کالابرگ شارژ شد اما با قیمت‌ها چه کنیم؟!

شنبه ۱۵ آذر ۱۴۰۴ کالابرگ دهک‌های اول تا سوم شارژ شد. در این مرحله مبلغ کالابرگ با افزایش ۱۲۰ هزار تومان به ۶۲۰ هزار تومان رسید، اما آیا این رقم پاسخگوی نیازهای تغذیه‌ای خانوارهای ایرانی است؟

کد خبر: ۱۳۴۴۲۱۹

تاریخ: ۱۵ آذر ۱۴۰۴ - ۰۹:۵۵

دولت چهاردهم نخستین شارژ کالابرگ الکترونیک را اسفند ۱۴۰۳ برای ۷ دهک درآمدی شارژ کرد. پس از وقفه‌ای تقریباً یک ساله که نیمی از این مقطع زمانی مربوط به دولت سیزدهم است، دولت پزشکیان تصمیم گرفت با توجه به انتقادهایی که از عدم توجه دولت به معیشت مردم می‌شد، پرداخت یارانه غیرنقدی را آغاز کند.

به گزارش تابناک به نقل از مهر؛ مقدار شارژ کالابرگ برای خانوار درآمدی دهک‌های اول تا سوم به اضافه خانواده‌های حمایتی (خانواده‌هایی که دارای یک عضو معلول هستند) در ۴ مرحله مبلغ ۵۰۰ هزار تومان در نظر گرفته شد. این مبلغ برای خانوارهای درآمدی دهک‌های چهارم تا هفتم ۳۵۰ هزار تومان است.

سرپرست خانوار می‌توانست با این مبلغ، ۱۱ قلم کالای اساسی شامل شیر کم‌چرب، ماست کم‌چرب، پنیر سفید، گوشت سفید، گوشت قرمز، تخم‌مرغ، روغن مایع، ماکارونی، قند و شکر، برنج و حبوبات خریداری کند. البته در مرحله چهارم و از مهر ۱۴۰۴ تنوع گوشتی کالابرگ بیشتر شد و ۴ قلم بوقلمون، بلدرچین، ماهی و میگو نیز به ۱۱ قلم پیشین افزوده شد.

استقبال مردم از اقلام موجود در طرح کالابرگ نشان می‌دهد کالاهایی مانند ماکارونی، شیر، پنیر خریدار چندانی نداشته و مردم بیشتر متمایل به خرید محصولات ضروری با قیمت بالا مثل حبوبات، برنج، روغن هستند؛ سپس در این درجه‌بندی گوشت قرمز و گوشت مرغ قرار دارد.

لبنیات هم در مصرف روزانه مردم به حداقل رسیده و در برخی خانواده‌ها حذف شده است.

مبلغ شارژ مرحله پنجم چقدر است؟

امروز ۱۵ آذر ۱۴۰۴ پنجمین مرحله شارژ کالابرگ در دولت چهاردهم انجام شد. در فاز نخست این شارژ فقط برای خانوارهای درآمدی دهک اول تا سوم به اضافه خانوارهای حمایتی و دارای عضوی معلول است.

بنا بر اعلام وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی مبلغ شارژ ۱۲۰ هزار تومان افزایش یافته و افراد می‌توانند با ۶۲۰ هزار تومان به ازای هر نفر، ۱۱ قلم شیر و لبنیات، گوشت مرغ، گوشت قرمز، تخم‌مرغ، حبوبات، برنج، ماکارونی، روغن، قند و شکر خریداری کنند.

بوقلمون با هر کیلو گرم ۲۷۰ هزار تومان، ماهی قزل‌آلا ۳۵۰ هزار تومان و میگو بین ۷۰۰ تا یک میلیون تومان گویا دوباره از اقلام افزوده شده به کالابرگ الکترونیک حذف شده است. البته طبیعی است، شهروندان با توجه به شارژ این مبلغ که معمولاً به طور میانگین هر ۴۵ روز شارژ انجام می‌شود گوشت مرغ و برنج را به گوشت بوقلمون، ماهی و میگو ترجیح دهند.

