تابناک گزارش می‌دهد

فشار آژانس برای اطلاع از وضعیت اورانیوم غنی شده ایران/ گروسی: تضمینی نیست جابجا یا پنهان نشده باشند!

«رافائل گروسی» مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی در مصاحبه‌ای، ایران را تهدید به عدم پایبندی به تعهدات خود ذیل «ان پی تی» کرده است.

کد خبر: ۱۳۵۳۱۷۷

تاریخ: ۰۳ بهمن ۱۴۰۴ - ۰۰:۰۱

گروسی گفت که در حال اعمال «احتیاط دیپلماتیک» است، اما تأکید کرد ایران به‌عنوان یکی از طرف‌های معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (ان‌پی‌تی) باید به تعهدات خود عمل کند.

به گزارش سرویس بین الملل تابناک، «رافائل گروسی» مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی روز سه‌شنبه ۳۰ دیماه در گفت‌و‌گو با خبرگزاری رویترز گفت بن‌بست با ایران بر سر ذخایر اورانیوم با غنای بالا و بازرسی از تأسیسات هسته‌ای که توسط آمریکا و رژیم صهیونیستی بمباران شده‌اند، نمی‌تواند برای همیشه ادامه پیدا کند.

گروسی در گفت‌و‌گو با خبرگزاری رویترز در حاشیه نشست مجمع جهانی اقتصاد در داووس گفت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی تمامی ۱۳ تأسیسات هسته‌ای اعلام‌شده ایران را که هدف بمباران قرار نگرفته بودند، بازرسی کرده است، اما تاکنون نتوانسته هیچ‌یک از سه سایت کلیدی نطنز، فردو و اصفهان که در ماه ژوئن بمباران شدند را بازرسی کند.

او مدعی شد که ایران باید در گام نخست گزارشی به آژانس ارائه کند و توضیح دهد در این سایت‌ها چه اتفاقی افتاده و سرنوشت مواد هسته‌ای چه شده است؛ از جمله حدود ۴۴۰٫۹ کیلوگرم اورانیوم غنی‌شده تا سطح ۶۰ درصد، که به ادعای او سطح حدود ۹۰ درصد مورد نیاز برای تسلیحات هسته‌ای نزدیک است. بر اساس ادعای آژانس، این مقدار ماده، در صورت غنی‌سازی بیشتر، برای ساخت ۱۰ بمب هسته‌ای کافی است.

گروسی مدعی شد: «این وضعیت نمی‌تواند برای همیشه ادامه داشته باشد، چون در مقطعی مجبور خواهم شد بگویم: “بسیار خب، من هیچ تصوری ندارم این مواد کجاست. ”»

به ادعای مدیرکل آژانس، چنین وضعیتی به این معنا خواهد بود که هیچ تضمینی وجود ندارد که این مواد جابه‌جا یا پنهان نشده باشند.

او افزود: «در حال حاضر چنین اطمینان یا نتیجه‌گیری‌ای ندارم، اما آنچه به ایران می‌گوییم این است که باید وارد تعامل شود.»

او گفت: «این وضعیت نمی‌تواند به همین‌گونه برای مدت زیادی ادامه یابد و من متاسفانه مجبور خواهم شد عدم پایبندی آنها را اعلام کنم.»

گروسی گفت که طرف‌های ان‌پی‌تی گزینه «منوی انتخابی» ندارند تا هرچه را می‌خواهند رعایت کنند و هرچه را نمی‌خواهند کنار بگذارند.

مدیرکل آژانس در پاسخ به این پرسش رویترز که «آیا ممکن است این مسئله تا بهار حل‌وفصل شود؟»، گفت: «این بازه زمانی معقولی است.»

ایران بار‌ها تاکید کرده به‌عنوان یکی از اعضای معاهده منع گسترش تسلیحات هسته‌ای (ان‌پی‌تی) همواره به تعهدات خود عمل کرده و این طرف‌های غربی هستند که تعهدات خود را زیر پا گذاشته‌اند.

