جهش زیرساخت‌های گازی ایران در سال‌های پس از انقلاب

شرکت ملی گاز ایران از پیروزی انقلاب اسلامی تاکنون با توسعه زیرساخت‌های انتقال، گازرسانی و ذخیره‌سازی، نقش کلیدی در تأمین پایداری انرژی کشور ایفا کرده است.

کد خبر: ۱۳۵۶۹۴۲

تاریخ: ۲۲ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۱:۴۶

به گزارش سرویس انرژی تابناک به نقل از شانا، شرکت ملی گاز ایران از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی تاکنون، با تمرکز بر توسعه زیرساخت‌های تولید، انتقال، گازرسانی، ذخیره‌سازی و صادرات گاز طبیعی، نقش محوری در تأمین پایدار انرژی کشور ایفا کرده است. بررسی عملکرد این شرکت در بازه زمانی بهمن ۱۳۵۷ تا بهمن‌ ۱۴۰۴ نشان می‌دهد شبکه گاز کشور در همه شاخص‌های کمّی و کیفی، رشد قابل توجهی را تجربه کرده و دامنه پوشش گاز طبیعی در سراسر کشور به سطحی کم‌نظیر رسیده است.

توسعه شبکه انتقال گاز

شبکه انتقال گاز کشور در سال‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی شاهد توسعه‌ای چشمگیر بوده است. تا بهمن‌ ۱۳۵۷، طول خطوط انتقال گاز کشور حدود ۲ هزار کیلومتر بود، اما با اجرای طرح‌ها و پروژه‌های گسترده توسعه‌ای، این رقم تا بهمن‌ ۱۴۰۴ به ۴۰ هزار و ۴۳۲ کیلومتر افزایش یافت؛ توسعه‌ای که نقش مؤثری در ارتقای ظرفیت انتقال گاز و گسترش پوشش شبکه در مناطق جدید کشور داشته است.

در دولت چهاردهم نیز روند توسعه زیرساخت‌های انتقال گاز ادامه یافت و در این دوره ۷۴۸ کیلومتر خط انتقال جدید به بهره‌برداری رسیده است.

در حوزه ایستگاه‌های تقویت فشار گاز نیز زیرساخت‌ها رشد قابل‌توجهی داشته‌اند؛ به‌گونه‌ای که تعداد این ایستگاه‌ها از ۱۴ ایستگاه در بهمن ۱۳۵۷ به ۹۵ ایستگاه تا بهمن ۱۴۰۴ افزایش یافته است. همچنین در دولت چهاردهم، با راه‌اندازی ۲ ایستگاه جدید، فشار و پایداری خطوط انتقال گاز در مسیرهای طولانی بیش از پیش تضمین شده است.

گسترش گازرسانی شهری و روستایی

گازرسانی شهری در کشور در سال‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی رشد قابل‌توجهی داشته است. در حالی که تا بهمن‌ ۱۳۵۷ تنها ۹ شهر از نعمت گاز طبیعی بهره‌مند بودند، این رقم تا بهمن‌ ۱۴۰۴ به یک‌هزار و ۳۵۸ شهر افزایش یافته است. بر اساس آمارهای موجود، در دولت چهاردهم نیز روند توسعه شبکه ادامه داشته و در این دوره سه شهر جدید به شبکه گاز کشور متصل شده‌اند. همچنین درصد بهره‌مندی خانوارهای شهری از گاز طبیعی که پیش از انقلاب حدود یک درصد بود، اکنون به ۹۹.۰۵ درصد رسیده است.

در بخش گازرسانی روستایی نیز توسعه زیرساخت‌ها شتاب داشته است. تعداد روستاهای برخوردار از گاز طبیعی که در بهمن‌ ۱۳۵۷ تنها سه روستا بود، تا بهمن‌ ۱۴۰۴ به ۴۱ هزار و ۴۸۹ روستا افزایش داشته است. در دولت چهاردهم، ۱۱۴۹ روستا از نعمت گاز طبیعی بهره‌مند شده‌اند و درصد بهره‌مندی خانوارهای روستایی که پیش از انقلاب صفر درصد بود، به ۸۸.۱۴ درصد ارتقا یافته است.

