ترمز رشد بنزین ‎کشیده شد؟

اجرای سیاست جدید بنزینی و عرضه این فرآورده با نرخ ۵۰۰۰‌تومان در قالب طرح سه‌نرخی، به‌گفته مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران، نقطه‌عطفی در مدیریت تقاضای سوخت رقم‌زده و مسیر پرشتاب رشد مصرف را تغییر داده‌است.

کد خبر: ۱۳۵۷۶۶۷

تاریخ: ۲۶ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۲:۳۴

به گزارش سرویس انرژی تابناک به نقل از دنیای‌اقتصاد: اجرای سیاست جدید بنزینی و عرضه این فرآورده با نرخ ۵۰۰۰‌تومان در قالب طرح سه‌نرخی، به‌گفته مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران، نقطه‌عطفی در مدیریت تقاضای سوخت رقم‌زده و مسیر پرشتاب رشد مصرف را تغییر داده‌است. محمدصادق عظیمی‌فر با استناد به آمار مقایسه‌ای در بازه زمانی ۲۲ آذر تا نیمه بهمن سال‌های اخیر توضیح داد؛ رشد مصرف بنزین در سال‌۱۴۰۱ نسبت به ۱۴۰۰ حدود ۱۴‌درصد بوده‌است؛ این رقم در سال‌۱۴۰۲ نسبت به سال‌قبل به ۷‌درصد رسید ‌و در سال‌۱۴۰۳ نیز رشد ۶‌درصدی ثبت شد؛ روندی که با توجه به محدودیت ظرفیت پالایشی و فشار بر واردات، برای صنعت پالایش و شبکه توزیع هشدارآمیز ارزیابی می‌شد، اما در سال‌۱۴۰۴ و پس از اجرای طرح سه‌نرخی، معادله در بازه مذکور تغییر کرد.

به‌گفته عظیمی‌فر، شدت رشد مصرف در همین بازه زمانی تقریبا به نصف کاهش‌یافته و به حدود ۲‌درصد رسیده‌است؛ کاهشی معنادار که بیانگر تاثیر مستقیم ابزار قیمتی بر رفتار مصرف است. وی تاکید کرد افت چهار واحد‌درصدی در شتاب رشد مصرف، تنها نتیجه اصلاح نرخ نیست، بلکه همزمان با بازآرایی سازوکار عرضه، کنترل انحرافات شبکه توزیع و افزایش شفافیت در مصرف نیز محقق شده‌است؛ مجموعه اقداماتی که در کنار هم توانسته‌اند منحنی مصرف بنزین را از مسیر صعودی پرشتاب خارج کنند.

یکی از شاخص‌ترین تغییرات، کاهش سهم کارت سوخت جایگاه‌ها(که همواره به‌عنوان بخش غیرشفاف شبکه و یکی از گلوگاه‌های نشت و قاچاق سوخت شناخته می‌شد) بوده‌است. بر اساس اعلام عظیمی‌فر، سهم سوخت‌گیری با کارت اضطراری جایگاه‌ها از حدود ۴۳‌درصد به نزدیک ۲۵‌درصد کاهش ‌یافته‌است. این تحول به‌معنای سوق‌دادن مصرف‌کنندگان به استفاده از کارت شخصی و افزایش قابلیت رصد و پایش لحظه‌ای مصرف در سطح کشور است. مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش تاکید کرد؛ مجموعه‌ای از اقدامات مکمل در کنار اصلاح قیمت اجرا شده‌است؛ از جمله اصلاح نظام مصرف، متنوع‌سازی سبد سوخت و به‌کارگیری ابزارهای نوین برای پایش آنلاین جریان فرآورده‌ها. به گفته او، برآیند این اقدامات طی ۱۶ ماه گذشته به‌وضوح قابل‌مشاهده است. در همین بازه زمانی، مصرف ال‌پی‌جی و نفت سفید هرکدام ۱۴‌درصد و مصرف نفت‌گاز ۴‌درصد کاهش ‌یافته‌است.

قطع واردات نفت گاز
عظیمی‌فر یادآور شد که در سال‌گذشته نزدیک به یک‌میلیارد دلار واردات نفت‌گاز انجام شد، اما امسال کشور توانست فصل سرد را بدون واردات این فرآورده و بدون قطعی برق پشت‌سر بگذارد؛ موضوعی که نشان‌دهنده بهبود تراز تولید و مصرف در بخش سوخت است. در بخش تولید نیز ظرفیت پالایشگاه‌های کشور هم‌اکنون به بیش از ۱۱۰‌میلیون لیتر بنزین در روز رسیده‌است. به گفته این مقام مسوول، هدف‌گذاری دولت چهاردهم افزایش همزمان کمی و کیفی تولید فرآورده‌هاست. نکته قابل‌توجه آن است که این رشد تولید در حالی محقق‌شده که ۲۲‌تعمیر اساسی در ۹۰‌درصد پالایشگاه‌های کشور به‌طور کامل اجرا شده‌است. به‌عنوان نمونه، تعمیرات اساسی واحد بنزین‌ساز پالایشگاه اراک که سه تا چهار سال ‌به‌تعویق افتاده بود، امسال بدون ایجاد وقفه در تامین سوخت انجام شد؛ اقدامی که نشان می‌دهد مدیریت همزمان تولید پایدار و نوسازی زیرساخت‌ها در دستور کار قرار گرفته‌است.

در حوزه ارتقای کیفیت نیز طی ۱۶‌ماه گذشته چهار پروژه کیفی‌سازی با ارزشی بیش از ۸۷۵‌میلیون دلار به بهره‌برداری رسیده‌است؛ شامل واحد هیدروکراکینگ پالایشگاه آبادان، واحد ایزومریزاسیون پالایشگاه شیراز، طرح ارتقای کیفیت نفت‌گاز شیراز و واحد ارتقای کیفی نفت‌سفید پالایشگاه اصفهان. نتیجه اجرای این طرح‌ها، افزایش متوسط سه‌درصدی سهم بنزین و نفت‌گاز با استاندارد یورو‌۴ و یورو‌۵ در مقایسه با دوره مشابه پیشین بوده‌است، با این‌حال پیام اصلی سیاستگذار در شرایط کنونی روشن است: اصلاح قیمت بنزین در سطح ۵۰۰۰‌تومان برای بخشی از مصرف، نه صرفا یک اقدام درآمدی، بلکه ابزاری برای مهار رشد فزاینده تقاضا بوده‌است. کاهش شتاب رشد از ۶‌درصد به ۲‌درصد نشان می‌دهد؛ ابزار قیمتی، در صورت همراهی با نظارت شبکه و تکمیل زیرساخت‌های هوشمند، می‌تواند رفتار مصرف را تعدیل کند. اکنون پرسش کلیدی این است که آیا این روند کاهشی در شتاب مصرف تداوم خواهد یافت یا نیازمند گام‌های تکمیلی در حوزه تنوع‌بخشی به سوخت و بهینه‌سازی ناوگان حمل‌ونقل است؛ مسیری که به‌نظر می‌رسد دولت آن را به‌عنوان فاز‌بعدی مدیریت مصرف در دستور کار دارد.