نگاهی به قیمت ۱۱ قلم کالابرگ الکترونیک

قیمت ارزان‌ترین شیر کم‌چرب تا ۱۳ آذر ۱۴۰۴ (پنجشنبه هفته گذشته زیرا لبنیات روزانه و هفتگی در حال افزایش است) ۴۹.۵۰۰ هزار تومان، همین مبلغ برای ارزان‌ترین ماست کم‌چرب ۲.۵ کیلو گرمی ۱۴۵۰۰۰ تومان، ماکارونی ۵۰۰ گرمی ۳۴.۲۰۰ تومان، گوشت مرغ متغیر بین ۱۳۷.۵۰۰ تا ۱۵۵۰۰۰ تومان، تخم‌مرغ بین ۱۷۹۰۰۰ تا ۲۵۰,۰۰۰ تومان و… است.

قیمت کالاهای اساسی و این ۱۱ قلم قابل خرید به وسیله کالابرگ در جدول زیر قابل مشاهده است.

گفتنی است، قیمت‌های زیر یک میلیون تومان، هزار تومان بوده و برای وزن‌های نوشته نشده یک کیلو گرم منظور است.

قیمت کالاهای اساسی

کالاهای اساسی

قیمت هفته جاری

قیمت هفته گذشته

شقه و راسته گوسفند

۸۶۰-۸۷۰

۸۶۰

گوشت سردست و ران گوسفندی

۱.۰۴۰.۰۰۰-۱.۰۵۰.۰۰۰

۱.۰۵۰.۰۰۰-۱.۰۷۰.۰۰۰

گوشت گوسفند دولتی (بسته دو کیلو گرمی تنظیم بازار)

-

-

گوشت سردست گوساله

۹۹۰-۱.۰۵۰.۰۰۰

۱.۰۲۰.۰۰۰-۱.۰۵۰.۰۰۰

گوشت ران گوساله

۱.۰۵۰.۰۰۰-۱.۱۰۰.۰۰۰

۱.۰۵۰.۰۰۰-۱.۱۰۰.۰۰۰

گوشت منجمد گوساله

۶۹۰-۷۵۰

۶۹۰-۷۵۰

گوشت چرخ کرده مخلوط

۶۹۹-۹۵۰

۷۹۰-۸۵۰

گوشت چرخ کرده مخلوط بسته‌بندی فروشگاهی

-

-

کله و پاچه

۱.۱۹۰.۰۰۰

۱.۱۹۰.۰۰۰

گوشت مرغ

۱۴۸

۱۳۵.۷۰۰

ران مرغ بدون کمر

۱۳۹

۱۲۸

ران مرغ با کمر

۹۹

۹۹

گوشت چرخ کرده مرغ

۲۵۰

۲۵۰

تخم مرغ (شانه ۳۰ عددی)

۱۷۹-۲۵۰

۲۱۹-۲۵۰

تخم مرغ بسته‌بندی فروشگاهی (شانه ۲۰ عددی)

