باورنکردنی: ۳۰۱ مسافر در هواپیمای سالم جان باختند!

صداهای ضبط شده کابین مشخص کردند که در آن دقایق به جای همکفری، همکاری و همدلی بین کادر پرواز، درگیری لفظی بین آنها پیش آمده بود: آنها با همدیگر درگیر بودند و هواپیما در حال سوختن و نابود شدن!

کد خبر: ۱۳۳۵۵۵۰

تاریخ: ۲۹ مهر ۱۴۰۴ - ۰۷:۴۹

اتفاقی که در تابستان 1980 در فرودگاه ریاض عربستان رخ داد، نه تا آن زمان سابقه داشت و نه بعداً تکرار شد: هواپیمای مسافربری سانحه دیده، سالم بر زمین نشست ولی همه سرنشینانش به طرز غم انگیزی مُردند!

به گزارش تابناک به نقل از عصر ایران، پرواز شماره ۱۶۳ شرکت هواپیمایی عربستان سعودی (Saudia) از کراچی پاکستان به مقصد جده، پس از توقفی کوتاه در ریاض، به هوا برخاست. هواپیما از نوع Lockheed L-1011 TriStar بود که در آن زمان، پرنده ای مدرن به شمار می رفت.

هفت دقیقه پس از برخاستن از ریاض، هشدار دود در بخش بار پشتی هواپیما به صدا درآمد. آنجا دو اجاق گاز کمپینگ که مسافران می خواستند با آنها در عربستان، پخت و پز کنند، آتش گرفته بود. آتش بلافاصله به چند بطری روغن خوراکی سرایت کرده و دود، وارد کابین مسافران شده بود.

کاپیتان محمدعلی خویطر که گویا انتظار چنین وضعیتی نداشت، به جای تصمیم گیری سریع، دقایقی معطل ماند و به درگیری لفظی با همکارانش پرداخت و سرانجام، تصمیم گرفت به فرودگاه ریاض بازگردد؛ فرود موفقیت آمیز بود اما فاجعه، درست پس از آن آغاز شد.

این وضعیت هولناک 6 دقیقه طول کشید که برای سوزاندن یا خفه کردن همه 301 مسافر بی نوای پرواز، کافی بود. امدادگران وقتی در هواپیما را گشودند، کار از کار گذشته بود.

تحقیقات بعدی نشان داد که اگر خلبان و تیم پرواز، آموزش کافی برای مدیریت چنین بحرانی داشتند، می توانستند از فاجعه جلوگیری کنند اما همه اعضای مثلث پرواز یعنی خلبان، کمک خلبان و مهندس پرواز، مشکل دار بودند: کاپیتان خویطر سابقه‌ای ضعیف در شبیه‌سازها داشت، کمک‌خلبان تنها ۱۱ روز پیش مجوز پرواز با این مدل را گرفته بود و مهندس پرواز، دچار اختلال خوانش (دیسلکسی) بود و بارها در آزمون‌ها رد شده بود. با این حال، هدایت هواپیما به این تیم که اعضایش یکی از یکی ضعیف تر بودند سپرده شده بود!

23 دقیقه بعد از این که هواپیما در باند نشست، با شعله‌ای ناگهانی از بخش عقبی منفجر شد ، سقف فلزی اش ذوب شد و روی پیکرهای بی‌جان ریخت.
پس از فاجعه پرواز ۱۶۳، قوانین ایمنی هوایی جهان بازنگری شد، برای حمل مواد خطرناک در پروازها محدودیت های جدی اعمال شد، سیستم‌های اطفای حریق در بخش بار بهبود یافت، پروتکل‌های آموزش کادر پرواز سخت‌تر و طراحی کابین‌ها برای تخلیه سریع بازطراحی شد.

فاجعه آن تابستان داغ و مرگبار ریاض، سال هاست که در مدارس هوانوردی جهان تدریس می شود.