یک کارشناس حوزه آب عنوان کرد

اقدامات لازم برای جلوگیری از آلودگی منابع آب در شرایط بحرانی

یک کارشناسان حوزه آب گفت: در شرایط بحرانی، پیشگیری از آلودگی منابع آب از مهم‌ترین اقدامات مدیریتی است؛ به‌طوری‌که با پایش مستمر منابع آب سطحی و زیرزمینی و رعایت استانداردهای تعیین‌شده برای مصرف شرب، می‌توان از ورود آب آلوده به شبکه‌های آبرسانی شهری جلوگیری کرد.

کد خبر: ۱۳۶۲۲۱۴

تاریخ: ۱۹ اسفند ۱۴۰۴ - ۱۵:۲۱

به گزارش سرویس انرژی تابناک به نقل از ایسنا، در پی حمله رژیم صهیونسیتی و آمریکا در شامگاه شنبه به چند انبار نفت در تهران، دود غلیظ و انتشار آلاینده‌ها در بخش‌هایی از پایتخت گزارش شد. همزمان با این رخداد، بارندگی نیز در تهران آغاز شد؛ موضوعی که در ساعات اولیه برخی گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال باران اسیدی را مطرح کرد. به تاکید مسئولان و کارشناسان  حمله به تأسیسات و مخازن نفتی می‌تواند با انتشار گسترده آلاینده‌ها، تهدیدی جدی برای محیط‌زیست باشد و در صورت وقوع بارندگی، دامنه آلودگی از هوا به خاک و منابع آبی نیز گسترش پیدا کند.

در این راستا محمدرضا فرزانه - کارشناس حوزه آب - در گفت‌وگو با ایسنا،  با اشاره به چرخه هیدرولوژی یا چرخه طبیعی آب در طبیعت اظهار کرد: در مباحث تخصصی منابع آبی مفهومی تحت عنوان چرخه هیدرولوژی مطرح است که بیان می‌کند آب در طبیعت در یک چرخه طبیعی  در گردش است و قواعد حاکم بر منابع آب نیز بر همین اساس تعریف می‌شود.

چرخه هیدرولوژی؛ مسیری که آلاینده‌های جوی را به منابع آب می‌رساند

وی ادامه داد: در این چرخه هرگونه تغییر یا مداخله‌ای که در جو رخ دهد می‌تواند از طریق بارش به سطح زمین منتقل شود. سپس آب از طریق فرایند نفوذ وارد خاک شده و در صورت نفوذ عمیق، منابع آب زیرزمینی را تغذیه می‌کند.

فرزانه با بیان اینکه در شرایط طبیعی بارندگی یکی از عوامل مثبت در تغذیه آبخوان‌ها به شمار می‌رود، افزود: بارندگی باعث نفوذ آب به لایه‌های زیرین زمین شده و منابع آب زیرزمینی و آبخوان‌ها را که به عنوان منابع استراتژیک در اختیار جامعه قرار دارند، تغذیه می‌کند.

تهدید کیفیت آب در پی انتشار آلاینده‌ها

وی با اشاره به شرایطی که مداخلات انسانی در محیط زیست افزایش می‌یابد، گفت: در چنین شرایطی همین فرایند طبیعی می‌تواند با تهدیدی جدی در حوزه کیفیت آب مواجه شود. به طور مثال زمانی که حمله به مخازن نفتی رخ می‌دهد و در پی آن آلاینده‌ها در جو منتشر می‌شوند، در صورت وقوع بارندگی این آلاینده‌ها به سطح زمین منتقل خواهند شد.

این عضو هیئت علمی پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار تصریح کرد: در چنین حالتی ابتدا سطح زمین و منابع آب سطحی آلوده می‌شود و سپس از طریق نفوذ به خاک، امکان آلودگی منابع آب زیرزمینی نیز وجود دارد. این مسئله می‌تواند کل اکوسیستم و همچنین سلامت انسان‌ها را تحت تاثیر قرار دهد.

لزوم رویکرد پیشگیرانه برای جلوگیری از فجایع محیط‌زیستی

فرزانه درباره اقداماتی که دستگاه‌های متولی باید در این زمینه انجام دهند، گفت: نخستین موضوع همواره رویکرد پیشگیرانه است. از طریق دیپلماسی باید تلاش شود از وقوع فجایع محیط زیستی که مصداق جنایات محیط زیستی محسوب می‌شوند، جلوگیری شود.

