هوشمندسازی سامانه‌های پلیس راهور و کاهش تصادفات

مرتضی محمودی

کد خبر: ۱۳۳۵۲۷۸

تاریخ: ۲۷ مهر ۱۴۰۴ - ۲۰:۰۳

هوشمندسازی سامانه‌های پلیس راهور یکی از کلیدی‌ترین راهبردها در کاهش تصادفات رانندگی در سراسر جهان بوده است. تأثیر آن را میتوان به صورت مستقیم و غیرمستقیم و در چند محور اصلی زیر خلاصه کرد:

خلاصه تأثیر کلی:

هوشمندسازی سامانههای پلیس راهور به طور قابل توجهی منجر به کاهش تصادفات، بهویژه تصادفات مرگبار و شدید، می‌شود. این کار عمدتاً از طریق افزایش نظارت، پیشبینی نقاط حادثه‌خیز، تسریع در واکنش به سوانح و تغییر رفتار رانندگان محقق میشود.

در ادامه، این تأثیرات را به تفصیل بررسی میکنیم:

۱. افزایش نظارت و کنترل مؤثر ترافیک (افزایش احتمال کشف تخلف)

· دوربین‌های سرعت سنج (ثابت و سیار): این دوربینها به طور مداوم و بدون خستگی، سرعت وسایل نقلیه را کنترل میکنند. مطالعات نشان داده است که تنها نصب علائم اطلاع‌رسانی درباره وجود این دوربین‌ها میتواند میانگین سرعت را کاهش دهد و در نتیجه شدت تصادفات را کم کند.
· دوربین‌های تشخیص عبور از چراغ قرمز: از تصادفات شدید "برخورد از پهلو" در تقاطع‌ها که اغلب منجر به مرگ یا جراحت جدی می‌شوند، جلوگیری میکند.
· دوربینهای تشخیص تخلفات دیگر: مانند حرکت در خطوط ممنوعه (مثل خطوط ویژه اتوبوس)، استفاده نکردن از کمربند ایمنی، استفاده از تلفن همراه حین رانندگی و... این موارد عوامل مؤثر در بروز تصادف هستند.

تأثیر: ایجاد "احساس نظارت دائم" در رانندگان که منجر به تغییر رفتار پایدار و رعایت بیشتر قوانین حتی در غیاب پلیس میگردد.

۲. مدیریت هوشمند ترافیک و پیشگیری از تصادف

· سامانههای هماهنگی چراغهای راهنمایی: با بهینهسازی زمان‌بندی چراغها بر اساس حجم ترافیک، از تراکم و گیرکردن در ترافیک جلوگیری میکنند. تراکم کمتر به معنای کاهش برخوردهای پشت سر هم و تصادفات ناشی از بیحوصلگی است.
· سامانه‌های اطلاعرسانی متغیر (VMS): این تابلوهای الکترونیکی به رانندگان در مورد hazards پیش رو مانند تصادف، مه غلیظ، یخبندان، یا ترافیک سنگین هشدار بهموقع میدهند و به آنها فرصت میدهند تا سرعت خود را کاهش داده یا مسیر خود را تغییر دهند.
· پیش‌بینی نقاط حادثه‌خیز: با تحلیل داده‌های بزرگ (Big Data) از تصادفات گذشته، سامانه‌های هوشمند میتوانند مکان‌ها و زمان‌های با احتمال بالای تصادف را پیش‌بینی کنند. این امر به پلیس اجازه میدهد تا نظارت و حضور خود را در آن نقاط متمرکز کند.

تأثیر: کاهش عوامل محیطی و ترافیکی مؤثر در تصادف از طریق مداخله پیشگیرانه.

۳. تسریع و بهینهسازی عملیات امداد و نجات

· سامانه‌های دریافت خودکار تصادف (e-Call): در خودروهای مدرن، این سامانه بلافاصله پس از بروز تصادف شدید، به صورت خودکار با مرکز اورژانس تماس گرفته و موقعیت دقیق خودرو را ارسال میکند.
· دوربین‌های نظارتی و پلاکخوان: به پلیس کمک میکنند تا بلافاصله پس از گزارش یک تصادف یا فرار متخلف، مسیر حرکت خودروها را ردیابی کرده و سریعتر عاملان را پیدا کنند.
· بهینه‌سازی مسیرهای حرکت خودروهای امدادی: با تحلیل ترافیک، کوتاهترین و سریعترین مسیر برای آمبولانس، آتش‌نشانی و خودروهای پلیس تعیین می‌شود.

تأثیر: کاهش زمان طلایی (Golden Hour) برای رساندن مصدومان به بیمارستان که مستقیماً تعداد جانباختگان را کاهش می‌دهد.

۴. جمع‌آوری و تحلیل داده‌های جامع

قلب یک سامانه هوشمند، مرکز داده و نرم‌افزارهای تحلیلگر آن است. این سامانه‌ها:

· الگوهای تصادفات (نوع تصادف، زمان، مکان، وسیله نقلیه، گروه سنی راننده و...) را شناسایی می‌کنند.
· اثربخشی اقدامات انجام شده (مانند نصب یک دوربین جدید) را اندازهگیری میکنند.
· به برنامه‌ریزی‌های بلندمدت و سیاستگذاری‌های مبتنی بر شواهد (Evidence-Based Policy Making) برای کاهش تصادفات کمک میکنند.

تأثیر: تصمیم‌گیری هوشمندانه‌تر و تخصیص بهینه منابع برای حداکثر کردن اثر کاهش تصادفات.

نمونه‌های عینی و آمار:

· در بسیاری از کشورهای اروپایی، نصب دوربینهای کنترل سرعت منجر به کاهش ۲۰ تا ۳۰ درصدی تلفات ناشی از تصادفات در جادهها شده است.
· در ایران نیز پس از نصب گسترده دوربینهای سرعتسنج در جاده‌‎های بین شهری، آمار تصادفات مرگبار در بسیاری از محورها روند نزولی چشمگیری داشته است. به عنوان مثال، در محورهای خاصی تا ۲۵ درصد کاهش تصادفات منجر به فوت گزارش شده است.

جمع‌بندی نهایی:

هوشمندسازی سامانه‌های پلیس راهور، تنها یک ابزار تنبیهی برای جریمه کردن نیست، بلکه یک سامانه پیشگیرانه، مدیریتی و امدادی یکپارچه است. تأثیر اصلی آن از طریق موارد زیر است:

· بازدارندگی روانی و ایجاد فرهنگ رانندگی ایمن.
· پیشگیری فعال از وقوع تصادف.
· کاهش تلفات در صورت وقوع تصادف اجتنابناپذیر.

این اقدام، یک سرمایه‌گذاری بلندمدت و بسیار اثربخش برای نجات جان انسان‌ها و کاهش خسارت‌های اقتصادی ناشی از تصادفات رانندگی محسوب می‌شود.