توسعه شبکه گازرسانی و نیروگاه‌ها

مجموع طول شبکه گازرسانی شهری و روستایی کشور از ۲ هزار و ۵۰ کیلومتر در بهمن‌ ۱۳۵۷ به ۴۷۱ هزار و ۹۴۴ کیلومتر تا بهمن ۱۴۰۴ افزایش یافته است. بر اساس آمارهای موجود، از این مقدار توسعه، ۱۴ هزار و ۶۷۸ کیلومتر مربوط به پروژه‌های اجراشده در دولت چهاردهم است که نقش مهمی در تکمیل و تقویت پوشش شبکه گازرسانی در سراسر کشور داشته است.

در بخش نیروگاه‌ها نیز توسعه زیرساخت‌های گازرسانی با شتاب مؤثری دنبال شده است؛ به‌گونه‌ای که تعداد نیروگاه‌های گازرسانی‌شده از ۱۸ نیروگاه پیش از انقلاب به ۱۲۱ نیروگاه تا بهمن‌ ۱۴۰۴ افزایش یافته است. همچنین در دولت چهاردهم، با اتصال ۴ نیروگاه جدید به شبکه گاز، پایداری تأمین سوخت نیروگاهی و امنیت انرژی کشور بیش از پیش تقویت شده است.

صادرات و تعاملات بین‌المللی گاز

در حوزه صادرات گاز طبیعی، جمهوری اسلامی ایران، گاز خود را به کشورهای ترکیه و عراق صادر می‌کند و هم‌زمان، عملیات سوآپ گاز با کشورهای آذربایجان و نخجوان در حال انجام است.

ازاین‌رو، مجموعه‌ای از اقدام‌های مهم و راهبردی نیز در دستور کار قرار گرفته است که از جمله آن‌ها می‌توان به امضای تفاهم‌نامه راهبردی میان شرکت ملی گاز ایران و شرکت گازپروم اکسپورت روسیه، تمدید قرارداد صادرات گاز به عراق، امضای قرارداد و آغاز عملیات سوآپ گاز از ترکمنستان به ترکیه و اقدام‌های انجام‌شده برای احیای قرارداد واردات گاز از ترکمنستان اشاره کرد.

ذخیره‌سازی گاز طبیعی

در حوزه ذخیره‌سازی گاز طبیعی، مجموع تزریق گاز به مخازن سراجه و شوریجه به ۳۱.۲ میلیارد مترمکعب رسیده است. از این‌ رو، توسعه ظرفیت ذخیره‌سازی در این مخازن، ایجاد ظرفیت‌های تازه ذخیره‌سازی روزمینی و افزایش پایداری شبکه گاز کشور در دوره‌های اوج مصرف، به‌صورت مستمر در دستور کار قرار داشته و دنبال شده است.

جایگاه‌ها گاز طبیعی در سبد انرژی کشور

هم‌اکنون، ۶۹ درصد سبد انرژی کشور و ۶۶ درصد سبد انرژی هیدروکربوری به گاز طبیعی اختصاص دارد. همچنین با برخورداری از ظرفیت پالایش و نم‌زدایی روزانه یک‌هزار و ۸۷ میلیون مترمکعب گاز طبیعی، ایران به‌عنوان سومین تولیدکننده گاز طبیعی جهان شناخته می‌شود.

اقدام‌های شاخص از ابتدای دولت چهاردهم

در این دوره، بهره‌برداری از سه قطعه خط لوله اهواز - شوشتر به طول ۱۱۴ کیلومتر، شوشتر - دزفول به طول ۹۶ کیلومتر و پل‌دختر - کوهدشت به طول ۱۰۳ کیلومتر در مسیر خط نهم سراسری انجام شده است. همچنین خطوط دشتک - نهبندان به طول ۱۷۶ کیلومتر و میناب - سیریک به طول ۱۲۱.۴ کیلومتر در خط هفتم سراسری به بهره‌برداری رسیده است.

در ادامه این اقدام‌ها، بهره‌برداری از قطعه نخست پارس‌آباد - اصلاندوز به طول ۲۶ کیلومتر، قطعه دوم رشت - چلوند به طول ۱۵۱.۵ کیلومتر، خط نور - کلارآباد به طول ۷۶.۳ کیلومتر، همچنین پنج مرکز بهره‌برداری ساری، پشتیبانی کیاسر، ارسنجان، یزد و ایلام و ایستگاه کنترل فشار سمنان در این بازه زمانی محقق شده است.