۲۱۳

-

قزل‌آلا

۳۴۹

۳۵۸

میگو تازه

۶۹۰

۶۹۰

پنیر سفید یو اف ۴۰۰ گرمی

-

-

ماست پرچرب دبه‌ای ۲.۵ کیلو گرمی

۱۴۵

۱۴۵

کره حیوانی ۵۰ گرمی

۳۵-۳۹

۳۵-۳۹

کره حیوانی ۱۰۰ گرمی

۶۶-۷۳

۶۶-۷۳

خامه استریل ۲۰۰ گرمی

۵۵.۵۰۰-۶۸

۵۵.۵۰۰-۶۸

شیر بطری کم چرب ۹۴۶ میلی لیتر

۴۹.۵۰۰

۴۷.۵۰۰

شیر بطری پر چرب ۹۴۶ میلی لیتر

۵۷.۵۰۰

۵۷.۵۰۰

ماکارونی ۵۰۰ گرمی قطر ۱.۵

۳۴.۲۰۰

۳۴.۲۰۰

ماکارونی ۷۰۰ گرمی قطر ۱.۲

۴۷

۴۷

قند

۸۹

۸۹

شکر

۵۹-۶۹

۵۹-۶۹

روغن آفتابگردان ۱۳۵۰ لیتری (سرخ کردنی)

۱۳۲.۲۰۰

۱۳۲.۲۰۰

روغن آفتابگردان ۱۳۵۰ لیتری (پخت و پز)

-

۱۱۷.۷۰۰

کنسرو ماهی ۱۵۰ گرمی

-

-

کنسرو ماهی ۱۸۰ گرمی

۱۱۹.۹۰۰

۱۱۹.۹۰۰

رب گوجه فرنگی (قوطی ۸۰۰ گرمی)

۹۹.۹۰۰

۹۹.۹۰۰

برنج طارم هاشمی

۳۷۰

۳۷۰

برنج طارم دم‌سیاه

۴۰۰

۴۰۰

برنج شیرودی (شمشیری)

۲۱۰-۲۳۵

۲۱۰-۲۳۵

برنج هندی

-

-

لوبیا چیتی بسته بندی فروشگاهی (۹۰۰ گرم)

۵۹۹.۹۷۰

۵۹۹.۹۷۰

لوبیا قرمز بسته بندی فروشگاهی (۹۰۰ گرم)

۴۴۹.۹۱۰

۴۴۹.۹۱۰

لوبیا سفید بسته بندی فروشگاهی (۹۰۰ گرم)

۴۹۹.۹۴۰

۴۴۹.۹۱۰

عدس بسته بندی فروشگاهی (۹۰۰ گرم)

۲۱۹.۹۲۰

۲۱۹.۹۲۰

نخود بسته بندی فروشگاهی (۹۰۰ گرم)

۲۵۹.۸۳۰

۲۵۹.۸۳۰

ماش بسته بندی فروشگاهی (۹۰۰ گرم)

۲۴۰

۲۴۰

لپه بسته بندی فروشگاهی (۹۰۰ گرم)

۳۱۹.۹۰۰

۳۱۹.۹۰۰

چای ایرانی ۴۵۰ گرمی

۱۸۹.۹۰۰

۱۸۹.۹۰۰

چای خارجی ۵۰۰ گرمی

۶۲۹.۹۰۰

۶۲۹.۹۰۰

افزایش شارژ؛ کلاهی گشاد

این افزایش مبلغ شارژ کالابرگ مرحله پنجم نه برای تقویت قدرت خرید مردم که با توجه به حذف ارز ۲۸.۵۰۰ تومان از کالاهای اساسی مثل گوشت و برنج انجام شده است.

کسری بودجه دولت سبب شده تا در ادامه جراحی اقتصادی دولت سیزدهم که حذف ارز ۴,۲۰۰ تومان را از نهاده‌های دامی حذف و جهش قیمتی گوشت قرمز را در سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ برای مصرف کننده رقم زد، این بار دولت چهاردهم مبادرت به حذف ارز ۲۸.۵۰۰ تومانی از کالاهای اساسی کند.

بنا به گفته مسئولان بانک مرکزی تا پایان سال کالاهای اساسی مشمول ارز ۲۸.۵۰۰ تومانی خواهند بود؛ اما در عمل این اقلام یکی‌یکی در حال حذف از جدول ارز ترجیحی هستند.

در حالی که امین دلیری یکی از تحلیلگران مسائل اقتصادی نسبت به این عملکرد دولت انتقاد کرده و طی نامه‌ای سرگشاده به رئیس‌جمهور نسبت به برخی تغییرات ارزی و پیامدهای ناشی از آن هشدار داده است این رویه در حال ادامه است.

