احیای ظرفیت سی‌ان‌جی، راهبردی برای مدیریت مصرف بنزین

احیای ظرفیت سی‌ان‌جی به‌عنوان یکی از اولویت‌های دولت چهاردهم، در یک سال گذشته با اجرای مجموعه‌ای از اقدام‌ها مانند آغاز طرح دوگانه‌سوز کردن رایگان خودروهای شخصی، احداث جایگاه‌های عرضه سی‌ان‌جی و افزایش تولید کارخانه‌ای خودروهای دوگانه‌سوز وارد مرحله عملیاتی شده، اقدامی که در پی پیشی گرفتن مصرف بنزین از تولید و استفاده‌نشدن از ظرفیت سی‌ان‌جی اهمیتش بیش از پیش نمایان شده است.

کد خبر: ۱۳۵۶۴۰۵

تاریخ: ۱۹ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۹:۳۴

به گزارش سرویس انرژی تابناک به نقل از شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران، متنوع‌سازی سبد سوخت یکی از اهدافی بود که از ابتدای روی کار آمدن دولت چهاردهم در دستور کار قرار گرفت و در یک سال اخیر اقدام‌های مختلفی برای تحقق آن انجام شده است. پیشی گرفتن مصرف بنزین از تولید و مغفول ماندن ظرفیت سوخت‌هایی مانند گاز طبیعی فشرده (سی‌ان‌جی) و گاز مایع (ال‌پی‌جی)، ضرورت حرکت به سمت تنوع‌بخشی به سبد سوخت کشور را دوچندان کرده است.

متنوع‌سازی سبد سوخت

طرح‌ها و پروژه‌های متنوع‌سازی سبد سوخت کشور بهمن پارسال با حضور محمدصادق عظیمی‌فر، مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران و کرامت ویس‌کرمی، مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران رونمایی شد.

در این آیین، افزون بر بهره‌برداری از ۱۲ جایگاه سوخت سی‌ان‌جی در استان‌های آذربایجان شرقی، کرمان، اصفهان، لرستان، خراسان رضوی و سیستان و بلوچستان، تفاهم‌نامه‌هایی در حوزه استفاده از اتانول زیستی در صنعت سوخت‌رسانی با همکاری شرکت ایدرو، تولید خودروهای دوگانه‌سوز با شرکت‌های ایران‌خودرو و زامیاد، همچنین ازسرگیری فعالیت سامانه تبدیل خودروهای بنزینی به دوگانه‌سوز امضا شد.

توسعه خودروهای دوگانه‌سوز

پس از رونمایی از طرح‌ها و پروژه‌های متنوع‌سازی سبد سوخت، توسعه خودروهای دوگانه‌سوز از دو مسیر تولید کارخانه‌ای و تبدیل کارگاهی دنبال می‌شود و در شرایطی که هنوز از همه ظرفیت سی‌ان‌جی کشور استفاده نمی‌شود، یکی از گام‌های دولت، توسعه زیرساخت‌هایی بوده که امکان بهره‌برداری حداکثری از این سوخت را فراهم کند.

براساس آمارها، با وجود گذشت حدود ۲۴ سال از آغاز توسعه صنعت سی‌ان‌جی و ایجاد زیرساخت‌ها و جایگاه‌های مناسب، هم‌اکنون با وجود ۲ هزار و ۳۶۰ جایگاه عرضه سی‌ان‌جی در سراسر کشور و ظرفیت عرضه روزانه ۴۰ میلیون مترمکعب سی‌ان‌جی، مقدار مصرف این سوخت به حدود ۱۶ میلیون مترمکعب در روز کاهش یافته است.

بنابراین یکی از راهکارهای دولت برای افزایش بهره‌برداری از ظرفیت سی‌ان‌جی، امضای قرارداد با خودروسازان به‌منظور توسعه تولید خودروهای دوگانه‌سوز بوده است. به این منظور، اواخر اردیبهشت‌ امسال قرارداد حمایت از اجرای طرح تولید ۳۰ هزار دستگاه خودروی دوگانه‌سوز نیسان وانت به ارزش ۱۸.۵ میلیون دلار بین شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران و شرکت زامیاد امضا شد.

بر اساس این قرارداد، در مدت یک سال، ۳۰ هزار دستگاه وانت دوگانه‌سوز تولید و وارد ناوگان حمل‌ونقل کشور می‌شود. اجرای این طرح از محل صرفه‌جویی ناشی از کاهش مصرف بنزین و در چارچوب ظرفیت‌های ماده ۱۲ قانون رفع موانع تولید انجام می‌شود. طبق برآوردها، فعال شدن این ۳۰ هزار خودرو سالانه منجر به صرفه‌جویی ۲۲۰ میلیون لیتر بنزین می‌شود که معادل حدود ۹۰ میلیون دلار صرفه‌جویی ارزی برای اقتصاد کشور است.

