تابناک بررسی می‌کند؛

شریف بمباران شد، اما میراث ۶۰ ساله زنده است!

در پی حمله ناجوانمردانه آمریکا و رژیم اسرائیل به ساختمان مرکز محاسبات دانشگاه صنعتی شریف، زیرساخت اصلی فناوری اطلاعات و ارتباطات این دانشگاه (ICTC) آسیب جدی دیده است اما دقیقا چه اتفاقی افتاده است؟

کد خبر: ۱۳۶۵۷۰۳

تاریخ: ۱۷ فروردين ۱۴۰۵ - ۱۶:۳۲

به گزارش تابناک این مرکز که از دهه ۴۰ شمسی به‌عنوان یکی از پیشگامان ورود فناوری محاسباتی به ایران شناخته می‌شود، امروز نماد مقاومت علمی و آموزشی کشور در برابر تهدیدات خارجی قرار گرفته است

مروری بر تاریخچه تاسیس این مرکز در این روزها خالی از لطف نیست :

مرکز محاسبات دانشگاه صنعتی شریف (که امروز با نام مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات یا ICTC شناخته می‌شود) ریشه در نیاز‌های استراتژیک صنعت نفت کشور دارد.

در اوایل دهه ۴۰ شمسی، شرکت ملی نفت ایران برای انجام محاسبات عددی پیچیده شبیه‌سازی مخازن نفتی، تحلیل داده‌های ژئوفیزیکی و مهندسی حفاری، به قوی‌ترین کامپیوتر‌های روز دنیا نیاز داشت. نخستین کامپیوتر دیجیتال قابل‌توجه کشور، مدل IBM 420 ، در سال ۱۳۴۱ وارد ایران شد تا این محاسبات حیاتی را انجام دهد.

بر اساس روایات تاریخ شفاهی دانشگاه شریف ،یکی از مدیران فارغ‌التحصیل دانشگاه استنفورد در شرکت نفت با دکتر سید موسی خالصی‌زاده (استاد پیشکسوت مهندسی صنایع دانشگاه شریف و بنیان‌گذار مرکز محاسبات) هماهنگی کرد تا این تجهیزات پیشرفته نه در ساختار بسته اداری شرکت نفت، بلکه در مرکز محاسبات دانشگاه شریف نصب شود.

بر اساس روایات تاریخ شفاهی دانشگاه شریف یکی از مدیران فارغ‌التحصیل دانشگاه استنفورد در شرکت نفت با دکتر سید موسی خالصی‌زاده (استاد پیشکسوت مهندسی صنایع دانشگاه شریف و بنیان‌گذار مرکز محاسبات) هماهنگی کرد تا این تجهیزات پیشرفته نه در ساختار بسته اداری شرکت نفت، بلکه در مرکز محاسبات دانشگاه شریف نصب شود.

هدف، دسترسی مشترک صنعت و جامعه علمی بود تا هم نیاز‌های ملی تأمین شود و هم نسل جوان پژوهشگران از آن بهره ببرند. دکتر خالصی‌زاده که خود موسس مرکز محاسبات و از پیشگامان توسعه رشته‌های کامپیوتری در دانشگاه بود، نقش کلیدی در این انتقال ایفا کرد.

این مرکز نه‌تنها در محاسبات نفتی پیشرو بود، بلکه در دهه ۷۰ شمسی (۱۳۷۱) به همراه مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات، از نخستین نقاط ایران بود که از طریق پروتکل UUCP به شبکه جهانی اینترنت متصل شد و مدتی خدمات دسترسی به اینترنت را برای جامعه دانشگاهی و حتی خارج از دانشگاه ارائه می‌داد.

اما این حمله ناجوانمردانه چه تاثیراتی بر نظام دانشگاه صنعتی شریف دارد؟

سرور‌های اصلی سامانه‌های درس‌افزار (مدیریت یادگیری)، ، ایمیل دانشگاهی (@sharif.edu) و زیرساخت‌های ذخیره‌سازی داده‌های آموزشی و پژوهشی آسیب دیده‌اند. برآورد اولیه حاکی از آن است که:

- بخش عمده‌ای از محتوای درسی دانشجویان شامل جزوه‌ها، ویدیو‌های آموزشی، پروژه‌ها و تمرین‌های پیشرفته ممکن است در دسترس نباشد.

- ایمیل‌های دانشگاهی که برای ارسال مقالات به ژورنال‌های بین‌المللی و فرآیند اپلای تحصیلی استفاده می‌شد، مختل شده است.

- دانشجویانی که در حال ارسال مقاله یا اپلای برای مقاطع بالاتر بودند، بیشترین فشار را تحمل می‌کنند.

- وضعیت برگزاری کلاس‌های مجازی و توزیع محتوا تا اطلاع ثانوی نامشخص است.

با این حال، مسئولان دانشگاه صنعتی شریف بلافاصله اعلام کردند که نسخه‌های پشتیبان کامل و آرشیو‌های آف‌سایت وجود دارد و دانشجویان نباید نگران از دست رفتن دائمی داده‌ها باشند. این اعلام، نشانه‌ای از پیش‌بینی و آمادگی پیشین مرکز در برابر تهدیدات است.

مرکز ICTC دانشگاه شریف امروز بیش از یک ساختمان اداری است؛ نمادی از پیوند صنعت، علم و آموزش در ایران به شمار می‌رود که از محاسبات مخازن نفتی تا اتصال به اینترنت جهانی و پشتیبانی از هزاران دانشجو و پژوهشگر را بر عهده داشته است. بازسازی سریع این مرکز و بازگشت کامل خدمات، نه تنها مطالبه دانشجویان و اساتید، بلکه ضرورت ملی برای حفظ شتاب علمی کشور است.