آیا اصلاح‌طلبان به دعوت مهدی کروبی پاسخ می‌دهند؟

به نظر می‌‏رسد که اصلاح‌‏طلبان دچار خطای راهبردی بودند که جامعه به این وضع رسیده است. البته، مسئولیت حقوقی این وضع متوجه صاحبان قدرت است؛ ولی مسئولیت سیاسی منتقدان را به‌‏صورت عام و اصلاح‌‏طلبان را به‌‏صورت خاص نباید از نظر دور داشت.

کد خبر: ۱۳۳۸۸۶۳

تاریخ: ۱۷ آبان ۱۴۰۴ - ۱۰:۳۹

مسئله و موضوع گذشته، به نحو ناهنجاری در ذهن و روان ایرانیان رسوخ کرده است؛ به‌‏طوری‏که نه‌‏تنها قادر نیستیم خود را از آن رها کنیم، بلکه آینده را هم قربانی گذشته کرده‌‏ایم و به فراموشی سپرده‌‏ایم. گذشته نزدیک به صورت آسیب و زخم(تروما) است و هرچه دورتر شویم، کمابیش شیفته تصاویر ساختگی و  و نوستالژیک آنها می‌‏شویم. این رفتار نیز برای برجسته کردن زخم گذشته‌‏های نزدیک است.

به گزارش تابناک به نقل از هم میهن؛ کمتر موردی رخ می‌‏دهد که برای بازخوانی گذشته، البته نه برای تخطئه و محکوم کردن این و آن، بلکه برای درس گرفتن، آستین‌‏ها را بالا بزنیم. در میان سیاسیون جملات دو‏ روز پیش آقای کروبی می‌‏تواند آغازی برای ایجاد انگیزه ارزیابی و نقد در بخشی از نیروهایی باشد که در اتفاقات گذشته‌‏های نزدیک نقش موثری داشتند و‏ اکنون هم در مقام نقش‌‏آفرینی سیاسی هستند.

آقای کروبی در دیدار با هیئت رئیسه جبهه اصلاحات گفت که این جریان باید با بازخوانى حوادث دوران اصلاحات اشتباه‌‏ها و ناکامی‌‏های گذشته را مورد توجه قرار دهد تا نیروهاى فعال‏مان با درس گرفتن از آن، اشتباه‌‏ها را دوباره تکرار نکنند. وی در پایان نیز تاکید کرد که «بیان این مطالب برای سرزنش فرد و یا جریانی نیست؛ بلکه برای آن است که از گذشته درس بگیریم و من‌بعد وحدت خود را حفظ و از تفرقه دوری کنیم. ما باید تمام تلاش‏مان را برای تحقق حاکمیت مردم بر سرنوشت‌‏شان انجام دهیم.»

واقعیت این است که شواهد کافی از آمادگی این نیروها برای انجام چنین پیشنهادی در دست نیست. به نظر می‌‏رسد که در درجه اول اغلب مسئولیت ناکامی‌‏ها را متوجه حکومت و مخالفان اصلاحات می‌‏کنند. این یک اشتباه رویکردی جدی است. طرف مقابل مسئله است و اصلاح‌‏طلبان خود را حل‌‏کننده مسئله و راه‌‏حل معرفی می‌‏کنند. پس عدم حل مسئله را باید متوجه مدعی حل آن کرد و نه مسئله.

نکته دیگر اینکه میان اشتباه‌‏های راهبردی و فنی یا تاکتیکی باید تمایز قائل شد. اشتباهات فنی در نهایت تعیین‌‏کننده نهایی نیستند. بازیکن ممکن است یک توپ را گل نکند و بازی را ببازد. این، مسئله اصلی نیست. بلکه راهبرد تیم را باید دید که درست بوده یا نادرست. اگر نادرست باشد، همه بازیکنان در راهبرد نادرستی ایفای نقش کرده‌‏اند. خطاهای تاکتیکی آنها هم بی‌‏معنا خواهد بود.

خطای راهبردی را می‌‏توان در کنش‌‏های دو‏وجهی اصلاحی و انقلابی جاری و‏ نیز عدول از فراگیری نیروها جست‌وجو کرد؛ آنچه که در ادبیات سیاسی به سکتاریسم و گروه‏ و فرقه‌‏ای شدن مشهور است.‏ در واقع، کادرهای اصلی گروه‌‏های سیاسی اصلاح‌‏طلبان را که می‌‏بینیم اغلب و شاکله تعیین‌‏کننده آنان از چند دهه پیش ثابت مانده‌‏اند.

باید منصف بود و بخشی از این واقعیت را ناشی از واکنش برای بقا در برابر شرایط جاری سیاسی باید دانست؛ ولی هر دلیلی داشته‏ باشد، نتیجه همین است که می‌‏بینیم. همچنین، عدم درک درست از اصول اصلاح‌‏طلبانه و پایبندی به آن نیز مشهود است.

از مجلس ششم تاکنون و در هر مقطعی به نحوی این واقعیت بازتاب پیدا کرده است. حادترین مورد آن در سال۱۳۸۸ دیده شد که مسیر سیاست را به‌‏کلی متفاوت کرد. گرچه پس از انتخابات۱۳۹۲ این روند تعدیل شد، ولی همچنان در مقاطعی خود را بروز می‌‏دهد؛ از جمله در یکی از آخرین بیانیه‌‏های جبهه دیده می‌‏شود.

متاسفانه، ادبیات سیاسی در ایران بسیار حذفی و بی‌‏منطق و خشن است. کنشگران اصلاح‌‏طلب باید از چنین ادبیاتی به‌‏کلی فاصله بگیرند و به رنگ ادبیات حاکم درنیایند؛ ولی هنوز به انجام چنین کاری موفق نشده‌‏اند. در هر حال، امیدواریم که پیشنهاد آقای کروبی مورد توجه جدی قرار گیرد و شاهد بازخوانی اصیل و منصفانه و روبه‌‏آینده از گذشته اصلاحات باشیم.