همچنین اواخر مرداد امسال نیز، قرارداد تولید ۲۵ هزار دستگاه خودرو دوگانه‌سوز با هدف صرفه‌جویی بیش از ۵۰۰ هزار لیتر مصرف بنزین در روز بین شرکت‌های ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران و ایران خودرو امضا شد. ارزش این قرارداد ۱۴ میلیون و ۷۰۰ هزار دلار بود که از محل صرفه‌جویی در مصرف گاز طبیعی و در قالب حمایت‌های دولت مطابق با مصوبه شورای اقتصاد تأمین می‌شود. با تولید ۲۵ هزار دستگاه خودرو دوگانه‌سوز مورد نظر در این قرارداد، روزانه بیش از ۵۰۰ هزار لیتر در مصرف بنزین صرفه‌جویی می‌شود.

آغاز طرح دوگانه‌سوز کردن رایگان خودروهای شخصی

افزون بر توسعه تولید خودروهای دوگانه‌سوز از مبدأ کارخانه، اواسط تابستان ۱۴۰۴، طرح دوگانه‌سوز کردن رایگان خودروهای شخصی نیز آغاز شد. در ۲۹ مرداد، مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران از آغاز ثبت‌نام تبدیل رایگان خودروهای بنزین‌سوز مدل ۱۳۹۷ به بالا به دوگانه‌سوز خبر داد و اعلام کرد: در حدود ۲۰ سال گذشته بیش از ۱۱۰ میلیارد مترمکعب سی‌ان‌جی در کشور عرضه شده که این مقدار معادل صرفه‌جویی ۱۱۰ میلیارد لیتر بنزین است.

بر این اساس، خودروهای عمومی از جمله تاکسی‌ها، وانت‌ها و خودروهای فعال در حوزه حمل‌ونقل اینترنتی می‌توانند با مراجعه به سامانه gcr.niopdc.ir ثبت‌نام کنند. پس از ثبت‌نام، این خودروها به یکی از ۳۴۰ کارگاه فعال تبدیل در کشور معرفی شده و عملیات تبدیل آن‌ها به‌صورت رایگان انجام می‌شود. همچنین مالکان خودروهای شخصی با مدل ۱۳۹۷ به بالا نیز امکان ثبت‌نام در این سامانه را دارند.

بهره‌برداری از جایگاه‌های جدید سی‌ان‌جی

در کنار این اقدام‌ها، هشت جایگاه جدید سی‌ان‌جی در آبان امسال به‌منظور توسعه سوخت پاک و افزایش سهم سی‌ان‌جی در سبد سوخت کشور به بهره‌برداری رسید. این جایگاه‌ها با ظرفیت مجموع ۱۱ هزار و ۲۸۰ مترمکعب در ساعت و با سرمایه‌گذاری ۶ هزار و ۱۰۰ میلیارد ریال از سوی دولت و با مشارکت بخش خصوصی، به‌صورت همزمان در نقاط مختلف کشور راه‌اندازی شدند.

این جایگاه‌های جدید به‌صورت تک‌منظوره و دومنظوره در شهرستان‌های ورامین، تالش، زیوه و شهرهای زاهدان، اصفهان، زابل و تبریز احداث شده‌اند. در برخی از این مناطق، برای نخستین‌بار جایگاه فعال سی‌ان‌جی راه‌اندازی شده است. بر اساس این اقدام‌ها، شمار جایگاه‌های عرضه سی‌ان‌جی در استان سیستان و بلوچستان در دولت چهاردهم از سه باب به ۹ باب افزایش یافت و طبق برنامه‌ریزی‌ها، تا پایان امسال چهار جایگاه تازه دیگر نیز به این استان افزوده می‌شود.

توسعه سی‌ان‌جی و کاهش وابستگی به بنزین

مجموع اقدام‌های دولت چهاردهم در حوزه متنوع‌سازی سبد سوخت نشان می‌دهد سیاست‌گذار انرژی کشور با رویکردی عملیاتی، به‌دنبال کاهش وابستگی به بنزین و استفاده حداکثری از ظرفیت‌های مغفول‌مانده‌ای مانند سی‌ان‌جی است. توسعه زیرساخت‌ها، افزایش تعداد جایگاه‌ها، امضای قراردادها با خودروسازان برای تولید خودروهای دوگانه‌سوز و اجرای طرح‌های تبدیل رایگان خودروها، مجموعه اقدام‌هایی است که در صورت تداوم و تکمیل، می‌تواند به مدیریت مصرف بنزین، کاهش هزینه‌های ارزی و ارتقای امنیت انرژی کشور منجر شود. استمرار این مسیر، به‌ویژه با مشارکت بخش خصوصی و همراهی صنعت خودرو، می‌تواند جایگاه سوخت‌های جایگزین را در سبد انرژی کشور تثبیت کند و بخشی از چالش ناترازی سوخت را در میان‌مدت برطرف سازد.