ایران تاکید کرده طبق سازوکار توافق شده، به تاسیسات مورد حمله قرار نگرفته، دسترسی‌هایی را داده، اما به دلیل نبود آیین‌نامه‌ای در خصوص سایت‌های آسیب‌دیده، این امکان میسر نیست. ایران و آژانس همچنین در قاهره به توافقی درباره سازوکار بازرسی‌ها دست یافتند، اما طرف‌های غربی با سیاسی‌کاری و کلیدزدن اسنپ‌بک، عملا آن را از کار انداختند.

خبرگزاری انگلیسی نوشته یکی از واقعیت‌های «دنیای واقعی» که به گفته گروسی باید با آن مواجه شود، تأثیر تلاش‌های دیپلماتیکی است که با هدف دستیابی به توافقی گسترده‌تر میان ایران و آمریکا در جریان است و هدایت آنها را «استیو ویتکاف» نماینده ویژه آمریکا، بر عهده دارد.

او گفت: «نمی‌توانم آن را نادیده بگیرم و برایش آرزوی موفقیت دارم، تا درک متقابلی حاصل شود و تهدید قریب‌الوقوع فعالیت‌های نظامی جدید در آن منطقه یا چیزی شبیه به آن از میان برود.»

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در ماه نوامبر اعلام کرده بود که بیشتر تأسیسات هسته‌ای ایران که در حملات آمریکا و اسرائیل هدف قرار نگرفته بودند را بازرسی کرده است. گروسی گفت این بازرسی‌ها تا اواخر دسامبر نیز ادامه داشته است. با این حال، به گفته او، انجام بازرسی‌ها در دوره «ناآرامی‌های داخلی» ممکن نبود

او گفته است: «آن‌ها گفتند اوضاع آرام است و همه چیز تحت کنترل است و از این قبیل. اگر وضعیت این‌گونه است، آیا نباید (بازرسی‌ها) را از سر بگیریم؟»

گروسی همچنین گفت که قرار است طی «چند روز یا چند هفته آینده» با «سید عباس عراقچی» وزیر امور خارجه ایران، دیدار کند.

گروسی همچنین روز چهارشنبه ۳۰ دیماه نیز در مصاحبه با رسانه آمریکایی بلومبرگ در حاشیه اجلاس داووس در سوئیس گفت: ما مجموعه‌ای از بازرسی‌ها را در سایت‌هایی که در طول جنگ ۱۲ روزه ژوئن گذشته آسیب ندیده بودند، انجام دادیم، اما به تاسیسات آسیب‌دیده نطنز، اصفهان و فردو دسترسی نداشتیم و این بخشی از مذاکرات و گفت‌وگوهاست.

گروسی به بلومبرگ گفت: ما در حال حاضر در تلاش هستیم تا به این سایت‌ها بازگردیم، زیرا این مسئله همچنان بسیار مهم است.

مدیرکل آژانس در پاسخ به این سوال که «بازرسان آژانس دقیقا چه زمانی برای آخرین بار در ایران بودند و چه مشاهداتش داشته‌اند؟»، بیان کرد: ما عمدتا آن‌جا بوده‌ایم، به این معنا که بازرسی‌ها هنوز ادامه دارد، اما نه در هر مکانی و حداقل نه تمامی تاسیساتی که باید در آن بازرسی انجام دهیم.

او ادامه داد: ما در حال انجام دادن برخی نظارت‌ها در تاسیساتی بوده‌ایم که در جنگ ۱۲ روزه در ژوئن گذشته به آنها حمله نشده بود. اما به نطنز، اصفهان، فردو و دیگر تاسیساتی که آن موقع آسیب دیدند دسترسی نداشته‌ایم و این بخشی از گفت‌و‌گو‌های ما (با ایران) است. در حال حاضر با ایرانی‌ها در حال گفت‌وگوی درباره تلاش برای بازگشت به این محل‌ها داریم، چراکه هنوز موضوع بسیار مهمی است.

مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در پاسخ به این سوال که «آیا دیده‌بان هسته‌ای سازمان ملل هیچ پیشرفتی در تعیین محل و شرایط مواد هسته‌ای غنی‌شده با خلوص بالای ایران داشته است که به گفته مقامات تهران پس از حملات متجاوزانه آمریکا و رژیم صهیونیستی در ماه ژوئن زیر تاسیسات هدف قرار گرفته مدفون شده است؟»، بیان کرد: به نظرم به پیشرفتی در زمینه مشخص کردن محل آن نیاز نیست، چراکه به نظرم اتفاق‌نظر گسترده‌ای وجود دارد که این مواد در کل همان جایی قرار دارد که پیش از حملات بود. بنابراین، مسئله در این‌جا دسترسی داشتن، زمان انجام دادن آن و چگونگی آن است.

او در ادامه در پاسخ به این سوال خبرنگار بلومبرگ که پرسید «آیا با این وجود توصیف "دونالد ترامپ" رئیس‌جمهور آمریکا مبنی بر این که بلندپروازی‌های هسته‌ای آنها از بین رفته، توصیف نادرستی است»، بیان کرد: «به نظرم این توصیف غلطی نیست؛ این حقیقت دارد که آسیب بسیار جدی و قابل توجهی به زیرساخت‌های هسته‌ای در ایران وارد شده است که تا حد قابل توجهی مانع پیشرفت برنامه هسته‌ای ایران خواهد شد؛ بنابراین معیار‌های مختلفی درباره سنجش این وجود دارد که این کار چقدر زمان‌بر خواهد بود.»

گروسی بیان کرد: مواد (هسته‌ای) هنوز در آن‌جا قرار دارد. همچنین بیشتر تجهیزاتی که تخریب شده بود، قابل جایگزینی یا تعمیر است. این یعنی ظرفیت و توان لازم هنوز در آن‌جا وجود دارد.

مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بیان کرد که «اکنون مسئله این است در میان‌مدت و بلندمدت چه کاری قرار است به منظور تعیین چارچوبی برای شرایطی پایدار درباره ایران و برنامه هسته‌ای آن انجام دهیم.»

او در بخش دیگری از این گفت‌و‌گو در پاسخ به این که «تا چه اندازه‌ای نگران تکرار حملات متجاوزانه رژیم صهیونیستی و آمریکا به ایران است و آیا با طرفین در این باره در تماس بوده است؟»، توضیح داد: من مدام با وزیر امور خارجه و بقیه در ایران در تماس هستم. به نظرم این مهم است. گفت‌و‌گو‌ها با تمامی سختی‌ها ادامه دارد. من در جریان تصمیمات نظامی کشور‌ها نیستم. فقط می‌توانم بگویم خارج کردن این وضعیت از فهرست وضعیت‌های خطرناک بالقوه که ممکن است به وضعیتی منجر شود که سال گذشته (جنگ ۱۲ روزه) آن را تجربه کردیم، واقعا کمک‌کننده خواهد بود.

گروسی در پاسخ به این سوال که «آیا از نظر او مقامات ایران از گفت‌و‌گو‌ها با آژانس برای ارائه دسترسی‌های بیشتر استقبال می‌کنند؟»، بیان کرد: به نظرم این طور است. اما گاهی برخی شروط و انتظاراتی مطرح می‌شود. در زمینه ماموریت من در ایران، مذاکرات دوجانبه‌ای (میان آمریکا و ایران) وجود داشته است که بسیار مهم هستند و ما آن را تشویق می‌کنیم. این دو روند تاثیر متقابلی بر هم دارند.

سخنان گروسی در حالی است که «محمد اسلامی» رئیس سازمان انرژی اتمی ایران روز پنجشنبه دوم بهمن ماه در مورد اظهارات اخیر «گروسی» مبنی بر ضرورت بازرسی از تأسیسات بمباران شده ایران گفت: ما به ایشان نامه نوشتیم و گفتیم آژانس باید موضع خودش را در خصوص تجاوز به تاسیسات هسته‌ای مشخص کند.