وی افزود: زمانی که یک مخزن نفتی مورد حمله قرار می‌گیرد، انتشار آلاینده‌ها می‌تواند سطح گسترده‌ای را آلوده کند. در شرایطی که بارندگی رخ ندهد، آلودگی در هوا باقی می‌ماند، اما در صورت بارندگی علاوه بر آلودگی هوا، آلودگی خاک و آب نیز رخ خواهد داد و موضوع پیچیده‌تر می‌شود.

این کارشناس آب ادامه داد: در این زمینه دستگاه دیپلماسی، دستگاه‌های امنیتی و دفاعی کشور باید با اتخاذ رویکردهای مناسب تلاش کنند از وقوع چنین اتفاقاتی جلوگیری شود. اقداماتی که برای جلوگیری از حمله به زیرساخت‌های کشور در حال انجام است نیز در همین چارچوب قابل ارزیابی است؛ چراکه اگر زیرساخت‌های ایران هدف حمله قرار گیرد، کشورهایی که پایگاه‌های خود را در اختیار دشمن قرار داده‌اند نیز ممکن است در معرض آسیب قرار بگیرند و این موضوع تنها محدود به ایران نخواهد بود.

پایش کیفیت آب پیش از ورود به شبکه‌های آبرسانی

فرزانه همچنین با اشاره به اقداماتی که در صورت وقوع چنین حوادثی باید انجام شود، گفت: در حوزه منابع آب، نخستین موضوع بحث آلودگی منابع آب است که می‌تواند در دو سطح منابع آب سطحی و منابع آب زیرزمینی رخ دهد. برای هر دو نوع منابع آب استانداردهای مشخصی وجود دارد که بر اساس نوع مصرف، از جمله مصرف شرب، تعریف شده‌اند. شرکت‌های آب و فاضلاب نیز وظیفه دارند پیش از ورود آب به شبکه‌های آبرسانی شهری، پایش‌های کیفی لازم را انجام دهند.

وی خاطرنشان کرد: پس از اطمینان از مناسب بودن کیفیت آب، فرایند تامین و انتقال آب برای مصرف در شبکه‌های شهری انجام می‌شود.

پیامدهای گسترده آلودگی محیط‌زیستی؛ از اکوسیستم تا ابعاد اجتماعی و حقوقی

فرزانه در ادامه با اشاره به ابعاد دیگر این موضوع اظهار کرد: پیش از آنکه تمرکز صرف بر مسئله آب باشد، باید به این نکته توجه کرد که چنین رخدادی از منظر آلودگی هوا و تاثیر آن بر سلامت انسان نیز یک فاجعه محیط‌زیستی محسوب می‌شود و لازم است درباره آن نیز به طور جدی صحبت شود. نکته دیگری که باید به آن توجه شود این است که اگرچه در کوتاه‌مدت درباره برخی پیامدها از جمله موضوع منابع آب صحبت می‌شود، اما چنین آلودگی‌هایی در میان‌مدت و بلندمدت ابعاد گسترده‌تری پیدا می‌کنند. وقتی آلودگی در محیط زیست منتشر می‌شود، موضوع تنها به کیفیت آب محدود نمی‌شود، بلکه می‌تواند بر کل اکوسیستم اثر بگذارد و حتی ابعاد اجتماعی نیز تحت تاثیر قرار گیرد.

فرزانه با بیان اینکه دامنه چنین رخدادهایی بسیار گسترده است، گفت: یک جنایت محیط‌زیستی صرفاً محدود به مسئله کیفیت آب نیست و می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای داشته باشد؛ حتی تا جایی که در عرصه‌های حقوقی و در چارچوب دعاوی بین‌المللی نیز قابل پیگیری باشد. همین گستردگی پیامدها نشان می‌دهد که رویکرد اصلی باید پیشگیرانه باشد و باید تلاش شود اساساً چنین اتفاقاتی رخ ندهد، زیرا در صورت وقوع، ممکن است با پیامدهایی مواجه شویم که به طور کامل شناخته‌شده نباشند یا مدیریت آن‌ها بسیار دشوار باشد.