فیلم‌های ترسناک ماوراییِ به‌ظاهر اعتقادی که مذهب و اخلاق را می‌زنند

اما آنتونی میلر در ابتدای فیلم نزد کشیش رفته و با وجود اعتراف یک‌باره و چندباره، بخشیده نمی‌شود! او باید با طرحی که فیلمنامه چیده تا آخر فیلم نابخشوده بماند تا در نهایت در فینال فیلم، جایی که به‌عنوان یک‌آدم معمولی گناهکار با جن حلول‌کرده در بدن کشیش مواجه می‌شود، بخشیده شود. اما چرا؟

کد خبر: ۱۳۵۳۷۰۸

تاریخ: ۰۷ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۱:۳۶

به گزارش خبرنگار فرهنگی تابناک، ژانر وحشت یکی از ژانرهای پرطرفدار سینماست؛ به‌ویژه که عنصر وحشتناک فیلم مربوط به موضوعات ماورایی و مفاهیمی باشد که بعضا به‌عنوان خرافه معرفی می‌شوند اما همان‌ها که اصرار بر خرافه‌بودن این‌گونه موضوعات دارند،‌ با قراردادنشان در فیلم‌های این‌ژانر پول خوبی به جیب می‌زنند.

از طرف دیگر، بازسازی فیلم‌های قدیمی هم که چند دهه از ساخت‌شان گذشته و خاطره‌بازی طرفداران آن‌فیلم‌ها با نسخه قدیمی و جدیدشان، یک‌رویکرد ثابت و همیشگی در سینمای هالیوود است. یکی از فیلم‌های مطرح ژانر وحشت در سال‌های قدیم، «جن‌گیر» است که سال ۱۹۷۳ ساخته شد و دوبله‌اش در ایران با چالش‌های زیادی روبرو بود اما در نهایت خسرو خسروشاهی به‌عنوان یکی از مدیران بزرگ دوبلاژ، آن را به فارسی دوبله کرد. فعلا کاری به محتوای ضد اسلامی و طرح اشتباه و انحرافی مسائل در «جن‌گیر» قدیمی نداریم چون طرفدارانش بیشتر با جنبه وحشتناک‌بودنش کار دارند و از آن لذت می‌برند. اما مساله‌ای که می‌خواهیم به آن بپردازیم، نقد و بررسی فیلمی است که سال ۲۰۲۴ میلادی در حکم بازسازی این‌فیلم و به بیان دقیق‌تر یک‌ادای احترام به آن ساخته شد.

The Exorcism «جن‌گیری» سال ۲۰۲۴ به کارگردانی مشترک مارک الکساندر فورتین و جاشوآ جان میلر است که شاید یک‌علت مهم ضعیف‌بودنش همین دو کارگردانه بودن و شور شدن آش شله‌قلمکارشان است. نام فیلم هم پیش از اکران از «پروژه جورج تاون» به «جن‌گیری» تغییر کرد. نقش اصلی فیلم را راسل کرو بازیگر استرالیایی ایفا می‌کند که ایرانی‌ها با «گلادیاتور»، «یک‌ذهن زیبا»، «محرمانه لس‌آنجلس»، «سیندرلا من» و «گنگستر آمریکایی» او را به خاطر می‌آورند با سابقه نقش‌هایی که ایفا کرده، اصلا برای نقش اصلی «جن‌گیری» گزینه مناسبی نیست.

داستان فیلم درباره پروژه بازسازی همان‌جن‌گیر قدیمی است و شخصیتی که راسل کرو بازی‌اش می‌کند، بازیگری است که پس از دوران رکود و شکست و اعتیاد سنگین به الکل و از دست دادن همسرش، می‌خواهد نقش کشیش اصلی جن‌گیر را بازی کند. او موفق به گرفتن نقش می‌شود و در طول بازی در فیلم، جن در بدنش حلول کرده و جنی می‌شود. کشیش واقعی که مشاور پروژه است و از قضا روان‌شناسی هم می‌داند، نقش هم همان‌کشیش جوان جن‌گیر قدیمی را ایفا کرده و در نهایت با فدا کردن خود، جن را به بدن خود دعوت می‌کند تا دست از سر راسل کرو و زندگی او با دختر جوانش بردارد.

نمی‌خواهیم وارد بحث فیلمنامه و نداشتن چفت و بست‌هایش بشویم. چون فیلم در IMDB هم امتیاز پایین 4.2 را از مخاطبان گرفته و اثری یک‌بار مصرف است. امتیاز منفی و نقطه سیاهی هم در کارنامه بازیگری راسل کرو محسوب می‌شود. او سال ۲۰۲۳ هم در فیلم «پاپ جن‌گیر» بازی کرد و گویی به کار جن‌گیری علاقه‌مند شده است.

این‌وسط بد نیست به کارگردان و سازندگان فیلم نشان بدهیم حواسمان جمع است و متوجه رندی‌هایشان می‌شویم. در یکی از صحنه‌های فیلم که دختر سیاه پوست فیلم (شخصیتی که نقش دختر جن‌زده در نسخه بازسازی جن‌گیر را بازی می‌کند) برای کمک و دلداری به دختر آنتونی میلر (راسل کرو) شب در منزلشان می‌ماند. دو دختر به‌خاطر اضطراب ناشی از حوادث به هم متمایل می‌شوند اما پیش از انجام هر کاری، شخصیت راسل کرو دوباره جنی می‌شود و خانه و زندگی را به هم می‌ریزد. بنابراین به سازندگان فیلم و کمپانی متبوعش می‌گوییم حواسمان هست خیلی ریز و از کنار، مساله هم‌جنس‌بازی و این‌گونه موارد غیراخلاقی را در یک فیلم‌ ژانر وحشت گنجانده‌اید؛ حتی اگر چندثانیه کوتاه باشد! البته این‌رویه طی چند دهه اخیر در سینمای غرب رویه‌ای عادی شده و اگر در دهه‌های پایانی قرن بیستم میلادی، اشاره جزئی به این‌گونه موارد در فیلم‌ها نکوهیده بود، امروز امری عادی تلقی می‌شود! در هر صورت، حواسمان هست!

