روایت آماری از حال و هوای اقتصاد ایران در پایان پاییز/ تولید نفت بیشتر شد؛ کشاورزی نفس کشید

ثبت رشد تولید ناخالص داخلی و افزایش رشد اقتصادی بدون نفت، سیگنالی از فعال شدن ظرفیت‌های داخلی است که سهم عمده آن نه متعلق به چاه‌های نفت، بلکه مدیون بخش خدمات و کارخانه‌های صنعتی است.

کد خبر: ۱۳۵۷۱۶۷

تاریخ: ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ - ۰۰:۳۰

محمد امیر زاده کمند| رشد اقتصادی، فراتر از یک عدد در جداول آماری، قطب‌نمایی است که جهت‌گیری‌های کلان و میزان موفقیت سیاست‌گذاری‌های دولت را نمایان می‌کند.

به گزارش سرویس اقتصادی تابناک؛ طبق آمار بانک مرکزی، کارنامه اقتصاد ایران در نیمه نخست سال ۱۴۰۴ با رنگ قرمز بسته شد؛ جایی که تولید ناخالص داخلی رشدی منفی ۰.۶ درصد را تجربه کرد و نگران‌کننده‌تر آنکه رشد اقتصادی بدون نفت نیز عدد منفی ۰.۸ درصد را ثبت کرد. این ارقام نشان‌دهنده یک رکود نسبی در شش‌ماهه‌ی اول سال بود.

با این حال، تصویر ماهانه که توسط بازوی پژوهشی مجلس یعنی مرکز پژوهش‌ها ترسیم شده، حکایت از تغییر جهت نمودار‌ها در پایان پاییز دارد. طبق محاسبات این مرکز پژوهشی، برآورد رشد تولید ناخالص داخلی به قیمت پایه در آذرماه ۱۴۰۴ نسبت به ماه مشابه سال قبل، به عدد مثبت ۲.۳ درصد رسیده است. نکته حائز اهمیت این است که موتور محرک این رشد صرفاً نفت نبوده، چرا که رشد اقتصادی بدون نفت در همین ماه، ۲.۵ درصد برآورد شده است؛ عددی که سیگنالی از فعال شدن ظرفیت‌های داخلی اقتصاد می‌دهد.

برای درک عمیق‌تر این رشد ۲.۳ درصدی در آذرماه، باید سهم هر بخش را تفکیک کرد. تحلیل داده‌ها نشان می‌دهد که «گروه خدمات» با اخلاف پیشتاز است. از مجموع نرخ رشد ۲.۳ واحد درصدی،  گروه خدمات سهمی معادل ۱.۳۴ واحد درصد را به خود اختصاص داده که نشان‌دهنده وزن بالای این بخش در اقتصاد ایران است. پس از آن، گروه صنایع و معادن با سهم ۰.۸۳ واحد درصد، گروه کشاورزی با سهم ۰.۰۹ واحد درصد و در نهایت گروه نفت با سهم اندک ۰.۰۵ واحد درصد در جایگاه‌های بعدی قرار دارند.

بازگشت حیات به بخش کشاورزی با مدد آسمان

یکی از تغییرات آماری مهم مربوط به بخش کشاورزی است. در حالی که طبق اعلام بانک مرکزی، این گروه در نیمه نخست سال با ثبت رشد منفی ۲.۹ درصد، یکی از عوامل اصلی کشیده شدن ترمز رشد اقتصادی بود. اما برآورد‌های مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد که به طور نسبی ورق در آذرماه برگشته و ارزش افزوده این گروه نسبت به ماه مشابه سال قبل، ۱.۱ درصد رشد داشته است.

ریشه این تغییر وضعیت را می‌توان در آمار‌های اقلیمی جست‌و‌جو کرد. گزارش مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی نشان می‌دهد میزان بارش در آذرماه ۱۴۰۴ نسبت به ماه مشابه سال قبل، افزایش ۴۴ میلی‌متری داشته است. این رحمت الهی مستقیماً در سبد تولید اثرگذار بوده؛ به طوری که بر اساس آمار‌های وزارت جهاد کشاورزی، در آذرماه تولید محصولات زراعی رشد ۱.۹ درصدی، محصولات دامی رشد ۰.۹ درصدی و محصولات باغی رشد ۰.۸ درصدی را تجربه کرده‌اند.

از صنعت چه خبر؟

بخش صنعت و معدن نیز روایتی مشابه کشاورزی دارد. این گروه که شامل زیربخش‌های کلیدی همچون ساختمان، صنعت، استخراج معدن و تأمین آب، برق و گاز است، در نیمه نخست سال ۱۴۰۴ با ثبت رشد منفی ۳.۶ درصد، بدترین عملکرد را در میان گروه‌های اصلی داشت. اما تحلیل‌های ماهانه نشان می‌دهد که این گروه در آذرماه ۱۴۰۴ توانسته است رشدی معادل ۲.۳ درصد را نسبت به ماه مشابه سال قبل ثبت کند. به نظر می‌رسد این جهش عمدتاً تحت تأثیر افزایش شاخص تولید در بخش صنعت و همچنین رشد مثبت در بخش برق و گاز بوده است که توانسته سایه سنگین رکود نیمه اول سال را تا حدی جبران کند.

تولید نفت تغییر کرد

در سمت دیگر، گروه نفت که در نیمه نخست سال با رشد ۱.۱ درصدی عملکردی مثبت، اما نه چندان قدرتمند داشت، در آذرماه نیز به مسیر خود ادامه داده است. با استفاده از روش آماری «دنتون» و بر اساس آمار منابع ثانویه اوپک، تولید نفت ایران در آذرماه ۱۴۰۴ با رشد ۰.۶ درصدی نسبت به ماه مشابه سال قبل رو‌به‌رو بوده است که نشان‌دهنده رشد نسبی در این بخش است.

اما تغییر اصلی در آذرماه، مربوط به گروه خدمات است. این گروه که در نیمه نخست سال رشد ۱.۸ درصدی داشت، در آذرماه شتاب بیشتری گرفته و رشد ۲.۸ درصدی را ثبت کرده است. تحلیل‌ها نشان می‌دهد زیربخش‌های «حمل‌ونقل و انبارداری»، «فعالیت‌های مالی و بیمه» و «املاک و مستغلات» موتور‌های محرک این رشد بوده‌اند.