در همین راستا واردکنندگان برنج اعلام می‌کنند از بهمن ۱۴۰۳ تا کنون ارز مورد نیازشان را دریافت نکرده‌اند در حالی که آنها محصولات را وارد و عرضه کرده‌اند. این محصولات طی ۱۰ ماه اخیر به مصرف رسیده اما هنوز ارز آن پرداخت نشده است.

همچنین هانی تحویل‌زاده، رئیس انجمن صنفی تولیدکنندگان شیر خشک کودک هم می‌گوید از ۲۵۰ میلیون دلار ارز مورد نیاز این محصول استراتژیک کشور فقط ۳۷ میلیون دلار پرداخت شده است.

از سوی دیگر وزیر جهاد کشاورزی سه‌شنبه ۶ آبان ۱۴۰۴ در پاسخگویی به نمایندگان خانه ملت درباره بحران در بازار نهاده‌های دامی و افزایش قیمت فراورده‌های پروتئین حیوانی و البته لبنیات اعلام کرد، مطالبات امسال با توجه به معوقات سال‌های قبل تامین‌کنندگان نهاده‌های دامی به رقم ۶ میلیارد دلار رسیده است (تا تاریخ مذکور) و با توجه به سهمیه ارزی و نیز نو و کهنه کردن معوقات سال‌های قبل، پرداخت‌ها با تأخیر انجام شده است.

همین موضوع باعث شد تا با شیوع تب برفکی دام‌های بسیاری مبتلا شوند و خسارت‌های زیادی به دامداری‌های کشور وارد شود. بنا به گفته کارشناسان، کمبود نهاده و تغذیه نامناسب دام‌ها سبب شد تا با ورود سویه جدید تب برفکی که از اردیبهشت ماه در جهان نسبت به آن هشدار داده شده بود و سازمان دامپزشکی نسبت به آن غفلت کرده بود فراگیری این ویروس در کشور بالا باشد و بعد از اینکه دامداران دوشنبه ۲۱ مهر ۱۴۰۴ در مراسم افتتاحیه بیست و چهارمین نمایشگاه بین‌المللی دام، طیور و صنایع وابسته تهران بر سر وزیر فریاد زدند که دام‌ها از گرسنگی در حال خوردن هم هستند، این بار از داغ تب برفکی بر دامداری‌های‌شان، به فغان آمدند.

شیوع تب برفکی بهانه‌ای دیگر برای آشفتگی بازار لبنیات شد. شیر خام با نرخ مصوب ۲۳ هزار تومان در مرداد، با کاهش تولید مواجه شده و به بالای ۴۰ هزار تومان رسیده است. این امر باز هم ابزاری در دست تولیدکنندگان لبنی برای افزایش روزانه محصولات بود و است.

کمبود نهاده باعث شد تا پس از حدود ۳ سال آرامش در بازار تخم‌مرغ و ثبات نسبی قیمت‌ها (بین ۷۰ تا ۱۳۰ هزار تومان تا فروردین ۱۴۰۴ و ۱۸۰ هزار تومان تا شهریور ۱۴۰۴) در نیمه دوم سال با اعلام قیمت مصوب در مهر ماه (هر کیلو گرم تخم مرغ برای مصرف کننده ۹۲ هزار تومان)، هر شانه دو کیلو گرمی تخم مرغ که پیش از نرخ مصوب در اوج قیمت، ۱۸۰ هزار تومان بود امروز در آذر ماه در کمتر از ۳ ماه به بیش از ۲۵۰ هزار تومان برسد.

کالاهای اساسی و سناریو حذف ارز ترجیحی

جهش قیمت این ۱۱ قلم به مرور تمایل خرید افراد را از کالاهای گران‌تر به کالاهای ارزان‌تر کالابرگ می‌راند و کالاهایی مثل گوشت قرمز و برنج ایرانی شاید به ندرت در سفره شهروندان دیده شود.