از همان‌سالی که «جن‌گیر» قدیمی ساخته شد تا امروز، فیلم‌های مختلف زیادی درباره موجودات ماورایی و نادیدنی و همان‌بحث‌هایی که علم مدرن و روشنفکری غربی آن‌ها را خرافه می‌داند، ساخته شده و حس ترس لذت‌بخش برای خیلی از مخاطبان تحریک شده است. اما در همه این‌فیلم‌ها ازجمله «جن‌گیر» و این‌نسخه جدید که مثلا ادای احترام به آن نسخه قدیمی باشد، عقاید مسموم و ضد دینی ترویج و تبلیغ می‌شود؛ آن‌هم به‌صورت زیرپوستی و غیرمحسوس مثل همین‌مثالی که درباره عادی‌سازی و روزمره‌سازی هم‌جنس‌بازی زدیم.

حضرت مسیح (ع) این‌همه درباره بخشش و ملکوت خدا تبلیغ، و شهر به شهر سفر کرد تا مردم را به‌سمت بخشایش خدا دعوت کند. اما جریان تحریف مسیحیت که با هدف زمین‌زدن انقلاب ضدزرسالاری عیسی (ع) توسط یهودیانی چون پولس و سپس در مقطع پایانی قرون وسطی توسط مارتین لوتر انجام شد، یک‌مسیحیت یهودی را به دنیا عرضه کرده که بخشش خداوند در آن، تحت شرایط بسیار ویژه و سختی به بندگان می‌رسد که فقط در فیلم‌های هالیوودی ممکن است. شخصیت آنتونی میلر که راسل کرو نقشش را بازی می‌کند و بناست در قصه فیلم، نقش کشیش جن‌گیر را برای یک‌کارگردان بازی کند، در گذشته یک‌معتاد الکلی بوده و همسرش را از دست داده است! اما چیزی که مثلا پیچیدگی و گره فیلمنامه است، این است که در کودکی توسط یک‌ پدر روحانی مورد تعرض قرار گرفته و به همین‌دلیل از دین و اعتقاد دست کشیده است. حالا هم با کارنامه اعتیاد به الکل می‌خواهد خدا او را ببخشد! نه قتل کرده نه جنایت! اما چرا بخشیده نمی‌شود؟

دیگر عامل ضعیف و غیرقابل باوری که مثلا بنا بوده جذابیت فیلمنامه باشد، این است که همین‌مرد در آخر فیلم به رستگاری برسد و بالاخره مشمول عفو پروردگار شود! اما سوال مهم محتوایی و معرفتی این‌جاست که طبق باور مسیحیان کاتولیک، اگر این‌مرد نزد کشیش به گناهش اعتراف کند، بخشیده می‌شود. اما آنتونی میلر در ابتدای فیلم نزد کشیش رفته و با وجود اعتراف یک‌باره و چندباره، بخشیده نمی‌شود! او باید با طرحی که فیلمنامه چیده تا آخر فیلم نابخشوده بماند تا در نهایت در فینال فیلم، جایی که به‌عنوان یک‌آدم معمولی گناهکار با جن حلول‌کرده در بدن کشیش مواجه می‌شود، بخشیده شود. اما چرا؟ مگر همان‌اول که اعتراف کرد بخشیده نشد؟ چرا جن یا شیطان این‌قصه که مرتب این‌فکر را القا می‌کند که مرد بخشیده نمی‌شود، قدرتمند است و چرا خدایی که در این‌قصه وجود دارد، این‌قدر در بخشیدن بنده‌اش ناتوان است؟ پاسخ این است که خدای این‌فیلم، نه خدای واقعی مسیحی‌هاست، نه خدای مسلمان‌ها و نه خدای پیروان حضرت موسی (ع)! خدایی است که یهودیانِ عالم درست کرده‌اند که برای بخشیدن این‌همه ناز می‌کند و پوست بنده را می‌کند! همان‌خدایی که رهبانیت‌های جعلی و عرفان‌های کاذب و ریاضت‌های مرگبار را مجاز می‌داند که از نظر اسلام مردود و موجودی برساخته است.

فیلم «جن‌گیری» مربوط به ژانر وحشت هست! بله اما می‌توانید همه لحظات و بزنگاه‌های به‌ظاهر غافلگیرکننده‌اش را حدس بزنید! به همین‌دلیل هم در IMDB نمره 4.2 گرفته است. اما اصلا فیلمی اعتقادی و ماورایی نیست؛ برعکس فیلمی ضد اعتقادی و ضد مذهبی است که با ویترین این‌موضوعات بزک شده و هم از نظر محتوایی و هم فرمی، کاری بسیار ضعیف است که یک‌بار دیدنش هم وقت تلف‌کردن است. به همین‌دلیل باید گفت «پروژه جورج تاون» یا همان‌فیلمی که اسمش را «جن‌گیری» گذاشتند، شکست خورده است. فیلم با بودجه ۲۲ میلیون دلار ساخته شد اما فروش ناخالصش در جهان ۱۲ میلیون دلار شد. حیف راسل کرو و خاطرات خوبی که اهالی سینما با فیلم‌های قدیمی‌اش دارند!

صادق وفایی