱۳:۵۸

به گزارش تابناک؛ در برهه‌ای حساس که خطر گسترش جنایات جنگی آمریکا رو به افزایش بود، آمریکا از طریق میانجیگری پاکستان شروط ایران را برای آغاز آتش بسی موقت پذیرفت. این امر نقطه عطفی در ناوبری تنگه هرمز و کورسوی امیدی برای کوتاهی دست آمریکا از خاورمیانه ایجاد کرده است. این آتش‌بس کوتاه، مهلتی ارزشمند در این درگیری و دریچه‌ای حیاتی برای شکستن بن‌بست و حرکت به سوی ثبات پایدار است. جامعه بین‌المللی باید به طور مشترک از همه طرف‌ها بخواهد که این فرصت نادر را صیانت کنند، از بازی‌های با حاصل جمع صفر فراتر روند، به گفتگو و مشورت پایبند باشند و پایه‌های صلح پایدار را بنا نهند.
این درگیری چهل روزه که ابتدا در محدوده ایالات متحده، اسرائیل و ایران آغاز شد، اکنون به بحرانی فراگیر تبدیل شده که بر امنیت و توسعه جهانی تأثیرات عمیقی گذاشته است. اقدام نظامی ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران بدون مجوز شورای امنیت سازمان ملل، به طور جدی اصول منشور سازمان ملل و هنجارهای روابط بین‌الملل را نقض کرده و به شدت وضعیت منطقه را بحرانی‌تر کرده است.
مدیریت هوشمند کشتیرانی و ناوبری در تنگه هرمز به عنوان یک گلوگاه حیاتی حمل و نقل انرژی جهانی، باعث نوسانات قیمت نفت و اختلال در زنجیره تأمین آمریکا و متحدانش شده و مانع احیای اقتصاد این کشورها گردیده است. این درگیری به کشورهای عربستان سعودی، امارات متحده عربی، بحرین، لبنان و دیگر کشورها کشیده شده و تلفات غیرنظامیان همچنان در حال افزایش است. معماری امنیتی منطقه بر پایه حضور آمریکا در آستانه فروپاشی قرار دارد. تاریخ بارها به آمریکا نشان داده که استفاده از زور راه‌حل مناسبی برای تامین خواسته هایش نیست. این روش تنها باعث تشدید نفرت، از بین رفتن اعتماد متقابل و فرو رفتن در یک چرخه معیوب از درگیری‌ها می‌شود.
این آتش‌بس به لطف میانجیگری فعال کشورهای منطقه‌ای بخصوص پاکستان حاصل شد و همچنین نشان دهنده تمایل جامعه بین‌المللی برای ثبات است. این امر امکان کاهش تنش در اوضاع و زمینه سازی برای شکستن بن‌بست در مذاکرات را فراهم کرده است.
با این حال، باید به وضوح درک کرد که آتش‌بس تنها اولین گام در مدیریت بحران است. عدم اعتماد ایران به آمریکا، و همچنین اختلافات بنیادی پیرامون موضوع هسته‌ای و برنامه موشکی ایران، همچنان به‌عنوان موانع پنهان در زیر سطح باقی مانده‌اند. استراتژی پیشین ایالات متحده که ترکیبی از مذاکرات و اقدام نظامی بود و سابقه این کشور در نقض توافقات، موجب شده تا ایران به شدت نسبت به صداقت آمریکا تردید کند و این امر به مانعی بزرگ در مسیر پیشرفت مذاکرات اساسی تبدیل شده است.
پایداری آتش‌بس، پیش از هر چیز مستلزم پایبندی به تعهدات آتش‌بس و جلوگیری از درگیری مجدد است. جامعه جهانی بایستی به آمریکا بفهماند که باید حداکثر منطق را اعمال کند، کاملاً به توافق آتش‌بس پایبند باشد، تمام تحریکات نظامی و اقدامات خصمانه را متوقف کند و از برهم زدن صلح شکننده به دلیل محاسبات اشتباه یا رفتار بی خردانه خودداری کند. ایالات متحده باید ذهنیت «فشار حداکثری» خود را کنار بگذارد، استفاده از مذاکرات را به عنوان ابزاری استراتژیک متوقف سازد و از طریق اقدامات ملموس، صداقت خود را نشان دهد.
فرصت آتش‌بس به بازسازی اعتماد متقابل و پرداختن مستقیم به مسائل اساسی بستگی دارد. اعتماد، اساس مذاکرات و پیش‌نیاز صلح است. ایالات متحده باید در مورد موضوعات کلیدی مانند لغو تحریم‌ها، پذیرش غنی‌سازی اورانیوم، پایان استقرار نیروهای منطقه‌ای خود و پرداخت غرامت‌های جنگی، بر مبنای برابری و احترام، با کنار گذاشتن فشارهای یکجانبه و جستجوی نتایج برد-برد از طریق مصالحه متقابل، ارتباطی صریح و شفاف برقرار کنند.
جامعه بین‌المللی باید نقشی سازنده ایفا نماید، از ابتکارات آشتی منصفانه و معقول حمایت کند، ایجاد یک چارچوب گفتگوی چندجانبه با هدایت کشورهای منطقه و با حمایت جامعه بین‌المللی را ترویج دهد و با هرگونه نیروی خارجی که اراده خود را تحمیل می‌کند یا به آتش‌افروزی می‌پردازد، مخالفت ورزد. شورای امنیت سازمان ملل متحد نیز باید موضعی عینی و بی‌طرفانه داشته باشد، بر کاهش تنش‌ها و ترویج گفتگو تمرکز نماید و به جای تأیید استفاده غیرقانونی از زور، از آتش‌بس و مذاکرات حمایت کند.
درصورت تحقق مطالبات ایران، به فرصت آتش‌بس احترام می گذاریم چرا که راه‌حل بلندمدت، در ایجاد یک معماری امنیتی پایدار منطقه‌ای نهفته است. صلح خاورمیانه نمی‌تواند بر آتش‌بس‌های موقت متکی باشد. همه طرف‌ها باید از این فرصت برای تمرکز بر ثبات بلندمدت و رسیدن به اجماع الزام‌آور در خصوص مسائلی مانند سازوکار مدیریت ایران بر تنگه هرمز، آتش‌بس جامع در منطقه و خروج منظم نیروهای خارجی استفاده کنند و یک ترتیب امنیتی عملیاتی، قابل تأیید و پایدار تشکیل دهند.
تنها زمانی که کشورهای منطقه واقعاً سرنوشت خود را به دست گیرند خاورمیانه می‌تواند به طور کامل با جنگ خداحافظی کند و به صلح پایدار و رفاه مشترک دست یابد.
دوره آتش‌بس دو هفته‌ای زودگذر است؛ این آتش‌بس نه تنها حائلی برای مدیریت بحران است، بلکه کلیدی برای دستیابی به مطالبات به حق ملت ایران محسوب می‌شود. حضور آمریکا در خاورمیانه جهان را مضطرب می‌کند و بدون استقلال ، توسعه ناامیدکننده است. اعضای جامعه بین‌المللی باید با هم همکاری کنند و از ایالات متحده بخواهند که از این فرصت استفاده کند، گفتگو را با نهایت صداقت پیش ببرد و بن‌بست مذاکره را به آشتی واقعی تبدیل سازد. مسیر صلح آسان نیست، اما اقدام آمریکا برای پذیرش شروط ایران، سنگ بنای ضروری برای دستیابی به صلح است.