حذف ارز ترجیحی ۲۸۵۰۰ تومانی با نرخ تورم نزدیک ۵۰ درصدی، مشخص نیست چه سرنوشتی را برای سلامت جامعه رقم بزند. امروز صحبت از رفاه نیست و سخن از زنده ماندن در کشوری ثروتمند است که سومین کشور جهان به لحاظ ذخایر نفتی و دومین کشور به لحاظ ذخایر گازی است.

در چنین کشوری، مردم با ناترازی برق، آب، گاز، آلودگی هوا، فرونشست زمین و… روبه‌رو است و عدم مدیریت درست سبب شده تا نسبت به کشورهای همسایه که در حال رشد هستند بر سر تعلق گرفتن یارانه حداقلی که حتی نرخ یک کیلو گرم گوشت قرمز، ۳ برابر آن است بین مسئولان کشوری چانه‌زنی شود.

تنوع یارانه‌ای که زورش به غول بازار نمی‌رسد

در حال حاضر دولت سعی دارد سایه سنگین سوءتغذیه را از کودکان زیر ۵ سال و مادران باردار و دارای فرزند زیر ۲ سال در دهک‌های درآمدی اول تا سوم بر دارد.

وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی اعلام کرده حساب مشمولان مرحله اول «طرح یسنا» در دولت چهاردهم (البته طرح از دولت سیزدهم کلید خورد) شامل سرپرستان خانوار ۳ دهک اول درآمدی دارای مادر باردار و فرزند شیرخوار (زیر ۲ سال) از ۱۰ آذر ۱۴۰۴ شارژ شده است.

طرح مذکور که با نام طرح یسنا کلید خورده، پیرو تفاهم‌نامه بین وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و ستاد ملی جمعیت و شرکت خدمات فناوری اطلاعات رفاه ایرانیان در راستای اجرای ماده ۲۴ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت در حال اجرا است.

بر اساس اعلام وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، اعتبار مورد نظر برای تأمین سبد غذایی از ۱۶ قلم کالای اساسی که شامل لبنیات، حبوبات، پروتئین، چربی، میوه و سبزیجات می‌شود، به اضافه خرید پوشک بچه است؛ البته قیمت پوشک اجازه خرید سایر اقلام را به خانواده‌ها نخواهد داد.

این مبلغ شارژ برای خانوار مشمول سه دهک اول درآمدی ۶۵۰ هزار تومان به ازای هر نفر است.

خانواده‌های مشمول طرح با ارسال پیامک، از شارژ این یارانه غیرنقدی آگاه می‌شوند. در ادامه سرپرستان خانوار می‌توانند با مراجعه به فروشگاه‌های طرف قرارداد طرح کالابرگ الکترونیکی، خرید خود را انجام دهند.

همچنین بر اساس گزارش مدیرکل دفتر امور حمایتی و توانمندسازی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی طرح حمایت غذایی کودکان ۵ تا ۵۹ ماهه مبتلا به سوءتغذیه از آذر ماه از سر گرفته شده و این طرح ملی با همکاری مشترک وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سازمان برنامه و بودجه کشور در حال اجرا است.

به گفته زهرا قیومی، کودکان بلافاصله پس از تولد کارت بهداشت دریافت می‌کنند و شاخص‌های رشد آنها (قد، وزن وBMI ) به طور منظم از سوی مرکزهای بهداشت شهری و خانه‌های بهداشت روستایی پایش شده و اطلاعات پایش‌شده وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به وزارت تعاون کار و رفاه اجتماعی (معاونت رفاه و امور اقتصادی) ارسال و پس از وسع‌سنجی (دهک‌بندی درآمدی)، کودکان دارای اختلال رشد در دهک‌های درآمدی یک تا ۷ تحت پوشش حمایتی قرار می‌گیرند.