وی افزود: به علاوه دستورالعمل بازدید از سایت‌های مورد حمله واقع شده باید مشخص شود. وقتی حمله نظامی می‌شود و مخاطرات محیط زیست دارد باید یک تعریف جدید شود و دستورالعمل مشخص طراحی شود.

اسلامی با بیان اینکه «ایران طرحی را در کنفرانس عمومی مطرح کرد، مبنی بر این که نباید به سایت‌های هسته‌ای حمله شود، اما این طرح را مورد بررسی قرار ندادند»، افزود: باید تکلیف مشخص شود. آقای گروسی اول باید موضع خودش را روشن‌کند و توضیح دهد دسترسی‌ها قرار است چگونه باشد.

رئیس سازمان انرژی اتمی در پاسخ به اینکه «بازرسی از سایت‌هایی بمباران نشده و سالم انجام گرفته است؟» گفت: بازرسی‌ها فقط از سایت‌های آسیب ندیده انجام شده و اکنون بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در ایران حضور ندارند.

رایزنی وزرای خارجه ایران و مصر

«بدر عبدالعاطی» وزیر امور خارجه مصر و «سید عباس عراقچی» وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، در تماس تلفنی درباره روابط دوجانبه و تحولات مهم منطقه‌ای و بین‌المللی گفت‌و‌گو و تبادل نظر کردند.

طرفین همچنین بر ادامه رایزنی‌ها با هدف تقویت روابط دوجانبه و هماهنگی در خصوص موضوعات منطقه‌ای و بین‌المللی، در راستای تداوم روند دیپلماسی و کمک به حفظ ثبات و امنیت در منطقه تأکید کردند.

اگرچه در بیان جزئیات این تماس تلفنی اشاره‌ای به همکاری ایران و آژانس نشده است، ولی احتمالا یکی از موضوعات مورد رایزنی بوده است.

موضوعی که این گمانه را تقویت می‌کند دیدار گروسی و «عبدالعاطی» در حاشیه اجلاس مجمع جهانی اقتصاد در داووس (سوئیس) است. دیداری که در آن درباره برنامه هسته‌ای ایران گفت‌و‌گو شده است.

در این زمینه، گروسی روز چهارشنبه ۳۰ دیماه با انتشار پیامی در شبکه ایکس نوشت: «با بدر عبدالعاطی وزیر خارجه مصر در اجلاس مجمع جهانی اقتصاد ۲۰۲۶ در داووس دیدار کردم و درباره تحولات منطقه و فعالیت‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از جمله در ایران گفت‌و‌گو کردیم.»

وی افزود: «از مصر بابت مشارکت و نقش سازنده‌ای که همچنان در حمایت از گفت‌و‌گو‌های مرتبط با برنامه هسته‌ای ایران ایفا می‌کند، قدردانی می‌کنم.»

به گزارش تابناک، پس از تجاوز اسرائیل و آمریکا به تاسیسات هسته‌ای ایران (نطنز، فردو و اصفهان) در جنگ ۱۲ روزه، ایران و آژانس بین المللی انرژی اتمی با میانجیگری مصر به توافقی برای همکاری میان دو طرف موسوم به «توافق قاهره» دست یافته بودند.

با وجود این ایران اعلام کرده بود با فعال شدن «مکانیسم ماشه» توسط سه کشور اروپایی انگلیس، فرانسه و آلمان موسوم به تروئیکای اروپایی، «توافق قاهره» موضوعیت خود را از دست خواهد داد. با فعال شدن این مکانیسم نیز ایران پایان توافق قاهره را اعلام کرد.

ایران اعلام کرده با توجه به اینکه برای بازرسی از سایت‌های خسارت دیده نطنز، اصفهان و فردو در نتیجه تجاوز اسرائیل و آمریکا در جنگ ۱۲ روزه آژانس هیچ پروتکلی ندارد لذا باید توافق جدیدی با این نهاد برای حصول به توافق جدید (مدالیته) صورت گیرد تا نحوه بازرسی از سایتهای خسارت دیده مشخص شود.