همچنین آغاز عملیات اجرایی خط لوله پل‌کله - تیران - دهق به طول ۱۵۴ کیلومتر و با قطر ۵۶ اینچ، کاهش زمان تعمیرات ایستگاه‌های تقویت فشار، رشد بیش از ۲۱ درصدی کارکرد توربین‌های ایستگاه‌های تقویت فشار نسبت به مدت مشابه پارسال، بهره‌برداری از ایستگاه تقویت فشار خورموج ۶ (باقری) و برازجان ۶ (اخلاقی) و ابلاغ اجرای ادامه خط لوله نهم سراسری در محدوده عجب‌شیر تا مرند به طول ۲۶۰ کیلومتر از دیگر اقدام‌های انجام‌شده در این دوره به شمار می‌رود.

تمرکز صنعت گاز بر اجرای برنامه هفتم پیشرفت

شرکت ملی گاز ایران اقدام‌های مرتبط با برنامه هفتم پیشرفت را با تمرکز بر کلان‌پروژه‌های ابلاغی آغاز کرد. این برنامه مجموعه‌ای از محورهای راهبردی را دربرمی‌گیرد که از جمله آن‌ها می‌توان به دیپلماسی انرژی و گاز، طرح‌های مرتبط با حساب سرمایه‌گذاری نفت و گاز، توسعه ظرفیت ذخیره‌سازی گاز، مدیریت و بهینه‌سازی مصرف گاز طبیعی و اصلاح ساختارهای اداری، مالی و سازمانی و سایر محورهای مرتبط اشاره کرد.

در همین چارچوب، مدیریت گازهای مشعل در پالایشگاه‌های پارس جنوبی به‌عنوان یکی از اولویت‌های اجرایی در دستور کار قرار گرفته است؛ به‌گونه‌ای که کاهش حداقل ۶۵ درصدی گازهای ارسالی به مشعل تا پایان سال ۱۴۰۴ به‌عنوان هدف تعیین شده است.

همچنین، طرح‌های کوتاه‌مدت و زودبازده کاهش گازهای مشعل با هدف کاهش روزانه ۳.۴ میلیون مترمکعب مشعل‌سوزی در حال اجراست؛ طرح‌هایی که نقش مؤثری در کاهش اتلاف منابع گازی و بهبود شاخص‌های زیست‌محیطی ایفا می‌کنند.

افزون بر این، مدیریت گازهای مشعل در پالایشگاه‌های ایلام، پارسیان و بیدبلند نیز در دستور کار قرار دارد که بر اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده، کاهش حداقل ۰.۵۶ میلیون مترمکعب گازهای ارسالی به مشعل تا پایان سال ۱۴۰۴ برای این پالایشگاه‌ها پیش‌بینی شده است.

عملکرد صنعت گاز در دولت چهاردهم

عملکرد شرکت ملی گاز ایران در دولت چهاردهم تا پایان آذر ۱۴۰۴، بیانگر تداوم اجرای پروژه‌های زیرساختی و توسعه‌ای در بخش‌های مختلف زنجیره گاز کشور است. بر اساس آمارهای ارائه‌شده، در این بازه زمانی ۷۴۸ کیلومتر خطوط انتقال جدید، ۲ واحد تأسیسات تقویت فشار و حدود ۱۵ هزار کیلومتر شبکه گازرسانی در سطح کشور اجرا شده است.

در همین مدت، گازرسانی به ۱,۲۴۷ واحد صنعتی، ۴ نیروگاه، ۱۱۴۹ روستا و سه شهر انجام شده و بیش از یک میلیون و ۱۰۰ هزار مشترک جدید به شبکه گاز کشور افزوده شده‌اند. همچنین حدود ۴۰۰ هزار انشعاب گاز در این بازه زمانی نصب شده است.

در این مدت، پنج مرکز بهره‌برداری ساری، پشتیبانی کیاسر، ارسنجان، یزد و ایلام به بهره‌برداری رسیده و ایستگاه کنترل فشار سمنان نیز عملیاتی شده است. افزون بر این، شتاب در توسعه فاز دوم ذخیره‌سازی در مخازن شوریجه و سراجه و همچنین مطالعات ذخیره‌سازی گاز در گنبد نمکی نصرآباد کاشان در دستور کار قرار گرفته است.

همچنین اجرای ادامه خط لوله نهم سراسری در محدوده عجب‌شیر تا مرند به طول ۲۶۰ کیلومتر و با قطر ۴۸ و ۵۰ اینچ ابلاغ شده است.