این طرح از سال ۱۴۰۲ با پوشش ۱۳۶ هزار کودک در ۱۳۱ هزار خانوار آغاز شد. در ابتدا به ازای هر کودک دارای سوءتغذیه در دهک‌های اول تا پنجم مبلغ یک میلیون تومان و کودکان دهک‌های ششم و هفتم مبلغ ۶۰۰ هزار تومان اعتبار بر اساس سبد غذایی ۱۶ قلمی تأیید شده وزارت بهداشت، اختصاص یافت.

به گفته قیومی سال ۱۴۰۳ نیز ۱۳۴ هزار کودک در ۱۳۰ هزار خانوار تحت پوشش قرار گرفتند که دهک‌های اول تا پنجم یک میلیون و ۱۰۰ هزار تومان و دهک‌های ششم و هفتم، ۶۶۰ هزار تومان اعتبار دریافت کردند.

مدیرکل دفتر امور حمایتی وزارت رفاه از افزایش ۱۰۰ درصدی پوشش کودکان مشمول در سال ۱۴۰۴ خبر داد و تأکید کرد که اعتبار سبد غذایی کودکان با ۲۰ درصد افزایش به یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان خواهد رسید. خانوارهای شناسایی شده توسط وزارت بهداشت به وزارت رفاه معرفی شده‌اند و از ابتدای آذر ۱۴۰۴ می‌توانند با مراجعه به فروشگاه‌های طرف قرارداد شبکه ملی اعتبار (کالابرگ الکترونیکی)، اقلام غذایی مورد نیاز کودکان خود را به شکل رایگان تهیه کنند.

طرح کاهش اقلام کالابرگ

حذف ارز ترجیحی از برخی کالاهای اساسی، مسئولان دولتی را بر آن داشت تا تغییری در اقلام کالابرگ بدهند. صحبت این بود برخی اقلام حذف شوند اما گویا با اعلام دوباره خرید ۱۱ قلم در شارژ مرحله پنجم کالابرگ، این طرح هنوز نهایی نشده است. البته مبلغ لحاظ شده، شهروندان را در خرید اقلام محدود می‌کند و شاید نیازی نباشد مدیران دولتی زمانی دوچندان برای تصمیم‌گیری برای کاهش این کالاها صرف کنند.

این ۱۱ قلم در دولت سیزدهم از سوی انستیتو تحقیقات تغذیه‌ای و صنایع غذایی کشور برای پرداخت یارانه غیرنقدی انتخاب شده بود تا کالری مورد نیاز روزانه افراد تأمین شود.

کالابرگ خانوارهای چهارم تا هفتم شارژ می‌شود؟

شاید یکی از پرسش‌های شهروندان با شارژ کالابرگ دهک‌های درآمدی اول تا سوم، این باشد که کالابرگ سایر خانوارهای باقی مانده در لیست یارانه بگیران دولت نیز شارژ می‌شود؟

بنا به گفته وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی در ابتدای سال، دولت بنا دارد یارانه غیرنقدی ۷ دهک پایین درآمدی را برای سال ۱۴۰۴ ادامه دهد. اما تحقق این وعده منوط به تأمین اعتبار، با حذف خانوار بیشتر از لیست یارانه بگیران نقدی دولت است.

بنا است یارانه ۳۰۰ هزار تومانی خانوارهای متوسط جامعه ماهانه حذف و این مبلغ برای خانوارهای فقیر لحاظ شود. در واقع دولت با وصله و پینه قرار است به هر طریقی شده این طرح را ادامه دهد.

حال باید منتظر بود و دید کالابرگ خانوار دهک‌های درآمدی چهارم تا هفتم نیز شارژ می‌شود؟ آیا در صورت شارژ مبلغ ۳۵۰ هزار تومانی آن نیز همچون دهک‌های اول تا سوم افزایش خواهد یافت؟